Narodowe Centrum Nauki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Narodowe Centrum Nauki
Państwo  Polska
Siedziba Kraków

ul. Twardowskiego 16

Data założenia 1 października 2010
Dyrektor prof. Zbigniew Błocki
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Narodowe Centrum Nauki
Narodowe Centrum Nauki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Narodowe Centrum Nauki
Narodowe Centrum Nauki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Narodowe Centrum Nauki
Narodowe Centrum Nauki
Ziemia50°02′48″N 19°55′51″E/50,046583 19,930750
Strona internetowa

Narodowe Centrum Nauki – państwowa agencja wykonawcza z siedzibą w Krakowie[1], która powstała na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki[2]. NCN jest agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[3][4], która finansuje badania podstawowe, czyli prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów, bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne[5][6]. Narodowe Centrum Nauki oficjalnie rozpoczęło działalność 4 marca 2011 r. Pierwszym dyrektorem (na czteroletnią kadencję) został prof. Andrzej Jajszczyk[7][8].

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Do zadań Centrum należy:

  • finansowanie:
    • badań podstawowych realizowanych w formie projektów badawczych,
    • stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora,
    • projektów badawczych dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację ważnych dla rozwoju nauki pionierskich badań naukowych,
    • badań naukowych nienależących do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;
  • nadzór nad realizacją wyżej wymienionych badań naukowych;
  • współpraca międzynarodowa w ramach finansowania działalności w zakresie badań podstawowych;
  • upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o ogłaszanych przez NCN konkursach;
  • inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków pochodzących spoza budżetu państwa;
  • inne zadania zlecone przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w tym opracowywanie programów badawczych ważnych dla kultury narodowej.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

  • Dyrektora NCN powołuje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po przeprowadzeniu otwartego konkursu. Od 4 marca 2015 r. funkcję tę pełni prof. Zbigniew Błocki[9].

Konkursy NCN[edytuj | edytuj kod]

Narodowe Centrum Nauki finansuje projekty badawcze z zakresu badań podstawowych, stypendia doktorskie oraz staże po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Co trzy miesiące ogłasza co najmniej jeden spośród szeregu konkursów:

  • OPUS – konkurs na projekty badawcze, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do wykonania tych projektów. Jest to konkurs o charakterze ogólnym, w którym o finansowanie może ubiegać się niemal każdy naukowiec.
  • PRELUDIUM – konkurs na projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową, które jeszcze nie uzyskały stopnia naukowego doktora.
  • ETIUDA – konkurs na stypendia doktorskie.
  • SONATINA – konkurs na projekt badawczy oraz staż w zagranicznym ośrodku naukowym, przeznaczony dla naukowców do 3 lat po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Pogram zastąpił konkurs Iuventus Plus, organizowany wcześniej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
  • SONATA – konkurs na projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową posiadające stopień naukowy doktora. W konkursie mogą brać udział naukowcy, którzy uzyskali stopień naukowy doktora nie wcześniej niż 7 lat przed rokiem złożenia wniosku.
  • SONATA BIS – konkurs na projekty badawcze mające na celu powołanie nowego zespołu naukowego realizowane przez osoby posiadające stopień naukowy lub tytuł naukowy, które uzyskały stopień naukowy doktora w okresie od 2 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem.
  • HARMONIA – konkurs na projekty badawcze realizowane w ramach współpracy międzynarodowej jest skierowany do wnioskodawców, którzy chcą podejmować badania w ramach współpracy międzynarodowej z partnerem z zagranicznej instytucji naukowej, programów lub inicjatyw międzynarodowych, ogłaszanych we współpracy dwu- lub wielostronnej lub projektów realizowanych przy wykorzystaniu wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych.
  • MAESTRO – konkurs dla doświadczonych naukowców na projekty badawcze mające na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe. W konkursie tym mogą brać udział osoby posiadające co najmniej stopień naukowy doktora, które spełniają warunki szczegółowe konkursu.
  • UWERTURA – konkurs na staże w zespołach naukowych realizujących badania ze środków Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) w ramach Fellowship to visit ERC grantee.
  • MINIATURA – konkurs na pojedyncze działania naukowe służące realizacji badań naukowych.
  • TANGO – konkurs na projekty zakładające wdrażanie w praktyce gospodarczej i społecznej wyników uzyskanych w rezultacie badań podstawowych. Organizowany we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
  • POLONEZ – konkurs dla naukowców przyjeżdżających z zagranicy, którzy chcą prowadzić badania naukowe w polskich jednostkach.

