Zygmunt Bychowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zygmunt Bychowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1865
Korzec
Data i miejsce śmierci 13 września 1934
Warszawa
Alma Mater Cesarski Uniwersytet Warszawski
Grób Zygmunta Bychowskiego na cmentarzu żydowskim w Warszawie
Grób Gizeli Bychowskiej na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Zygmunt Bychowski, Szneur Zalman (Załmen) Bychowski (hebr. שניאור זלמן ביחובסקי, ur. 18 sierpnia 1865 w Korcu, zm. 13 września 1934 w Warszawie) – polski lekarz neurolog, ławnik Magistratu Warszawy (1923–1934), działacz społeczny żydowskiego pochodzenia.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Korcu na Wołyniu jako syn Samuela (Szmula) i Fejgi. Jego ojciec był talmudystą, działającym głównie w Petersburgu.

Do 17. roku życia pobierał religijno-ortodoksyjne wykształcenie, kolejno w chederze, talmud-torze i jeszybocie w Korcu. W Warszawie, dokąd się przeniósł, najpierw kontynuował studia talmudyczne, ale potem rozpoczął nauki świeckie wbrew woli rodziców (ojciec wyrzekł się go, dopiero potem się pogodzili)[1]. Po zdaniu egzaminu dojrzałości przez zieloną granicę dostał się do Austrii, na Uniwersytecie w Wiedniu rozpoczął studia przyrodnicze i filozoficzne. Później wrócił do Warszawy i studiował medycynę na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Dyplom lekarza otrzymał 23 lutego 1893[2]. Przez pewien czas pracował w poliklinice Samuela Goldflama przy ul. Granicznej. Wyjeżdżał również za granicę, uzupełniając wiedzę w dziedzinie neurologii.

W 1904 roku brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej jako lekarz w rosyjskiej armii[3].

Od 1892 roku pracował w Szpitalu Przemienienia Pańskiego w Warszawie, na oddziale Jana Rauma. W 1912 roku został odwołany ze stanowiska z powodu żydowskiego pochodzenia. W czasie I wojny światowej pracował (od grudnia 1916 do kwietnia 1918) w Instytucie Traumatologicznym w Moskwie[2].

Zmarł na raka przełyku[4]. Został pochowany 16 września na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 10, rząd 4)[5]. Jego nagrobek jest dziełem Abrahama Ostrzegi[6]. Nad mogiłą przemawiali m.in. Mojżesz Schorr, Izrael Milejkowski, Władysław Sterling, Majer Bałaban i Mateusz Hindes; śpiewał kantor Pinchas Szerman z chórem. Wspomnienia pośmiertne poświęcili mu Sterling[7], Henryk Higier[8] i Bałaban[9].

Miał starszego brata Bernarda (Berka), kupca. Żonaty z Gizellą Horwitz (1873–1937), córką Gustawa Horwitza (1844–1882) i Julii z Kleinmannów (1845–1912)[3]. Mieli troje dzieci: Gustawa (1895–1972), Jana (1901–1917) i Martę, zamężną Osnos (1907–1990)[10].

Działalność polityczna i społeczna[edytuj]

Bychowski jeszcze na studiach pod wpływem Szaula Rabinowitza zbliżył się do ruchu Chowewej Syjon[11]. Po ukończeniu studiów na pewien czas wyjechał do Palestyny wspólnie z Ignacym Bernsteinem. Korespondował z Herzlem, uczestniczył w I Kongresie Syjonistycznym w Bazylei w 1897 i wielu kolejnych; był członkiem komisji organizacyjnej w V Kongresie Syjonistycznym i komisji do spraw kulturalnych. W 1905 roku był więziony w Rosji za działalność syjonistyczną[12]. Na początku lat 20. należał do Rady Partyjnej Organizacji Syjonistycznej w Polsce. Był kandydatem i zastępcą posła do Sejmu Ustawodawczego z listy Tymczasowej Żydowskiej Rady Narodowej w Warszawie[13], członkiem Centralnego Komitetu Wyborczego Et Liwnot na XIII Kongres Syjonistyczny w Karlsbadzie w 1923 roku, członkiem centralnego Komitetu Keren Hechaluc. Członek Komitetu Organizacyjnego Wystawy Palestyńskiej w Warszawie w 1925 roku. Od 1923 do 1934 ławnik Magistratu Warszawy, kierował resortem szpitalnictwa i zdrowia publicznego oraz wydziałem zaopatrywania. Zasiadał w Radzie Żydowskiej Gminy Wyznaniowej (1924-1931) i pierwszym zarządzie Komitetu Krzewienia Nauk Judaistycznych (1925), był pracownikiem naukowym Instytutu Nauk Judaistycznych w Warszawie[14]. Należał do warszawskiej loży B′nai B′rith[15].

