Narodowe Centrum Nauki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Narodowe Centrum Nauki
Państwo  Polska
Siedziba Kraków
Data założenia 1 października 2010
Dyrektor prof. Zbigniew Błocki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Narodowe Centrum Nauki
Narodowe Centrum Nauki
Ziemia50°04′26″N 19°54′57″E/50,073889 19,915711
Strona internetowa
Siedziba NCN

Narodowe Centrum Nauki – państwowa agencja wykonawcza z siedzibą w Krakowie[1], która powstała na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki[2]. NCN jest agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[3][4], która finansuje badania podstawowe, czyli prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów, bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne[5][6]. Narodowe Centrum Nauki oficjalnie rozpoczęło działalność 4 marca 2011 r. Pierwszym dyrektorem (na czteroletnią kadencję) został prof. Andrzej Jajszczyk[7][8].

Zadania[edytuj]

Do zadań Centrum należy:

  • finansowanie:
    • badań podstawowych realizowanych w formie projektów badawczych,
    • stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora,
    • projektów badawczych dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację ważnych dla rozwoju nauki pionierskich badań naukowych,
    • badań naukowych nienależących do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;
  • nadzór nad realizacją wyżej wymienionych badań naukowych;
  • współpraca międzynarodowa w ramach finansowania działalności w zakresie badań podstawowych;
  • upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o ogłaszanych przez NCN konkursach;
  • inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków pochodzących spoza budżetu państwa;
  • inne zadania zlecone przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w tym opracowywanie programów badawczych ważnych dla kultury narodowej.

Organizacja[edytuj]

  • Dyrektora NCN powołuje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po przeprowadzeniu otwartego konkursu. Od 4 marca 2015 r. funkcję tę pełni prof. Zbigniew Błocki[9].

Konkursy NCN[edytuj]

Narodowe Centrum Nauki finansuje projekty badawcze z zakresu badań podstawowych, stypendia doktorskie oraz staże po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Co trzy miesiące ogłasza co najmniej jeden spośród szeregu konkursów:

  • OPUS – konkurs na projekty badawcze, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do wykonania tych projektów. Jest to konkurs o charakterze ogólnym, w którym o finansowanie może ubiegać się niemal każdy naukowiec.
  • PRELUDIUM – konkurs na projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową, które jeszcze nie uzyskały stopnia naukowego doktora.
  • ETIUDA – konkurs na stypendia doktorskie.
  • SONATINA – konkurs na projekt badawczy oraz staż w zagranicznym ośrodku naukowym, przeznaczony dla naukowców do 3 lat po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Pogram zastąpił konkurs Iuventus Plus, organizowany wcześniej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
  • SONATA – konkurs na projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową posiadające stopień naukowy doktora. W konkursie mogą brać udział naukowcy, którzy uzyskali stopień naukowy doktora nie wcześniej niż 7 lat przed rokiem złożenia wniosku.
  • SONATA BIS – konkurs na projekty badawcze mające na celu powołanie nowego zespołu naukowego realizowane przez osoby posiadające stopień naukowy lub tytuł naukowy, które uzyskały stopień naukowy doktora w okresie od 2 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem.
  • HARMONIA – konkurs na projekty badawcze realizowane w ramach współpracy międzynarodowej jest skierowany do wnioskodawców, którzy chcą podejmować badania w ramach współpracy międzynarodowej z partnerem z zagranicznej instytucji naukowej, programów lub inicjatyw międzynarodowych, ogłaszanych we współpracy dwu- lub wielostronnej lub projektów realizowanych przy wykorzystaniu wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych.
  • MAESTRO – konkurs dla doświadczonych naukowców na projekty badawcze mające na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe. W konkursie tym mogą brać udział osoby posiadające co najmniej stopień naukowy doktora, które spełniają warunki szczegółowe konkursu.
  • UWERTURA – konkurs na staże w zespołach naukowych realizujących badania ze środków Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) w ramach Fellowship to visit ERC grantee.
  • MINIATURA – konkurs na pojedyncze działania naukowe służące realizacji badań naukowych.
  • TANGO – konkurs na projekty zakładające wdrażanie w praktyce gospodarczej i społecznej wyników uzyskanych w rezultacie badań podstawowych. Organizowany we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
  • POLONEZ – konkurs dla naukowców przyjeżdżających z zagranicy, którzy chcą prowadzić badania naukowe w polskich jednostkach.

