Narzecze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Narzecze – w językoznawstwie wydzielona odmiana języka, charakterystyczna dla danej grupy osób posługującej się nim. W tym rozumieniu narzecze jest synonimem terminu „dialekt”, rozumianego albo jako określenie na wernakularną formę mowy, przeciwstawianą językowi standardowemu (ogólnemu/literackiemu)[1][2], albo jako ogólne określenie na każdą swoistą odmianę języka (wówczas mowa o standardzie literackim jako o narzeczu ogólnym/kulturalnym[3]).

W literaturze przedmiotu spotyka się również ujęcie, zgodnie z którym narzecze to odmiana języka o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara[1]. Niektórzy autorzy traktują to pojęcie jako jednostkę pośrednią między dialektem a gwarą, dialekt ujmując jako zespół narzeczy, a narzecze – jako zespół gwar[4].

We współczesnym językoznawstwie polskim termin rzadko używany; spotykany głównie w opisie języków egzotycznych[5]. W dialektologii serbsko-chorwackiej termin narječje pozostaje w powszechnym użyciu, jako nadrzędny wobec terminu dijalekat[6][2].

W ogólniejszym, potocznym rozumieniu termin „narzecze” funkcjonuje również jako synonim określeń „język” i „mowa”[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c narzecze [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], PWN [dostęp 2018-12-31].
  2. a b narječje [w:] Hrvatska enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01] (serb.-chorw.).
  3. K. Ozóg, Ustna odmiana języka ogólnego [w:] Współczesny język polski, J. Bartmiński (red.) [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2, Wrocław 1993, s. 87.
  4. Piotr Rybka, Gwarowa wymowa mieszkańców Górnego Śląska w ujęciu akustycznym, Katowice: Uniwersytet Śląski, 2017, s. 58-60 [dostęp 2019-01-14].
  5. Halina Karaś: Narzecze. W: Dialektologia polska [on-line]. [dostęp 2017-12-23].
  6. narječje ili dijalekt [w:] Proleksis enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01] (serb.-chorw.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Kucała, Narzecze, hasło w: Encyklopedia wiedzy o języku polskim, Ossolineum, Wrocław 1978.