Mizantropia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Mizantropia – pojęcie ogólnie określające niechęć do gatunku ludzkiego. Nie jest to uczucie skierowane do poszczególnych jednostek, ale do ogółu populacji (z własną osobą włącznie). Słowo mizantropia pochodzi od greckich słów anthropos - człowiek oraz miseo - nienawidzę. Mizantrop to osoba przejawiająca takie uczucia.

Mizantropia była przypisywana wielu pisarzom (głównie piszącym satyry), takim jak np. William S. Gilbert. Nie należy jednak mylić każdego humorystycznego czy czarnego spojrzenia na człowieka (często prezentowanego przez pisarzy) z mizantropią. Jonathan Swift jest jednym z pisarzy, którym niesłusznie przypisuje się mizantropię (w oparciu o czwartą część Podróży Guliwera). Kolejnym przykładem błędnego przypisania mizantropii jest cytat Jean-Paula Sartre'a "Piekło to inni" (L'Enfer c'est les autres). Na pierwszy rzut oka, cytat ten wygląda na przykład czystej mizantropii. Są to jednak tylko wnioski, jakie autor wyciąga na podstawie własnych obserwacji. Dotyczą one tendencji ludzi do braku wiedzy na własny temat - o samym sobie. Zauważa on skłonność ludzi do przerzucania swoich osobistych lęków i antypatii na innych, zamiast zmierzyć się z nimi osobiście. Jego zdaniem, patrząc na innych, ludzie dostrzegają w nich najgorsze cechy własnej osobowości.

Ważną rzeczą jest rozróżnienie pesymizmu filozoficznego i mizantropii. Immanuel Kant powiedział, że "z krzywego kawałka drewna, z jakiego stworzony jest człowiek, nie da się zrobić nic prostego". Nie jest to jednak stwierdzenie mające nawiązywać do nieużyteczności człowieka, lecz jego niedoskonałości. Podobnie, w opowiadaniach H.P. Lovecrafta pojawiają się stwierdzenia o braku znaczenia ludzkości w skali kosmosu, co nie jest jednak równoznaczne z pogardą dla człowieka.

Arthur Schopenhauer, niemiecki filozof, był powszechnie uznawany za mizantropa (a w szczególności przypisywano mu mizoginię). Pisał on, że "ludzkie istnienie musi być pewnego rodzaju błędem". Należy jednak dodać, że uczucie mizantropii nie jest jednoznaczne z nieludzkimi uczuciami w stosunku do rodzaju ludzkiego. Arthur Schopenhauer uważał, że etyczne traktowanie innych ludzi jest podejściem właściwym, ponieważ wszyscy cierpimy w równym stopniu i wszyscy jesteśmy częścią tego życia. Rozpatrywał on również kwestię samobójstwa ze współczuciem i zrozumieniem (co w jego czasach było rzadkością).

Martin Heidegger również ukazał mizantropię w swoich rozważaniach na temat "ich" - tendencjach ludzi do przyjmowania konkretnego spojrzenia na jakąś sprawę tylko dlatego, że "oni tak mówią". W przeciwieństwie do Schopenhauera Heidegger był przeciwny etyce, nakazującej traktować innych ludzi z szacunkiem.

Chociaż rzadko, mizantropia znajduje niekiedy swoje miejsce w branży rozrywkowej. Amerykański komik, Bill Hicks, wyrażał mizantropię w swoich występach, porównując rodzaj ludzki z wirusem i nazywając siebie samego "humanistą mizantropem". Temat mizantropii pojawił się również w The Holy Bible - trzecim albumie grupy Manic Street Preachers. Pojawiają się tam takie sformułowania jak "All I preach is extinction" (wszystko co głoszę to wymarcie) i inne, uważane za głęboko mizantropijne.

Zobacz też[edytuj]