NCN ogłasza również konkursy we współpracy z innymi instytucjami lub organizacjami, np. konkurs HERA (Humanities in the European research area) w zakresie nauk humanistycznych, konkurs pt. "Przyszłość państwa opiekuńczego" (Welfare state futures) na projekty z dziedziny nauk społecznych, a także konkurs na projekty z obszaru astrofizyki cząstek – "Per aspera ad astra" – realizowany wraz z konsorcjum Aspera.

Konkursy zawieszone lub zakończone:

  • SYMFONIA – konkurs na międzydziedzinowe projekty badawcze realizowane przez wybitnych naukowców, których badania wyróżniają się najwyższą jakością, odważnym przekraczaniem granic pomiędzy różnymi dziedzinami nauki, przyczyniając się do tworzenia nowych wartości i otwierania nowych perspektyw w nauce. Czasowo zawieszony od 2016 roku[11].
  • FUGA – konkurs na staże krajowe po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Zawieszony od 2016[11].

Nagroda Narodowego Centrum Nauki[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Narodowego Centrum Nauki ustanowiona została przez Radę NCN w lutym 2013 r. Wyróżnienie otrzymują młodzi badacze za szczególne osiągnięcia naukowe w zakresie badań podstawowych. Nagroda przyznawana jest przez Kapitułę, w skład której wchodzi Dyrektor i Rada NCN oraz przedstawiciele fundatorów nagrody. Naukowcy otrzymują ją w trzech obszarach badawczych: nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce, nauki o życiu, nauki ścisłe i techniczne. Po raz pierwszy wyróżnienia wręczone zostały dnia 9 maja 2013 r. w Katowicach podczas obchodów Dni Narodowego Centrum Nauki. Kolejne edycje odbywały się co roku w październiku, w Krakowie[12].

Laureaci Nagrody NCN 2013:

  • dr Anna Matysiak – nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce
  • dr hab. Andrzej Dziembowski – nauki o życiu
  • prof. dr hab. Piotr Garstecki – nauki ścisłe i techniczne

Laureaci Nagrody NCN 2014:

Laureaci Nagrody NCN 2015:

Laureaci Nagrody NCN 2016:

Laureaci Nagrody NCN 2017:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Art. 1 ust. 3 Ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. z 2018 r. poz. 947)
  2. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki. (Dz.U. z 2018 r. poz. 947)
  3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. (Dz.U. z 2017 r. poz. 2077, ze zm.)
  4. Ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw. (Dz.U. z 2010 r. nr 28, poz. 146)
  5. Zadania NCN, ncn.gov.pl [dostęp 2016-06-03].
  6. Art. 4 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668)
  7. Uroczyste otwarcie Narodowego Centrum Nauki w Krakowie. Narodowe Centrum Nauki, 2011-03-04. [dostęp 2016-02-15].
  8. Andrzej Jajszczyk. Cztery lata NCN. „Forum Akademickie”. 03/2015, 2015. 
  9. Prof. dr hab. Zbigniew Błocki nowym dyrektorem NCN (ang.). NCN. [dostęp 2015-03-15].
  10. Skład Rady NCN w kadencji 2016–2018. NCN. [dostęp 2016-12-19].
  11. a b Nowy harmonogram konkursów NCN, ncn.gov.pl [dostęp 2016-06-03].
  12. Nagroda Narodowego Centrum Nauki. Narodowe Centrum Nauki. [dostęp 2016-12-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]