Mazanki (instrument)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Współczesne mazanki

Mazanki – ludowy trzystrunowy instrument smyczkowy, kształtem zbliżony do skrzypiec.

Charakterystyka[edytuj]

Jest to mały instrument smyczkowy, na którym gra się w pozycji ramieniowej. Ewa Dahlig-Turek wyróżnia cztery cechy charakterystyczne dla budowy mazanek: 1. mały rozmiar; 2. pudło wyżłobione z jednego kawałka drewna razem z szyjką; 3. podstawek, który jedną nóżką przechodzi przez płytę wierzchnią, opiera się o spód pudła i służy jako dusza; 4. trzy struny[1]. Struny w mazankach strojone są kwintami.

Historia[edytuj]

Nazwa mazanki po raz pierwszy pojawiła się w artykule E. Kierskiego: "Zwyczaje, zabobony i obrzędy ludu w niektórych okolicach W. Ks. Poznańskiego" z 1861 r.[2] Ma ona wywodzić się od mazania, tj. pocierania smyczkiem po strunach[2].

W dawnej praktyce wykonawczej mazanki wchodziły w skład kapeli z kozłem ślubnym lub dudami. W XIX wieku w znacznym stopniu wyparte zostały przez skrzypce podwiązane (tj. skrzypce fabryczne, których szyjka przewiązywana była w celu podwyższenia stroju i dostosowania go do gry z dudami). Instrument najdłużej zachował się w regionie kozła i jego sąsiedztwie, gdzie grano na nim wraz z kozłem ślubnym na uroczystościach weselnych (do uczty weselnej[3]). Od I wojny światowej instrument traktowany był już jako ćwiczebny[2].

Przywrócenie mazanek do praktyki wykonawczej jest w znacznej mierze zasługą Państwowej Szkoły Muzycznej I st. im. Stanisława Moniuszki w Zbąszyniu i koźlarza Tomasza Śliwy (który uczył gry na nich i sam je budował)[4].

Przypisy

  1. Ewa Dahlig: Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2001, s. 91. ISBN 83-85938-54-0.
  2. a b c Marian Sobieski: Mazanki, serby, skrzypce [W:] Polska muzyka ludowa i jej problemy. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1973.
  3. Maria Żurowska, Zbigniew J. Przerembski: Polskie Instrumenty Ludowe - mazanki. [dostęp 2017-02-03].
  4. Ewa Dahlig: Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2001, s. 90. ISBN 83-85938-54-0.

Bibliografia[edytuj]

  • Dahlig E., Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce, Warszawa, 2001
  • Sobiescy J. i M., Polska muzyka ludowa i jej problemy, Kraków, 1973

Linki zewnętrzne[edytuj]