Morganukodont

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Morganukodont
Morganucodon
Kühne, 1949
Morganukodont
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd Morganucodonta
Rodzina Morganucodontidae
Rodzaj morganukodont

Morganukodont (†Morganucodon) – jeden z najstarszych rodzajów ssaków, zaliczanych do ssakokształtnych (Mammaliaformes). Morganukodonty występowały w okresie od późnego triasu (ok. 205 mln lat temu) do środkowej jury.

Były to małe (wielkości szczura) ssaki o kończynach rozstawionych na boki (podobnie jak u jaszczurek). Spośród wszystkich ssaków są one najbardziej budową ciała zbliżone do cynodontów, z których ssaki się wyodrębniły. Na tylnej części wewnętrznej strony ich kości zębowej występowało kilka kości charakterystycznych dla żuchwy gadów, których brak u współczesnych i większości kopalnych ssaków. Morganukodonty miały złożony staw żuchwowy - oznacza to, że do stawu między kością skroniową ze strony czaszki i kością zębową ze strony żuchwy (charakterystycznego dla wszystkich ssaków współczesnych i ogromnej większości kopalnych) przylegał dośrodkowo staw gadzi między kością kwadratową ze strony czaszki i stawową ze strony żuchwy. Tak więc u morganukodontów kości stawu gadziego nie przeszły jeszcze do ucha i w uchu środkowym występowała tylko jedna kostka słuchowa (tak jak u gadów i ptaków), strzemiączko. Zęby morganukodontów są zbliżone do zębów cynodontów, na dolnych i górnych zębach występują po trzy guzki ułożone w kierunku przodo-tylnym, okolone od strony dojęzykowej i dowargowej przez wałeczki, na których mogą znajdować się mniejsze guzki.

Zidentyfikowano 2 gatunki morganukodontów:

Morganucodon oehleri oraz należącym do innej rodziny Hadrocodium wui były obiektem badań w których zasugerowano, że rozwój węchu był pierwszą przyczyną rozwoju mózgu u ssaków[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Daniel Lenart. Czy inteligencję zawdzięczamy węchowi?. „Świat Nauki”. nr. 7 (239), s. 7, lipiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zhe-Xi Luo, Zofia Kielan-Jaworowska i Richard L. Cifelli, W poszukiwaniu filogenezy ssaków mezozoicznych, Acta Palaeontologica Polonica 47 (1), 2002: 1-78 [1]
  • Zofia Kielan-Jaworowska, W cieniu dinozaurów, Świat Nauki, Marzec 2007, (3/187)