Przez wiele lat przewodniczył żydowskiemu Towarzystwu Przeciwgruźliczemu „Brijus-Zdrowie”. Był członkiem komitetu redakcyjnego „Neurologii Polskiej” i „Warszawskiego Czasopisma Lekarskiego”. Współpracował z czasopismami żydowskimi, m.in. z „Naszym Przeglądem”, tygodnikiem „Ewa” i dwutygodnikiem „Cjonistisze Welt”. Wiceprezes Warszawskiego Towarzystwa Neurologicznego. Członek zarządu i rady naukowej Zrzeszenia Lekarzy Rzeczypospolitej Polskiej, członek zarządu Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce. Współzałożyciel i członek Zarządu Towarzystwa do Badania Stanu Psychicznego i Fizycznego Żydów[16]. Kurator Domu Opieki dla Opuszczonych Dzieci Żydowskich. Prezes Żydowskiego Towarzystwa Gimnastyczno-Sportowego „Makabi”[11]. Filister honoris causa Akademickiej Korporacji Syjonistycznej Betharia. Członek założyciel Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego[17].

Dorobek naukowy[edytuj]

Był autorem około 100 prac w języku polskim, niemieckim, francuskim i rosyjskim. Z jego inicjatywy przeprowadzono pierwsze w Polsce operacje neurochirurgiczne, m.in. operację Antona-Bramanna. Bychowski jako pierwszy w Polsce kwalifikował chorego do operacji guza przysadki[18]. Był autorem wielu opracowań na temat padaczki i endokrynologii. Jest cytowany jako autor prac opisujących objaw neurologiczny później znany jako objaw Hoovera[19]. Inny opisany przez niego objaw, obecny w niedowładach połowiczych, określa się jako objaw Grasset-Bychowskiego[18].

Wybrane prace[edytuj]

