Naliboki (obwód miński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Naliboki
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Państwo  Białoruś
Obwód miński
Rejon stołpecki
Wysokość 187 m n.p.m.
Nr kierunkowy +375 1717
Kod pocztowy 222683
Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu mińskiego
Naliboki
Naliboki
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Naliboki
Naliboki
Ziemia 53°45′47″N 26°28′31″E/53,763056 26,475278
Portal Portal Białoruś

Naliboki[1] (biał. Налібокі, ros. Налибоки) – wieś (od 30 grudnia 2009 agromiasteczko[2]) w rejonie stołpeckim obwodzie mińskim Białorusi. Wieś stanowi centrum administracyjne sielsowietu nalibockiego. Miejscowość leży na wschodnim skraju Puszczy Nalibockiej, nad rzeką Kamionką[3]. Miejscowość znana jest z mordu ludności polskiej dokonanego w 1943 przez partyzantów sowieckich[4].

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Widok na ołtarz główny świątyni
Widok na ołtarz główny świątyni

Historia miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W XVI-XVIII w. wieś, następnie miasteczko w Wielkim Księstwie Litewskim. Tereny, na których znajdują się obecnie Naliboki od 1555 wchodziły w skład dóbr Radziwiłłów stanowiąc odrębne łowiectwo[5]. W 1722 Anna Radziwiłłowa założyła tu hutę szkła, specjalizującą się w produkcji szklanych świeczników i kielichów ze szkła kryształowego, ale także w wyrobach ze szkła cienkiego. Pracowali tu rzemieślnicy sprowadzeni z Saksonii. Po 1830 huta produkowała także całe szklane serwisy stołowe. Huta została zamknięta w 1862.

Początki parafii katolickiej w Nalibokach sięgają 1447 roku[6], kiedy to dzięki fundacji Radziwiłłów, wzniesiono drewnianą kaplicę. W 1636 zbudowano tu pierwszy kościół murowany wraz z plebanią, uposażony przez Stanisława i Albrychta Radziwiłłow. Świątynia uległa zniszczeniu w 1655, ale została odbudowana. Kolejny kościół katolicki powstał w 1936 pod wezwaniem św. Józefa[7]. Obydwie świątynie zostały zniszczone podczas wojny (1942); kościół św. Józefa odbudowano w 1995.

Po 1918 roku Naliboki znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej. Za II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Naliboki w województwie nowogródzkim. 10 lipca 1919 roku pod Nalibokami wojsko polskie stoczyło zwycięską bitwę z armią sowiecką. Od 17 września 1939 roku Naliboki okupowane przez ZSRR, liczyły wtedy niecałe 4000 mieszkańców. Niemcy, po zajęciu wsi w 1941, wywieźli część żydowskiej ludności (później wywiezionych zamordowano), pozostali Żydzi zbiegli do Puszczy Nalibockiej. Według szacunków historycznych, w Puszczy Nalibockiej mogło znaleźć schronienie od 10 do ponad 20 tys. ludzi - partyzantów i uciekinierów[8].

8 maja 1943 doszło w mieście do masakry polskiej ludności cywilnej dokonanej przez oddziały radzieckich partyzantów[9].

Po 1944 roku weszły w skład Białoruskiej SRR, a od 1991 znajdują się na terenie Białorusi.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew Michała Archanioła, zbudowana w latach 2005-2006

We wsi znajduje się kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP, pochodzący z okresu międzywojennego, oraz położony obok cmentarz katolicki. Jest tu również cerkiew pw. Michała Archanioła, wybudowana w latach 2005-2006.

Urodzeni we wsi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Egzonim zalecany przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 6. Białoruś, Rosja, Ukraina, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Warszawa 2005, s. 23, ISBN 83-239-9020-4.
  2. Решение Столбцовского районного Совета депутатов от 30.12.2009 N 149 "О преобразовании сельских населенных пунктов Столбцовского района в агрогородки" (ros.). pravo.levonevsky.org. [dostęp 2013-08-21].
  3. Mapa Operacyjna Wojskowego Instytutu Geograficznego, 1929, karta 48 Mińsk.
  4. Hugo Bader J.: A rewolucja to miała być przyjemność, „Magazyn Gazety Wyborczej”, 15 listopada 1996.
  5. Крывашэеў Дз. Налібоцкая пушча князёў Радзівілаў у XVI-XVIII стст.: фармаванне тэрыторыі, адміністрацыя і службоўцы // Верхняе Панямонне. - Мінск: І.П. Логвінаў. - Вып. 1. - 2012. - С. 34
  6. Kościół katolicki na Białorusi: Налібакі — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
  7. Wspomnienia o budowie kościoła pw. św. Józefa w Nalibokach
  8. Zob. tekst: Puszcza Nalibocka, Bernard Pakulnicki, Magazyn Polski nr 3 (75) marzec 2012.
  9. Komunikat dot. śledztwa w sprawie zbrodni popełnionych przez partyzantów sowieckich w latach 1942–1944 na terenie byłego województwa nowogródzkiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Верхняе Панямонне: альманах лакальнай гісторыі, Вып. 1, Мінск 2012.
  • Szkła z hut radziwiłłowskich, t. II: Naliboki (1722-1862), Urzecze (1737-1846). Szkła ze zbiorów muzeów polskich, zagranicznych i kolekcji prywatnych. Wydanie Warszawa 1998; Muzeum Narodowe w Warszawie.
  • Naliboki w Słowniku Geograficznym, Tom XV, cz. 2 (Januszpol – Wola Justowska) z 1902 r.
  • Wacław Nowicki: Żywe echa, Wydawnictwo Antyk 1993 r. – Encyklopedia Kresów, Wydawnictwo Kluszczyński

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]