Miodunka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Miodunka
Ilustracja
Morfologia (Pulmonaria officinalis)
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

ogórecznikowce

Rodzina

ogórecznikowate

Rodzaj

miodunka

Nazwa systematyczna
Pulmonaria L.
Sp. Pl. 135. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

P. officinalis L.[3]

Miodunka (Pulmonaria L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajduje się 14 gatunków o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, podczas gdy kolejne 64 taksony mają status gatunków niepewnych (niezweryfikowanych)[4] (inne źródła mówią o 18 lub 20 gatunkach[5][6]). Występuje naturalnie na obszarze od Europy po Azję Środkową[5][7]. Jeden z gatunków – miodunka miękkowłosa (P. mollis) – spotykany jest na rosyjskim dalekim wschodzie aż po Czukotkę[8]. W Polsce w stanie dzikim rosną 4 gatunki z tego rodzaju[9]. Często różnice między gatunkami są nieznaczne, przez co są trudne do oznaczenia[10].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny o szczeciniasto, mniej lub bardziej gruczołowato owłosionych łodygach. Ma kłącza[10].
Kwiaty miodunki plamistej
Liście
Dojrzałe liście odziomkowe u nasady przychodzą stopniowo lub gwałtownie w ogonek liściowy[10]. Są całobrzegie. Mają zieloną barwę, czasami ze srebrnymi lub białawymi plamkami. Liście łodygowe są mniejsze, nasadą obejmują łodygę[7].
Kwiaty
Zebrane w wierzchotki rozwijające się na szczytach pędów. Kielich ma dzwonkowaty kształt, z pięcioma kątami u nasady oraz całobrzegimi klapami, rozwijającymi się po przekwitnięciu. Korona kwiatu jest promienista, wyprostowana, w kształcie tubki, z pięcioma wiązkami długich włosków w gardzieli tworząc prawie ciągły pierścień. Dno kwiatowe jest płaskie[10]. Pręciki mają krótkie nitki, nie wystają ponad koronę kwiatu[7]. Owocolistki są krótsze niż tubka korony, zwieńczone są klapowanym lub dwudzielnym znamieniem[10].
Owoce
Gładkie orzeszki z bardzo ostrym uwypukleniem u nasady[10]. Zazwyczaj są owłosione, zwłaszcza na początku rozwoju[7].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z tego rodzaju najlepiej rosną na żyznym, próchnicznym, wilgotnym podłożu. Preferuje stanowiska w półcieniu lub całkowicie zacienione. Rozmnaża się przez wysiew nasion lub, wegetatywnie, przez podział kęp[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj należy do podplemienia Boragininae, plemienia Boragineae, podrodziny Boraginoideae z rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae[11].

Gatunki flory Polski[9]
Wykaz gatunków[4]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z tego rodzaju bywają uprawiane jako rośliny ozdobne. Nadają się w szczególności do ogrodów naturalistycznych i skalnych, a także na zacienione rabaty[7].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Spotykany jest również zapis Pulmonaria filarczkyana Jáv.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-03-31] (ang.).
  3. a b Pulmonaria (ang.). W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2017-03-31].
  4. a b Pulmonaria (ang.). The Plant List. [dostęp 2017-03-30].
  5. a b D.J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 598. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.)
  6. Species of Pulmonaria (ang.). U.S. National Plant Germplasm System. [dostęp 2017-03-31].
  7. a b c d e f B. Grabowska, T. Kubala: Encyklopedia bylin, tom II, K–Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 725-726. ISBN 978-83-7506-846-7. (pol.)
  8. Taxon: Pulmonaria mollis Wulfen (ang.). U.S. National Plant Germplasm System. [dostęp 2017-03-30].
  9. a b Z. Mirek, H. Piękoś-Mirkowa, A. Zając, M. Zając: Pulmonaria (pol.). W: Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski [on-line]. Checklist – Vascular Plants of Poland. [dostęp 2017-03-31].
  10. a b c d e f 7. Pulmonaria L. (hiszp.). Flora Iberica. [dostęp 2017-03-31].
  11. Genus: Pulmonaria L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-01-01].