Metoda TR

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Instytut Obróbki Plastycznej w Poznaniu (Berdychowo), gdzie w 1961 roku powstała metoda TR.

Metoda TR – nazwa technologii kucia wałów korbowych, opracowanej wraz ze specjalistycznymi urządzeniami przez polskiego wynalazcę Tadeusza Ruta z Centralnego Laboratorium Obróbki Plastycznej w Poznaniu[1][2] (obecnie Instytut Obróbki Plastycznej).

Historia[edytuj]

Metoda została opracowana w 1961 roku przez zespół naukowców z Centralnego Laboratorium Obróbki Plastycznej w Poznaniu (Berdychowo) pod kierownictwem Tadeusza Ruta[1]. Nazwa pochodzi od dwóch pierwszych liter imienia i nazwiska wynalazcy. Zastąpiła ona wcześniejszą, francuską metodę służącą do kształtowania wałów korbowych, zwaną metodą RR[1]. W latach 90. XX wieku opracowana została nowa, ulepszona metoda TR nazwana N-TR, która uprościła proces oraz zmniejszyła liczbę używanych w nim narzędzi[3].

Opis metody[edytuj]

Metoda TR pozwala kuć jednolite wały korbowe o ciągłym przebiegu włókien wzdłuż całej długości, co zwiększa ich wytrzymałość. Łączy ona dwa procesy, które wcześniej odbywały się osobno i polega na jednoczesnym kształtowaniu metalu w pionie i poziomie przez specjalną prasę. Połączono w niej dwa osobne dotychczas procesy: spęczniania metalu z równoczesnym wyginaniem go. Kształtowanie gotowego wału korbowego podczas obróbki odbywa się w jednej czynności technologicznej, oszczędzając czas oraz energię[1].

W procesie wykorzystuje się specjalistyczne prasy okrojcze, w których montowane są odpowiednie narzędzia. Największy wał korbowy odkuty tą metodą wykonała japońska kuźnia Japan Steel Works za pomocą prasy o nacisku 80 MN. Był to wał typu Sulzer RLA56, który ważył około 40 ton[4].

Recepcja wynalazku[edytuj]

Po raz pierwszy na świecie metodę TR zastosowała Huta Batory w Chorzowie[1]. Metoda ta spotkała się z uznaniem w Polsce i na całym świecie.

Licencje na tę technologię, wraz z dedykowanymi urządzeniami, zakupiło kilkanaście firm z różnych krajów[5]:

  • Mitchel Somers Ltd. Haywood Forge Hales Owen w Birmingham z Wlk. Brytanii,
  • Deutsche Edelstahlwerke z Niemiec,
  • Thyssen, Umformtechnik – Remscheid, Niemcy,
  • Skoda – Pilzno, Czechy,
  • Sulzer – Winterthur, Szwajcaria,
  • Italsider – Genova, Włochy,
  • Sidenore – Reinosa, Hiszpania,
  • Alfing, Kessler – Wasseralfingen, Niemcy
  • Kloeckner Werke AG – Osnabrueck, Niemcy
  • Krupp – Bochum, Niemcy,
  • Japan Steel Works – Muroran Plant, Japonia,
  • Wuhan Forging Works – Chiny
  • Hyundai – Ulsan, Korea Południowa

Technologię kupiły również mniejsze firmy z dawnej Czechosłowacji, Jugosławii, a także z USA, Japonii, Szwecji i ze Szwajcarii. Sprzedaż wynalazków związanych z tą technologią do 1969 roku przyniosła w PRL-u 1,5 mln złotych dewizowych[1].

Film[edytuj]

W 1975 roku nagrano edukacyjny film dokumentalny Edwarda Podolskiego, przedstawiający proces kucia wałów korbowych metodą TR, pt. "Kucie wałów korbowych metodą TR"[6].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Antoni Peryt. "Metoda TR". „Młody Technik”, s. 7–13, 1969. Warszawa. 
  • Tadeusz Rut. "Ulepszona metoda TR kucia wałów korbowych...". „Plastyczna obróbka metali”, s. 13–21, 1998. Poznań. ISSN 0867-2628. 
  • Tadeusz Rut. "Ulepszona metoda TR kucia wałów korbowych...". „Plastyczna obróbka metali”, s. 19–33, 2008. Poznań. ISSN 0867-2628. 

Linki zewnętrzne[edytuj]