Staw (anatomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budowa stawu

Staw (łac. articulatio) – ruchome połączenie między składnikami szkieletu, zewnętrznego lub wewnętrznego (→połączenia kości). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe kości pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

Rodzaje stawów człowieka[edytuj]

Kryterium podziału:

Liczba kości łączących w stawie:

  • staw prosty – w budowie biorą udział tylko dwie kości.
  • złożony – w budowie bierze udział więcej niż dwie kości, np. staw łokciowy
Rodzaje stawów: 1 – kulisty, 2 – eliptyczny, 3 – siodełkowaty, 4 – zawiasowy, 5 – obrotowy.

Liczba osi

Staw zawiasowy[edytuj]

kończyna dolna:

  • staw skokowo-goleniowy

kończyna górna i dolna:

  • stawy międzypaliczkowe stopy i dłoni

Staw obrotowy[edytuj]

kręgosłup i czaszka:

  • staw szczytowo-obrotowy pośrodkowy

kończyna górna:

  • staw promieniowo-łokciowy dalszy

kończyna dolna:

  • staw skokowo-piętowy

Staw zawiasowo-obrotowy[edytuj]

kończyna górna:

  • staw łokciowy

kończyna dolna:

  • staw kolanowy

Staw śrubowy[edytuj]

kręgosłup i czaszka:

  • stawy zęba kręgu obrotowego

Staw eliptyczny (kłykciowy)[edytuj]

kręgosłup i czaszka:

  • staw szczytowo-potyliczny

kończyna górna:

  • staw promieniowo-nadgarstkowy

Staw siodełkowaty[edytuj]

kończyna górna:

  • staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka

Staw kulisty (staw kulisty wolny)[edytuj]

obręcz kończyny górnej:

  • staw barkowo-obojczykowy
  • staw mostkowo-obojczykowy

kończyna górna:

  • staw ramienny
  • stawy śródręczno-paliczkowe

kończyna dolna:

  • staw skokowo-łódkowy
  • stawy śródstopno-paliczkowe

Staw panewkowy (staw kulisty panewkowy)[edytuj]

kończyna dolna:

  • staw biodrowy

Staw płaski[edytuj]

kończyna górna:

  • staw śródnadgarstkowy
  • stawy międzynadgarstkowe
  • staw kości grochowatej
  • stawy nadgarstkowo-śródręczne
  • stawy międzyśródręczne

kończyna dolna:

  • staw piszczelowo-strzałkowy
  • staw klinowo-łódkowy
  • stawy stępowo-śródstopne
  • stawy międzyśródstopne

Budowa połączeń maziowych[edytuj]

Typowymi elementami stawu są:

Staw może również zawierać:

Poszczególne stawy różnią się zadaniami biologicznymi, a więc mają odmienną budowę i ruchomość.

Na wykonywanie ruchów we wszystkich płaszczyznach pozwalają stawy wieloosiowe, np. kuliście uformowane stawy barkowy oraz biodrowy. Mniejsza ruchomość cechuje stawy dwuosiowe, np. siodełkowo ukształtowana powierzchnia stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka pozwala na jego ruchy w dwóch płaszczyznach. Stawy jednoosiowe umożliwiają ruch tylko w jednej płaszczyźnie. Przykładem może być zawiasowy staw ramienno-łokciowy czy też obrotowy staw między najwyższymi kręgami kręgosłupa.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Bogusław K.B. K. Gołąb Bogusław K.B. K., Podstawy anatomii człowieka, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012, ISBN 978-83-200-3756-2.
  • AdamA. Krechowiecki AdamA., FlorianF. Czerwiński FlorianF., Zarys anatomii człowieka, wyd. VIII uaktualnione, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, ISBN 9788320038736.


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Literatura: