Minuskuł 2 (Gregory-Aland)
![]() Początek Ew. Mateusza | |
Data powstania |
XI/XII wiek |
---|---|
Rodzaj | |
Numer |
2 |
Zawartość |
cztery Ewangelie |
Język |
grecki |
Rozmiary |
19,5 × 15,2 cm |
Typ tekstu | |
Kategoria |
V |
Miejsce przechowywania |
Kodeks Bazylejski AN IV 1, zazwyczaj określany jako minuskuł 2 (wedle numeracji Gregory—Aland), ε 1214 (von Soden)[1] – rękopis Nowego Testamentu z tekstem czterech Ewangelii pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim z XI lub XII wieku[2]. Dawniej oznaczany był przy pomocy symbolu 2e, dzisiaj przy pomocy samego 2.
Jest jednym z rękopisów wykorzystanych przez Erazma w pierwszym wydaniu drukowanego tekstu greckiego Nowego Testamentu (1516) i głównie na nim Erazm oparł tekst czterech Ewangelii. Tym samym rękopis stał się podstawą dla Textus receptus, który dominował w wiekach XVI-XIX. Kodeks przechowywany jest w bibliotece Uniwersytetu w Bazylei w Bazylei, skatalogowany pod numerem AN IV 1[2].
Opis rękopisu
[edytuj | edytuj kod]Kodeks zawiera tekst czterech Ewangelii na 248 pergaminowych kartach (19,5 cm na 15,2 cm), pisanych jedną kolumną na stronę, 20 linijek w kolumnie[2]. Występują szerokie marginesy, tekst zajmuje powierzchnię zaledwie 13,6 na 9,9 cm. Małe inicjały pisane są czerwonym atramentem, ornamentowane nagłówki i zdobione wielkie inicjały są w kilku kolorach[3]. Tekst, pomimo pięknych zdobień, zawiera liczne błędy[3]. Osiem kart kodeksu zaginęło, ale tekst biblijny zachował się w całości. Zaginione karty zawierały dodatkowy materiał pozabiblijny[3].
Tekst Ewangelii (z wyjątkiem Ewangelii Jana) dzielony jest według κεφαλαια (rozdziały), których numery umieszczone zostały na marginesach, przed każdą ewangelią znajdują się listy κεφαλαια (spis treści)[4], ponadto zawiera też τιτλοι (tytuły) owych rozdziałów[5]. Tekst Ewangelii dzielony jest również według Sekcji Ammoniusza, jednak liczba sekcji odbiega nieco od powszechnie przyjętego systemu. Mateusz podzielony został na 359, Marek – 240, Łukasz – 342, Jan – na 231 sekcji (klasyczny podział to odpowiednio 355, 235, 343, 232). Brakuje odniesień do Kanonów Euzebiusza[3]. Zawiera noty marginalne i korektorskie[5].
Tekst
[edytuj | edytuj kod]Grecki tekst Ewangelii przekazuje tekst bizantyński. Hermann von Soden zaliczył do rodziny Kx[6]. Aland zaklasyfikował go do Kategorii V[7].
W Łukaszu 6,28 brakuje frazy προσευχεσθε υπερ των επηρεαζοντων υμας (módlcie się za prześladowców waszych). Została ona dodana przez jednego z korektorów w dolnym marginesie[8].
W Jan 8,6 stosuje wariant tekstowy μη προσποιουμενος (nie zwracając uwagi), został on jednak wykreślony ręką późniejszego korektora. Wariant ten występuje w takich rękopisach jak 07, 011, 017 i w większości rękopisów przekazujących tekst wedle tradycji bizantyjskiej. Wariantu tego nie mają natomiast 021, 028, 030, 036, 045, 047, 7, 8, 9, 461c2, 1203, 1216, 1243, 1514, 196, ℓ 663, rękopisy tradycji aleksandryjskiej oraz Wulgata[9]. Erazm nie wprowadził tego wariantu do tekstu swego Novum Testamentum omne[3].
W Hebr 12,20 przekazuje wariant η βολιδι κατατοξευθησεται (albo pociskiem przebite), wariant wspierany jest przez nieliczne minuskuły, powstał w wyniku uzgodnienia z Wj 19,13[10].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Old_University_Basel.jpg/220px-Old_University_Basel.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Minuscule_2_%28GA%29_Mark_1.jpg/220px-Minuscule_2_%28GA%29_Mark_1.jpg)
Paleograficznie datowany jest na wiek XI lub XII[2]. XIX-wieczni paleografowie wskazywali też na wiek XIV, a nawet XV (Scrivener). Jego początki są nieznane aż do chwili, gdy trafił do klasztoru dominikanów w Bazylei. Dominikanie z Bazylei zakupili go za dwa reńskie floreny[5]. W roku 1559 rękopis przekazany został dla Uniwersytetu w Bazylei, gdzie odtąd aż po dziś dzień jest przechowywany[3]. Od tej też chwili jego losy są już wspólne z Kodeksem Bazylejskim i kodeksem 1.