NCN ogłasza również konkursy we współpracy z innymi instytucjami lub organizacjami, np. konkurs HERA (Humanities in the European research area) w zakresie nauk humanistycznych, konkurs pt. "Przyszłość państwa opiekuńczego" (Welfare state futures) na projekty z dziedziny nauk społecznych, a także konkurs na projekty z obszaru astrofizyki cząstek – "Per aspera ad astra" – realizowany wraz z konsorcjum Aspera.

Konkursy zawieszone lub zakończone:

  • SYMFONIA – konkurs na międzydziedzinowe projekty badawcze realizowane przez wybitnych naukowców, których badania wyróżniają się najwyższą jakością, odważnym przekraczaniem granic pomiędzy różnymi dziedzinami nauki, przyczyniając się do tworzenia nowych wartości i otwierania nowych perspektyw w nauce. Czasowo zawieszony od 2016 roku[11].
  • FUGA – konkurs na staże krajowe po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Zawieszony od 2016[11].

Nagroda Narodowego Centrum Nauki[edytuj]

Nagroda Narodowego Centrum Nauki ustanowiona została przez Radę NCN w lutym 2013 r. Wyróżnienie otrzymują młodzi badacze za szczególne osiągnięcia naukowe w zakresie badań podstawowych. Nagroda przyznawana jest przez Kapitułę, w skład której wchodzi Dyrektor i Rada NCN oraz przedstawiciele fundatorów nagrody. Naukowcy otrzymują ją w trzech obszarach badawczych: nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce, nauki o życiu, nauki ścisłe i techniczne. Po raz pierwszy wyróżnienia wręczone zostały dnia 9 maja 2013 r. w Katowicach podczas obchodów Dni Narodowego Centrum Nauki. Kolejne edycje odbywały się co roku w październiku, w Krakowie[12].

Laureaci Nagrody NCN 2013:

Laureaci Nagrody NCN 2014:

Laureaci Nagrody NCN 2015:

  • dr hab. Michał Bilewicz - nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce
  • dr hab. Wiesław Babik - nauki o życiu
  • prof. dr hab. Piotr Śniady - nauki ścisłe i techniczne

Laureaci Nagrody NCN 2016:

Przypisy

  1. Art. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. z 2016 r. poz. 1071)
  2. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1071)
  3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. (Dz.U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.)
  4. Ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw. (Dz.U. z 2010 r. Nr 28, poz. 146)
  5. Zadania NCN, ncn.gov.pl [dostęp 2016-06-03].
  6. Art. 2 pkt 3 lit. a. Ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. (Dz.U. z 2010 r. Nr 96, poz. 615)
  7. Uroczyste otwarcie Narodowego Centrum Nauki w Krakowie. Narodowe Centrum Nauki, 2011-03-04. [dostęp 2016-02-15].
  8. Andrzej Jajszczyk. Cztery lata NCN. „Forum Akademickie”. 03/2015, 2015. 
  9. Prof. dr hab. Zbigniew Błocki nowym dyrektorem NCN (ang.). NCN. [dostęp 2015-03-15].
  10. Skład Rady NCN w kadencji 2016–2018. NCN. [dostęp 2016-12-19].
  11. a b Nowy harmonogram konkursów NCN, ncn.gov.pl [dostęp 2016-06-03].
  12. Nagroda Narodowego Centrum Nauki. Narodowe Centrum Nauki. [dostęp 2016-12-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]