Miodunka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Miodunka
Ilustracja
Morfologia (Pulmonaria officinalis)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd ogórecznikowce
Rodzina ogórecznikowate
Rodzaj miodunka
Nazwa systematyczna
Pulmonaria L.
Sp. Pl. 135. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
P. officinalis L.[2]

Miodunka (Pulmonaria L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajduje się 14 gatunków o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, podczas gdy kolejne 64 taksony mają status gatunków niepewnych (niezweryfikowanych)[3] (inne źródła mówią o 18 lub 20 gatunkach[4][5]). Występuje naturalnie na obszarze od Europy po Azję Środkową[4][6]. Jeden z gatunków – miodunka miękkowłosa (P. mollis) – spotykany jest na rosyjskim dalekim wschodzie aż po Czukotkę[7]. W Polsce w stanie dzikim rosną 4 gatunki z tego rodzaju[8]. Często różnice między gatunkami są nieznaczne, przez co są trudne do oznaczenia[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny o szczeciniasto, mniej lub bardziej gruczołowato owłosionych łodygach. Ma kłącza[9].
Kwiaty miodunki plamistej
Liście
Dojrzałe liście odziomkowe u nasady przychodzą stopniowo lub gwałtownie w ogonek liściowy[9]. Są całobrzegie. Mają zieloną barwę, czasami ze srebrnymi lub białawymi plamkami. Liście łodygowe są mniejsze, nasadą obejmują łodygę[6].
Kwiaty
Zebrane w wierzchotki rozwijające się na szczytach pędów. Kielich ma dzwonkowaty kształt, z pięcioma kątami u nasady oraz całobrzegimi klapami, rozwijającymi się po przekwitnięciu. Korona kwiatu jest promienista, wyprostowana, w kształcie tubki, z pięcioma wiązkami długich włosków w gardzieli tworząc prawie ciągły pierścień. Dno kwiatowe jest płaskie[9]. Pręciki mają krótkie nitki, nie wystają ponad koronę kwiatu[6]. Owocolistki są krótsze niż tubka korony, zwieńczone są klapowanym lub dwudzielnym znamieniem[9].
Owoce
Gładkie orzeszki z bardzo ostrym uwypukleniem u nasady[9]. Zazwyczaj są owłosione, zwłaszcza na początku rozwoju[6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z tego rodzaju najlepiej rosną na żyznym, próchnicznym, wilgotnym podłożu. Preferuje stanowiska w półcieniu lub całkowicie zacienione. Rozmnaża się przez wysiew nasion lub, wegetatywnie, przez podział kęp[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj należy do podplemienia Boragininae, plemienia Boragineae, podrodziny Boraginoideae z rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae[10].

Gatunki flory Polski[8]
Wykaz gatunków[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z tego rodzaju bywają uprawiane jako rośliny ozdobne. Nadają się w szczególności do ogrodów naturalistycznych i skalnych, a także na zacienione rabaty[6].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Spotykany jest również zapis Pulmonaria filarczkyana Jáv.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-31].
  2. a b Pulmonaria (ang.). W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 31 marca 2017].
  3. a b Pulmonaria (ang.). The Plant List. [dostęp 30 marca 2017].
  4. a b D.J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 598. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.)
  5. Species of Pulmonaria (ang.). U.S. National Plant Germplasm System. [dostęp 31 marca 2017].
  6. a b c d e f B. Grabowska, T. Kubala: Encyklopedia bylin, tom II, K–Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 725-726. ISBN 978-83-7506-846-7. (pol.)
  7. Taxon: Pulmonaria mollis Wulfen (ang.). U.S. National Plant Germplasm System. [dostęp 30 marca 2017].
  8. a b Z. Mirek, H. Piękoś-Mirkowa, A. Zając, M. Zając: Pulmonaria (pol.). W: Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski [on-line]. Checklist – Vascular Plants of Poland. [dostęp 31 marca 2017].
  9. a b c d e f 7. Pulmonaria L. (hiszp.). Flora Iberica. [dostęp 31 marca 2017].
  10. Genus: Pulmonaria L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-01-01].