Erazm w roku 1516 pożyczył go dla pierwszego wydania swego Novum Instrumentum omne[11]. W rezultacie jego warianty tekstowe zadecydowały o kształcie Textus receptus. Erazm wykorzystał go w znaczącym stopniu, uznał, że jego tekst jest lepszy niż pozostałych dwóch rękopisów z tekstem Ewangelii. Jednak w oparciu o Wulgatę, przy użyciu czerwonej kredy, własnoręcznie poprawiał tekst rękopisu w miejscach, które jego zdaniem wymagały poprawienia[5].
Z rękopisu nie korzystał Stefanus w swoim Editio regia (1550), ale wykorzystał tekst erazmiański i tym samym tekst kodeksu 2 legł u podstawy tekstu Stefanusa[12].
Martin Crusius korzystał z rękopisu w 1577 roku[3]. Rękopis był badany przez Bengela, Wettsteina, Deana Burgona, Hoskiera i Gregory’ego. Według Metzgera jest jednym z najgorszych rękopisów użytych przez Erazma[8]. Wettstein dał mu numer 2 na swej liście, numer ten został podtrzymany przez Gregory’ego w 1908 roku[1] i pod tym numerem figuruje na liście rękopisów Nowego Testamentu po dziś dzień[2].
Nie był cytowany w 26 ani 27 wydaniu Novum Testamentum Graece Nestle-Alanda (NA26, NA27)[13]. Był natomiast cytowany w 3 wydaniu United Bible Societies (UBS3), jednak tylko wtedy, gdy wspiera rzadkie warianty tekstualne[14]. UBS4 nie cytuje go[15].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Miał znaczący wpływ na kształt Textus receptus w Ewangeliach. Dzisiaj jest nisko oceniany, jako rękopis o niewielkiej wartości, pomimo iż odegrał wielką rolę w historii tekstu Nowego Testamentu. Jest też drugorzędnym świadkiem tekstu bizantyjskiego, zawiera wiele lekcji niepoprawnych z punktu widzenia tekstu bizantyjskiego. Stał się jednak podstawą dla textus receptus[16]. W naukowych wydaniach greckiego Novum Testamentum cytowany jest symbolicznie. Ma opinię jednego z najgorszych rękopisów wykorzystanych przez Erazma[8].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 48.
- ↑ a b c d e Kurt Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994, s. 47. ISBN 3-11-011986-2.
- ↑ a b c d e f g C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 127–128.
- ↑ W literaturze anglojęzycznej określa się je jako „tables of κεφαλαια” albo „lists of κεφαλαια”.
- ↑ a b c d Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 191.
- ↑ Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1982, s. 53. ISBN 0-8028-1918-4.
- ↑ K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 138. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.).
- ↑ a b c Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration. New York, Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 144. ISBN 978-0-19-516122-9.
- ↑ The Gospel According to John in the Byzantine Tradition (Deutsche Bibelgesellschaft: Stuttgart, 2007), s. 100.
- ↑ NA27, s. 584.
- ↑ W. W. Combs, Erasmus and the textus receptus, DBSJ 1 (Spring 1996), s. 45.
- ↑ Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 2. London: George Bell & Sons, 1894, s. 189–190.
- ↑ NA26, s. 702; NA27, s. 704.
- ↑ K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 3. Stuttgart: United Bible Societies, 1983, s. XX. ISBN 3-438-05113-3.
- ↑ Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001, s. 17. ISBN 978-3-438-05100-4.
- ↑ Zwolennicy textus receptus nie powołują się jednak nań, a na bliżej nieokreśloną większość rękopisów.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- C. C. Tarelli. Erasmus’s Manuscripts of the Gospels. „JTS”. XLIV, s. 155-162, 1943.
- K. W. Clark, Observations on the Erasmian Notes in Codex 2, in Studia Evangelica, ed. F.L. Cross, K. Aland, et al., T & U 73 (Berlin 1959), pp. 749–756.
- Krytyczne wydania greckiego NT
- K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 3. Stuttgart: United Bible Societies, 1983. ISBN 3-438-05113-3. [UBS3]
- Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. ISBN 978-3-438-05100-4. [NA27]
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- INTF: Kodeks 2 (GA). [w:] Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2013-04-16].
- Kodeks 2 (GA). [w:] INTF [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-01-13]. – zdigitalizowana forma kodeksu