Meluzyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Meluzyna (radioodbiornik).
Odkrycie sekretu Meluzyny. Z Le Roman de Mélusine, ilustracja Guilleberta de Mets, ok. 1410

Meluzyna – kobieca postać z legend i folkloru. Według jednej z legend literackich z XIV wieku wersji Meluzyna była czarodziejką. Taka wersja została spisana w latach 1387–1393 przez Jehana czy Jeana d'Arras, dworzanina księcia Jana de Berry.

W sztuce terminem meluzyna określa się figurkę kobiety z ogonem ryby lub węża, zazwyczaj umieszczaną na dziobie statku.

Legenda z XIV wieku[edytuj | edytuj kod]

Meluzyna wychodząc za mąż, kazała złożyć swojemu małżonkowi obietnicę, że nigdy nie będzie próbował zobaczyć jej w sobotę – w przeciwnym razie na jego ród miało spaść nieszczęście. Mąż nie dotrzymał obietnicy i kiedy Meluzyna w sobotę brała kąpiel, zajrzał do łazienki. Okazało się, że od pasa w dół jej ciało miało formę wężowego ogona. Przerażony mąż początkowo przemilczał to, co zobaczył. Wkrótce jednak odkrycie tajemnicy ściągnęło na jego rodzinę zapowiadane nieszczęścia w postaci wewnętrznych waśni. Nie mógł już wtedy powstrzymać się od czynienia wyrzutów żonie. Urażona Meluzyna rzuciła się z okna, a w powietrzu zamieniła się w skrzydlatego węża.

Pochodzenie legendy[edytuj | edytuj kod]

Meluzynę i jej męża uznawano za założycieli rodu Lusignan. Legenda o nadprzyrodzonej genealogii Lusignanów znana była o wiele wcześniej niż jej wersja literacka, bo już w XII wieku, za czasów Gwidona de Lusignan, króla Jerozolimy i Cypru. W XIV-wiecznej opowieści Jeana d'Arras ów król Cypru występuje, pod zmienionym imieniem Uriens, jako pierworodny syn Meluzyny.

W polskiej kulturze[edytuj | edytuj kod]

Polskie tłumaczenie romansu o Meluzynie, autorstwa Marcina Siennika, ukazało się po raz pierwszy w 1569 jako Historia o Meluzynie[1].

Postać znana jest również w Polsce z piosenki „Meluzyna, czyli historia podwodnej miłości” napisanej w 1985 roku na potrzeby filmu „Podróże Pana Kleksa[2]. Słowa napisał do niej Krzysztof Gradowski, a muzykę skomponował Andrzej Korzyński. Piosenka zarówno do filmu jak i w remake'u z 2012 roku śpiewana jest przez Małgorzatę Ostrowską[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Ziomek: Renesans. Wyd. XI – 5 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 130, 536, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13843-1.
  2. a b Meluzyna najlepszą piosenką z "Pana Kleksa", Onet Kultura, 1 grudnia 2014 [dostęp 2019-11-25] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, oprac. Roman Krzywy, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2015. ​ISBN 987-83-64000-8​. 
  • Piękna Meluzyna. Cudowna historia o morskiej pannie i jej walecznym potomstwie. W: Tadeusz Żabski, Jolanta Ługowska (opr.): Piękne historie o niezłomnym rycerzu Zygfrydzie, pannie wodnej Meluzynie, królewnie Magielonie i świętej Genowefie. Antologia jarmarcznego romansu rycerskiego. Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, 1992, s. 41-75. ISBN 83-7091-001-7.
  • Tadeusz Żabski: Proza jarmarczna XIX wieku. Próba systematyki gatunkowej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993.