Architektura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przekrój przez kopułę katedry Santa Maria del Fiore we Florencji autorstwa architekta F. Brunelleschiego.
Opera w Sydney

Architektura (łac. architectura, od architector – buduję[1])– sztuka i technika budowania w celu realizacji praktycznych i artystycznych wymagań ludzi cywilizowanych[2]. Wyróżnia się architekturę miejską i wiejską a także sakralną i świecką (obronną, mieszkalną, budowli gospodarczych, budowli ogrodowych, budowli użyteczności publicznej)[1].

Architekturze przypisywano często rolę przodującą w stosunku do malarstwa i rzeźby[3].

Znaczenie terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin Architektura może oznaczać:

  • ogólny termin na określenie budynków i innych budowli
  • sztukę i naukę zajmującą się projektowaniem budynków i niektórych obiektów niebędących budynkami
  • styl architektoniczny i metodę wznoszenia charakterystyczne dla danego obszaru i okresu
  • interdyscyplinarną wiedzę na temat sztuki, nauki, technologii, jak również nauk społecznych
  • działalność architekta, gdzie architektura oznacza świadczenie usług w zakresie projektowania i wznoszenia budowli
  • aktywność twórczą architekta - od skali makro (urbanistyka, architektura krajobrazu) do mikro (detale architektoniczne)

Architektura zajmuje się planowaniem i projektowaniem formy i przestrzeni tak aby odzwierciedlały one pewne funkcjonalne, techniczne, społeczne, środowiskowe i estetyczne założenia. Wymaga to twórczej manipulacji, odpowiedniego połączenia materiałów i technologii budowania, jak również artystycznej gry kształtem i światłocieniem. Często wymaga to kompromisu pomiędzy sprzecznymi wymaganiami. Do praktykowania architektury wymagana jest również znajomość pragmatycznych aspektów wznoszenia budynków i budowli - kosztorysowania, administracji, znajomości prawa budowlanego i koordynacji pracy innych. Dokumentacja tworzona przez architekta - rzuty, przekroje, opisy i rysunki detali - definiuje strukturę i formę przyszłego budynku lub budowli.

Typy architektury[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się następujące typy architektury[2]:

  • Architektura mieszkalna,
  • Architektura sakralna,
  • Architektura rządowa,
  • Architektura rekreacyjna,
  • Architektura pożytku publicznego i edukacji,
  • Architektura komercyjna i industrialna.

Teoria architektury[edytuj | edytuj kod]

Najstarszym znanym utworem literackim na temat architektury, w którym zostały opisane zasady jej tworzenia jest De architectura Witruwiusza. Według Wirtuwiusza dobry budynek powinien spełniać trzy reguły[4]:

  • trwałość (firmitatis) – wtedy jest zachowana gdy fundamenty opuści się aż do twardego gruntu, a wybór materiałów będzie troskliwy i niezbyt oszczędny,
  • użyteczność (utlitatis) – rozkład budynków będzie niezacieśniony i dostosowany do miejsca ich wykonania i funkcji.
  • piękno (venustatis) – gdy powierzchowność (wykończenie materiałów) będzie przyjemna i kształtna oraz stosunek części trafnie rozporządzony.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia architektury.

Przypisy

  1. a b Słownik ↓, s. 19.
  2. a b Britannica ↓, s. 276.
  3. Słownik ↓, s. 18.
  4. Witruwiusz 1956 ↓, s. 16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Witruwiusz: O architekturze ksiąg dziesięć. tłum. z łac. Kazimierz Kumaniecki, ilustr. Piotr Biegański et al.. Warszawa: PWN, 1956.
  • Architecture. W: Encyclopaedia Britannica. T. 2. Chicago, Londyn, Toronto, Genewa: William Benton, 1961.
  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-12365-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]