Szczur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia.
Szczur
Rattus[1]
G. Fischer, 1803[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – pożywiający się szczur wędrowny (R. norvegicus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Supramyomorpha
Infrarząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina myszy
Plemię Rattini
Rodzaj szczur
Typ nomenklatoryczny

Mus decumanus Pallas, 1779 (= Mus norvegicus Berkenhout, 1769)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Szczur[10] (Rattus) – rodzaj ssaka z podrodziny myszy (Murinae) w rodzinie myszowatych (Muridae), obejmujący kilkadziesiąt gatunków. Do najbardziej rozpowszechnionych należą, występujące również w Polsce, szczur śniady i szczur wędrowny, a także występujący w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku szczur polinezyjski.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Szczury występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy[11][12][13]. Z ludźmi dotarły także na wiele wysp i archipelagów położonych na oceanach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 65–300 mm, długość ogona 77–330 mm, długość ucha 14,6–27 mm, długość tylnej stopy 17–50 mm; masa ciała 22–540 g[12].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Rattus: łac. rattus „szczur”[14].
  • Acanthomys: gr. ακανθα akantha „kolec, cierń”, od ακη akē „punkt”; μυς mus, μυος muos „mysz”[15]. Gatunek typowy: Acanthomys leucopus J.E. Gray, 1867.
  • Epimys: gr. επι epi; μυς mus, μυος muos „mysz”[16]. Gatunek typowy: Mus rattus Linnaeus, 1758.
  • Stenomys: gr. στηνος stēnos „wąski, cienki”[17]; μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus verecundus O. Thomas, 1904.
  • Christomys: Wyspa Bożego Narodzenia (ang. Christmas Island); gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus macleari O. Thomas, 1887.
  • Cironomys: gr. κειρω keirō „obciąć, ostrzyc”[19]; μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Rattus hoogerwerfi Chasen, 1939.
  • Geromys: gr. γηρας gēras „starość”[20]; μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus gestri O. Thomas, 1897 (= Mus sordidus Gould, 1858).
  • Mollicomys: łac. mollis „miękki, delikatny”[21]; gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus hoffmanni Matschie, 1901.
  • Octomys: gr. οκτω oktō „osiem”[22]; μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus concolor Blyth, 1859 (= Mus exulans Peale, 1848).
  • Pullomys: łac. pullus „ciemnego koloru”[23]; gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[18]. Gatunek typowy: Mus pulliventer G.S. Miller, 1902 (= Mus rattus Linnaeus, 1758).
  • Togomys: Togo, Afryka Zachodnia; gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[9]. Gatunek typowy: Togomys melanoderma Dieterlen, 1986 (= Mus exulans Peale, 1848).

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Szeroki zakres zmienności morfologicznej uniemożliwia obecnie obiektywną ogólną diagnozę i najprawdopodobniej takson ten składa się z kilku monofiletycznych klastrów[13]. Do rodzaju należą następujące gatunki[11][10]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rattus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G. Fisher: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris: von seinem ersten Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Verlegt bei Fridrich Esslinger, 1803, s. 128. (niem.)
  3. J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüssigen Thiere, in Tabellen. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 7. (niem.)
  4. J.E. Gray. Notes on the Variegated or Yellow-tailed Rats of Australasia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 35, s. 598, 1867 (ang.). 
  5. É.L. Trouessart. Synopsis systematicus et geographicus Mammalium tam viventium quam fossilium. „Bulletin de la Société d’Études scientifiques d’Angers”. 10, s. 117, 1881 (fr.). 
  6. O. Thomas. New Genera of Australasian Muridæ. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 6, s. 507, 1910 (ang.). 
  7. a b c d e Sody 1941 ↓, s. 260.
  8. Sody 1941 ↓, s. 261.
  9. a b F. Dieterlen: Revocation of name. W: W. F. H. Ansell (red.): African mammals 1938–1988. St Ives: The Tendrine Press, 1989, s. 65. ISBN 0-9512562-1-1. (ang.)
  10. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 279–280. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 476–484. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  12. a b Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 829–851. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.)
  13. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Rattus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].
  14. Palmer 1904 ↓, s. 601.
  15. Palmer 1904 ↓, s. 73.
  16. Palmer 1904 ↓, s. 267.
  17. Jaeger 1944 ↓, s. 221.
  18. a b c d e f g Jaeger 1944 ↓, s. 141.
  19. Brown 1954 ↓, s. 206.
  20. Brown 1954 ↓, s. 366.
  21. Jaeger 1944 ↓, s. 138.
  22. Jaeger 1944 ↓, s. 151.
  23. Jaeger 1944 ↓, s. 189.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]