  • O chorobie Parkinson’a. Medycyna 22, s. 491; 514; 533; 551; 576; 595; 631; 655; 916; 931; 960 (1894)
  • Przyczynek do kazuistyki uchyłków przełyku (diverticulum oesophagi). Medycyna 23, s. 233; 255 (1895)
  • Beitrag zur Casuistik des Oesophagus-Divertikels[20]. 1895
  • Przyczynek do patogenezy padaczki. Medycyna, 1895
  • Przypadek pląsawicy miękkiej czyli paralitycznej. Medycyna, 1895
  • Przypadek myxoedematu leczonego tyreoidyną oraz kilka uwag o myxoedemacie w ogóle. Przegląd Chirurgiczny, 1896
  • O myxoedemacie. Chirurgja Polska, 1897
  • Beiträge zur Nosographie der Parkinson’schen Krankheit (Paralysis agitans)[21]. 1898
  • Zur Pathogenese der Epilepsie. Neurologisches Centralblatt 19, s. 933, 1900
  • Leczenie w naszych szpitalach. Zdrowie, 1901
  • Ein Fall von recidivirender doppelseitiger Ptose mit myasthenischen Erscheinungen in den oberen Extremitäten[22]. 1902
  • Ein "Archiv für Zionismus" : (Vorschlag für die Mitglieder der Cultur-Commission). Die Welt 21, 1902
  • Czy bywa nierówność źrenic u ludzi zupełnie zdrowych? Gazeta Lekarska, 1902
  • Wybroczyny krwawe. Medycyna, 1903
  • Ueber Hypotonie und Hypertonie bei einer und derselben Kranken. Neurologiches Centralblatt 23, ss. 786–792, 1904
  • Z badań nad odruchami. Medycyna, 1907
  • Przyczynek do rozpoznania powierzchownych guzów mózgu. Gazeta Lekarska, 1907
  • Ueber organische Hemiplegieen ohne Babinski W: Compte rendu des travaux du 1er Congrès International de Psychiatrie, de Neurologie, de Psychologie et de l'Assistance des Aliénés tenu à Amsterdam du 2 à 7 Septembre 1907. J.H. de Bussy, 1908
  • Zur Klinik der Jacksonschen Epilepsie infolge extracerebraler Tumoren[23]. 1907
  • Z badań nad odruchami. I. O zachowaniu się niektórych ścięgnowych i skórnych odruchów u dzieci w pierwszym roku życia. Medycyna i Kronika Lekarska 26; 60, 1908
  • O rozpoznaniu i operacyjnem leczeniu nowotworów przysadki mózgowej. Medycyna 44, s. 628, 1909
  • Ogólna symptomatologja i terapja nowotworów mózgu. Nowiny Lekarskie, 1909
  • Chłopiec dotknięty choroba tików (maladie des tics). Neurologia Polska, 1910
  • Różniczkowe rozpoznanie histerji. Nowiny Lekarskie, 1910
  • W sprawie anisokorji. Postęp Okulistyczny, 1910
  • Über einige Indikationen zur radikalen nnd palliativen Trepanation bei Gehirngeschwülsten[24]. 1910
  • W sprawie cukromoczu u ciężarnych. Gazeta Lekarska, 1910
  • Zur Kasuistik der heredofamiliären Splenomegalie, 1911
  • Przyczynki do rozpoznawania i chirurgicznego leczenia chorób mózgu. Medycyna i Kronika Lekarska 47, s. 437, 1912
  • W sprawie utworzenia zakładów dla chroników. Zdrowie, 1912
  • Zur Klinik der oberflächlich gelegenen Gehirntumoren und über das Verhalten des Babinskischen Zehenphänomens bei kortikalen Hemiplegien[25]. 1913
  • Benediktsches Syndrom nach einem Trauma[26]. 1913
  • Über zwei Fälle von subduralem Hämatom[27]. 1913
  • Dzieci kaleki i opieka nad niemi. Warszawa, 1914
  • W sprawie pewnych objawów na skutek ran postrzałowych czaszki. Medycyna i Kronika Lekarska, 1916
  • Gibt es eine Reflexepilepsie? Neurologisches Centralblatt 37, ss. 680–681, 1918
  • Über die Restitution der nach einem Schädelschuß verlorengegangenen Sprachen bei einem Polyglotten[28]. 1919
  • Cerebrale Polyplegien nach Schädelschüssen, 1919
  • Statistik der traumatischen Epilepsie im Kriege, 1919
  • Przyczynek do neurologji wojennej. Gazeta Lekarska, 1919
  • Neurologja wojenna. Lekarz wojskowy, 1920
  • 25-lecie objawu Babińskiego. Neurologia Polska 6, s. 169, 1922
  • Hemianopsie bei Encephalitis epidemica[29]. 1925
  • Sanitäre Verhältnisse und Bedürfnisse. Menorah 6-7, 421–423, 1927
  • „Przedmowa” W: Becker R. Zagadnienie rasy żydowskiej w świetle teoryj. Warszawa: Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce „TOZ”, 1927
  • Über eine ungewöhnliche Störung der willkürlichen Motorik nach Encephalitis epidemica. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie , 1928
  • Ludwik Maurycy Hirszfeld profesor anatomji (1814–1876). Warszawskie Czasopismo Lekarskie 6 (16/18.), 1929
  • Zur Klinik der Meralgia paraesthetica. Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde, 1930
  • Zur Klinik der Sclerosis tuberosa[30]. 1931
  • Higiena u Żydów. Miesięcznik Żydowski 2, ss. 191-192, 1931
  • Dr Samuel Goldflam, lekarz i uczony, 1933
  • Der Gegenwärtige Stand der Epithelkörperchenforschung[31]. 1933
  • Ubój rytualny z punktu widzenia humanitarnego i sanitarnego. Warszawa: Monolit, 1936

Przypisy

  1. Henryk Kroszczor: Kartki z historii Żydów w Warszawie XIX-XX w: sylwetki, szkice. Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 1979
  2. a b Piotr Szarejko: Słownik lekarzy polskich XIX wieku. Tom 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper 1995 ​ISBN 83-85810-82-X
  3. a b Joanna Olczak-Ronikier: W ogrodzie pamięci. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002 s. 46-47
  4. Zgon znakomitego uczonego i przywódcy syjonistycznego D-ra Zygmunta Bychowskiego. Nasz Przegląd 260 (4330), s. 6 (14.9.1934)
  5. Grób Zygmunta Bychowskiego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  6. Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983. ISBN 83-01-04304-0.
  7. Sterling W. Dr. Zygmunt Bychowski. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 12 (4), s. 89–72, 1935.
  8. Higier H. B.p. Dr. Zygmunt Bychowski jako lekarz praktyk i lekarz społecznik. Nasz Przegląd 263 s. 7 (16.9.1934)
  9. Bałaban M. B.p. Dr. Zygmunt Bychowski. Nasz Przegląd 262 (4332), s. 6 (15.9.1934)
  10. Marta Osnos, 83, Dies; Researcher on Cancer. New York Times 17.9.1990
  11. a b B.C. „Bychowski, Szneur Zalman” W: Encyklopedia Palestyńska T.1 zesz. 9. Warszawa-Kraków: B. Cwejbaum, 1939, ss. 562–563
  12. Dr. Zygmunt Bychowski. Opinja 37 (85), s. 1 (16.9.1934)
  13. Rzepecki T. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 1919 roku. Poznań, 1920 s. 140
  14. Czesław Brzoza: Żydowska mozaika polityczna w Polsce 1917-1927: wybór dokumentów. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2003
  15. Stowarzyszenie humanitarne "Braterstwo B'nei-B'rith" w Warszawie 1922-1932. Warszawa: Stowarzyszenie humanitarne „Braterstwo B′nei-B′rith”, 1932 s. 17
  16. Towarzystwo badań stanu fizycznego i psychicznego żydów. Nasz Przegląd 89 (1509), s. 5–6 (30.3.1927)
  17. Dr. Zygmunt Bychowski. Rocznik Psychjatryczny 23, ss. 163-164, 1934
  18. a b Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa, 1958 ss. 168–174
  19. PJ Koehler, MS Okun. Important observations prior to the description of the Hoover sign. „Neurology”. 63 (9), s. 1693-7, 2004. PMID: 15534257. 
  20. Z. Bychowski, Beitrag zur Casuistik des Oesophagus-Divertikels, „Archiv für pathologische Anatomie und Physiologie und für klinische Medicin”, 141 (1), 1895, s. 115–127, DOI10.1007/BF01966626, ISSN 0720-8723 (niem.).
  21. Z. Bychowski, Beiträge zur Nosographie der Parkinson'schen Krankheit (Paralysis agitans), „Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten”, 30 (3), 1898, s. 722–765, DOI10.1007/BF02035011, ISSN 0003-9373 (niem.).
  22. Z. Bychowski, Ein Fall von recidivirender doppelseitiger Ptose mit myasthenischen Erscheinungen in den oberen Extremitäten, „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 22 (3-4), 1902, s. 333–345, DOI10.1007/BF01668805, ISSN 0367-004x (niem.).
  23. Z. Bychowski, Zur Klinik der Jacksonschen Epilepsie infolge extracerebraler Tumoren, „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 33 (1-2), 1907, s. 53–67, DOI10.1007/BF01652542, ISSN 0367-004x (niem.).
  24. Z. Bychowski, Über einige Indikationen zur radikalen nnd palliativen Trepanation bei Gehirngeschwülsten, „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 39 (1-2), 1910, s. 141–164, DOI10.1007/BF01649713, ISSN 0367-004x (niem.).
  25. Z. Bychowski, Zur Klinik der oberflächlich gelegenen Gehirntumoren und über das Verhalten des Babinskischen Zehenphänomens bei kortikalen Hemiplegien, „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 49 (3), 1913, s. 227–243, DOI10.1007/BF01762779, ISSN 0367-004x (niem.).
  26. Z. Bychowski, Benediktsches syndrom nach einem trauma, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 14 (1), 1913, s. 353–358, DOI10.1007/BF02867894, ISSN 0303-4194 (niem.).
  27. Z. Bychowski, Über zwei Fälle von subduralem hämatom, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 14 (1), 1913, s. 340–352, DOI10.1007/BF02867893, ISSN 0303-4194 (niem.).
  28. Z. Bychowski, Über die Restitution der nach einem Schädelschuß verlorengegangenen Sprachen bei einem Polyglotten., „Mschr Psychiat Neurol”, 45 (4), 1919, s. 183–201, DOI10.1159/000190739, ISSN 0014-3022.
  29. Z. Bychowski, Hemianopsie bei encephalitis epidemica, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 99 (1), 1925, s. 508–513, DOI10.1007/BF02878557, ISSN 0303-4194 (niem.).
  30. Z. Bychowski, Zur Klinik der Sclerosis tuberosa, „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 120 (5-6), 1931, s. 304–313, DOI10.1007/BF01653254, ISSN 0367-004x (niem.).
  31. Z. Bychowski, Der Gegenwärtige Stand der Epithelkörperchenforschung, „Klinische Wochenschrift”, 12 (33), 1933, s. 1294–1297, DOI10.1007/BF01788942, ISSN 0023-2173 (niem.).