Matrioszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy zabawki. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Klasyczne matrioszki stylizowane na wiejskie dziewczyny
Przykład matrioszki politycznej: Chronologicznie uszeregowane wybrane głowy Rosji carskiej, ZSRR i Federacji Rosyjskiej
Fukurokuju jako netsuke
Daruma-matrioszka

Matrioszka (ros. матрёшка, zdrobnienie od imienia Matriona) – rosyjska zabawka, złożona z drewnianych, wydrążonych w środku lalek, włożonych jedna w drugą. Lalki są cylindryczne, u góry zaokrąglone, na ogół ręcznie malowane. Postacie na nich przedstawione to tradycyjnie najczęściej dziewczęta ubrane w ludowy strój, ale wersje współczesne mają charakter kreatywny: niektóre przedstawiają znanych polityków, pisarzy, czy postacie historyczne lub zabytki Rosji. Matrioszki kształtem przypominają kręgle, choć są szersze i niższe.

Istnieje opinia, że matrioszka nie jest tradycyjnym wyrobem rosyjskiego rzemiosła, ale powstała w 1890 roku wskutek inspiracji japońskimi lalkami darumy i kokeshi, w tym lalką-wizerunkiem mędrca Fukurumy lub Fukuramy (przeinaczone imię Fukurokuju, jednego z siedmiorga bogów szczęścia)[1], która zawierała w sobie pozostałych sześcioro. Przywiozła je z Japonii żona przemysłowca i mecenasa sztuki, Sawwy Mamontowa (1841–1918).

Pierwszy rosyjski zestaw lalek został stworzony przez snycerza Wasyla Zwiozdoczkina (1876–1956) i namalowany przez Siergieja Maliutina (1859–1937), który był malarzem ludowym w posiadłości Mamontowa – Abramcewo. Zestaw składał się z ośmiu lalek.

Żona Sawwy Mamontowa zaprezentowała te lalki na paryskiej wystawie światowej L'Exposition universelle de 1900 (lub L'Exposition de Paris 1900) w 1900 roku, gdzie zabawka zdobyła brązowy medal, a następnie szeroką popularność[2][3][4][5].

Użycie[edytuj | edytuj kod]

  • Białoruski zespół Lapis Trubieckoj wykorzystał nazwę matrioszki dla swojego albumu „Мatrioszka”. Taką nazwę ma również jedna z piosenek albumu. Oprócz tego, stylizowany obraz matrioszki jest obecny na oficjalnej okładce albumu.
  • Stylizowane obrazy agresywnej, zębatej matrioszki są wykorzystywane na Ukrainie na pocztówkach, nalepkach, plakatach kampanii „Nie kupuj rosyjskiego!”. Po rozpoczęciu „Krymskiego kryzysu” i wojskowej interwencji Rosji na Ukrainie w 2014 roku do obrazu matrioszki dodano broń i mundur maskujący. Również podobny, stylizowany obraz matrioszki jest wykorzystywany jako logotyp kampanii „Bojkot rosyjskiego kina”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Matrioszka - historia najsłynniejszej lalki świata - TwojaEuropa.pl, www.twojaeuropa.pl [dostęp 2016-10-09].
  2. 19 Amazing Things That Shaped The Paris Exposition Of 1900 (11) (ang.). Voconces Culinary Ltd, 2018. [dostęp 2018-11-12].
  3. ТРИ МАТРЕШКИ (ros.). Журнал «Вокруг света», 1980. [dostęp 2018-11-12].
  4. Elena Kostomarowa: More than just a pretty face: The secrets of the Russian matryoshka (ang.). Russia Beyond, 2015. [dostęp 2018-11-12].
  5. Natalia Sokolova: Eastern roots of the most famous Russian toy (ang.). Russian Geographical Society, 2011. [dostęp 2018-11-12].