Mizantropia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Mizantropia – pojęcie ogólnie określające niechęć do gatunku ludzkiego. Nie jest to uczucie skierowane do poszczególnych jednostek, ale do ogółu populacji (z własną osobą włącznie). Słowo mizantropia pochodzi od greckich słów anthropos - człowiek oraz miseo - nienawidzę. Mizantrop to osoba przejawiająca takie uczucia.

Mizantropia była przypisywana wielu pisarzom (głównie piszącym satyry), takim jak np. William S. Gilbert. Nie należy jednak mylić każdego humorystycznego czy czarnego spojrzenia na człowieka (często prezentowanego przez pisarzy) z mizantropią. Jonathan Swift jest jednym z pisarzy, którym niesłusznie przypisuje się mizantropię (w oparciu o czwartą część Podróży Guliwera). Kolejnym przykładem błędnego przypisania mizantropii jest cytat Jean-Paula Sartre’a „Piekło to inni” (L'Enfer c'est les autres). Na pierwszy rzut oka, cytat ten wygląda na przykład czystej mizantropii. Są to jednak tylko wnioski, jakie autor wyciąga na podstawie własnych obserwacji. Dotyczą one tendencji ludzi do braku wiedzy na własny temat - o samym sobie. Zauważa on skłonność ludzi do przerzucania swoich osobistych lęków i antypatii na innych, zamiast zmierzyć się z nimi osobiście. Jego zdaniem, patrząc na innych, ludzie dostrzegają w nich najgorsze cechy własnej osobowości.

Ważną rzeczą jest rozróżnienie pesymizmu filozoficznego i mizantropii. Immanuel Kant powiedział, że „z krzywego kawałka drewna, z jakiego stworzony jest człowiek, nie da się zrobić nic prostego”. Nie jest to jednak stwierdzenie mające nawiązywać do nieużyteczności człowieka, lecz jego niedoskonałości. Podobnie, w opowiadaniach H.P. Lovecrafta pojawiają się stwierdzenia o braku znaczenia ludzkości w skali kosmosu, co nie jest jednak równoznaczne z pogardą dla człowieka. Jako przykład, można tu podać opowiadanie Szepczący w Ciemności.

Arthur Schopenhauer, niemiecki filozof, był powszechnie uznawany za mizantropa (a w szczególności przypisywano mu mizoginię). Pisał on, że „ludzkie istnienie musi być pewnego rodzaju błędem”. Należy jednak dodać, że uczucie mizantropii nie jest jednoznaczne z nieludzkimi uczuciami w stosunku do rodzaju ludzkiego. Arthur Schopenhauer uważał, że etyczne traktowanie innych ludzi jest podejściem właściwym, ponieważ wszyscy cierpimy w równym stopniu i wszyscy jesteśmy częścią tego życia. Rozpatrywał on również kwestię samobójstwa ze współczuciem i zrozumieniem (co w jego czasach było rzadkością).

Martin Heidegger również ukazał mizantropię w swoich rozważaniach na temat „ich” - tendencjach ludzi do przyjmowania konkretnego spojrzenia na jakąś sprawę tylko dlatego, że „oni tak mówią”. W przeciwieństwie do Schopenhauera Heidegger był przeciwny etyce, nakazującej traktować innych ludzi z szacunkiem.

Chociaż rzadko, mizantropia znajduje niekiedy swoje miejsce w branży rozrywkowej. Amerykański komik, Bill Hicks, wyrażał mizantropię w swoich występach, porównując rodzaj ludzki z wirusem i nazywając siebie samego „humanistą mizantropem”. Temat mizantropii pojawia się za to w wielu tekstach utworów muzycznych. Chociażby w The Holy Bible - trzecim albumie grupy Manic Street Preachers. Pojawiają się tam takie sformułowania jak „All I preach is extinction” (wszystko, co głoszę, to wymarcie) i inne, uważane za głęboko mizantropijne. Innym przykładem może być Come What May z albumu The Crucible of Man (Something Wicked Part 2), autorstwa amerykańskiej grupy thrash metalowej Iced Earth. Pojawiają się tam - między innymi - takie fragmenty, jak „From living in caves to manned flights in space; and for all that is worth still the sad, pathetic race” (Od życia w jaskiniach do załogowych lotów w kosmos, wszystkiemu temu równa się ta smutna, żałosna rasa) czy „But in masse they do regress a constant downward slope” (ale w kupie cofają się, ciągłym i skierowanym w dół upadkiem). Sam temat mizantropii jest bardzo popularny w twórczości większości zespołów black metalowych.

Zobacz też[edytuj]