Moritz Gottgetreu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Moritz Wilhelm Gottgetreu
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 22 września 1813
Świnoujście
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1885
Poczdam
Narodowość Niemiecka
Dziedzina sztuki architektura
Epoka neogotyk
Ważne dzieła

Moritz Wilhelm Gottgetreu (ur. 22 września 1813 w Świnoujściu, zm. 26 lutego 1885 w Poczdamie) – niemiecki architekt oraz nadworny architekt w Poczdamie[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przez długie lata w literaturze fachowej wymieniany był jako Rudolf Wilhelm Gottgetreu z powodu błędnego połączenia życiorysów dwóch architektów[1]. Po niwelacji tego błędu, z powodu złej interpretacji podpisu i inicjałów „M. Gottgetreu” występował jako Martin Gottgetreu[2] do 2009 roku, kiedy to – w wyniku badań historycznych – został właściwie rozpoznany jako Moritz Wilhelm Gottgetreu[3].

Willa Gottgetreua w Poczdamie (proj. autorski)

Moritz Gottgetreu był synem architekta i konstruktora portów Gustawa Adolfa Wilhelma Gottgetreu[1]. Po ukończeniu studiów, między innymi obok Karla Friedricha Schinkla na Akademii Budowlanej w Berlinie (niem. Berliner Bauakademie), był w 1844 roku budowniczym na królewskim inspektoracie ogrodniczym (niem. Gartenintendantur) i pracował w 1845-1846 r. obok Ludwiga Persiusa jako budowniczy nad budową fontann w ramach komisji budownictwa[4].

W roku 1840 wstąpił do Stowarzyszenia Architektów w Berlinie.

W 1849 roku Moritz otrzymał tytuł nadwornego architekta oraz w 1851 roku został inspektorem budownictwa w Poczdamie. Powołany w 1861 roku na nadwornego architekta, zmarł w 1885 roku jako tajny główny radca budowlany w Poczdamie[4].

Jego bracia Rudolf Wilhelm i Gustav Adolf (1812-90), pracowali również w zawodzie architekta, stąd często mylona jest twórczość i tożsamość braci[5].

Jego syn Gustaw Adolf Moritz Gottgetreu (urodzony 16 listopada 1846 w Bornstedt przy Poczdamie; zmarły 7 października 1911) był nadwornym ogrodnikiem w Rheinberg[3].

Budynki (wybrane)[edytuj | edytuj kod]

Budynek szkolny tzw. Altes Gymnasium[6]

Obecnie nie jest znany pełny przekrój twórczości Moritza Gottgetreu, jednakże architekt ten bazując na neogotyckiej estetyce stworzył pewien swój oryginalny styl, którego wizytówką jest pałac w Dobrej wraz ze stróżówką oraz innymi budynkami około pałacowymi. Prawdopodobnie na terenie Śląska była to jego jedyne dzieło[4], lecz działalność Gottgetreua wymaga jeszcze głębszych studiów. Na tę chwilę można wyróżnić następujące jego dzieła:

  • Pałac w Dobrej (niem. Schloss Dobrau) oraz kościół, mauzoleum, budynek z bramą tzw. stróżówka. Przebudowa w 1856-1858, aktualnie ruina w odbudowie[7].
  • Park w Babelsbergu, budynek maszynowni z silnikami parowymi tzw. Dampfmaschinenhaus, 1843-1845, wykonanie według projektu Ludwiga Persiusa. Gottgetreu był w parku kierownikiem budowy instalacji systemu nawadniającego[7].
  • Park Sanssouci w Poczdamie, autor sytuacyjnego planu z rozmieszczeniem fontann oraz systemu nawadniania roślin 1852 r.[7]
  • Park Sanssouci w Poczdamie, autor projektu wejścia do tzw. Paradiesgarten (1853 r.)[7]
  • Pałac w Babelsbergu, drugi etap budowy, 1845-1849, wykonanie według projektu Ludwiga Persiusa i Johanna Heinricha Stracka[7]
  • Poczdam, budynek willi tzw. Villa Tummeley, 1847-1848, obecnie budynek po przebudowie[7]
  • Park Babelsberg, Budynek starej wozowni, 1850 r.[7]
  • Anklam, budynek szkolny tzw. Altes Gymnasium, [1] 1852 r.[7]
  • Pałac w Neuhardenbergu (pol. hist. Kwilica), projekt renowacji, 1852 r.[7]
  • Park w Babelsbergu, Gospodarstwo szkółkarskie – szklarnia, 1855-1865 r.[7]
  • Poczdam, Villa Gottgetreua, 1858, obecnie – nie zachowana[7]
  • Park w Babelsbergu, budynek tzw. Küchenhaus, 1859-1860 r.[7]
  • Park w Babelsbergu, dwie stróżówki (budynki z bramą), 1865 r., aktualnie jeden zachowany[7]
  • Berlin, Budynek mieszkalny Lindenallee 7, 1867-1868, aktualnie nie zachowany[7],
  • Żagań, Park Książęcy, autor sytuacyjnego planu z rozmieszczeniem fontann 1866 r.

Publikacje (wybrane)[edytuj | edytuj kod]

  • Das Dampfmaschinenhaus und die Fontainen am Babelsberge bei Potsdam, Allgemeine Bauzeitung 11, 1846
  • Der Fontainen-Bau zu Sans-Souci, Berlin 1854
  • Das Schloß Babelsberg (mit J. H. Strack), Berlin 1857

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c 8 U. Thieme, F.C. Willis, Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Leipzig 1921.
  2. Publikacje do 2009 roku.
  3. a b Wyniki badań opublikowane w 2009 roku przez Archiwum Budowlane Uniwersytetu Technicznego w Berlinie.
  4. a b c Barbara Szczypka-Gwiazda: Zamki i Pałace Śląska, dziedzictwo, tożsamość i arystokracja. Katowice: Genesis, 2014. s. 1–24.
  5. Allgemeines Künstlerlexikon (AKL). Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker Bd. 59. K. G. Saur, München und Leipzig 2008, ​ISBN 978-3-598-22799-8.
  6. Muzeum Architektury w Berlinie.
  7. a b c d e f g h i j k l m n Muzeum Architektury w Berlinie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Szczypka-Gwiazda: Zamki i Pałace Śląska, dziedzictwo, tożsamość i arystokracja. Katowice: Genesis, 2014.
  • Allgemeines Künstlerlexikon (AKL). Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker Bd. 59. K. G. Saur, München und Leipzig 2000.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]