Przejdź do zawartości

Naturalne planowanie rodziny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Naturalne planowanie rodziny (NPR), metody rozpoznawania płodności (MRP), metody obserwacji cykli (MOC), FAM (ang. fertility awareness methods) – metody rozpoznawania okresów płodnych i niepłodnych w cyklu miesiączkowym kobiety na podstawie obserwacji wskaźników płodności, takich jak śluz oraz stan szyjki macicy, a także pomiarów podstawowej temperatury ciała. Metody te wykorzystuje się zarówno w celach antykoncepcyjnych[1], jak i jako wsparcie w okresie planowania ciąży. Mają również duże zastosowanie w diagnostyce i leczeniu zaburzeń hormonalnych.

Klasyfikacja metod rozpoznawania płodności

[edytuj | edytuj kod]

Metody rozpoznawania płodności dzieli się ze względu na liczbę wskaźników, które uwzględnia się w interpretacji przebiegu cyklu.

Metoda Śluz
szyjkowy
Pomiar
PTC
Obserwacja
szyjki
macicy
Obserwacja
zespołu
objawów
jajeczkowania
Kalkulacje
Metody jednowskaźnikowe
Metoda Billingsów
Model Creightona
Metoda termiczna
Metody wielowskaźnikowe
Metoda objawowo-termiczna Kippleyów (LMM)[2]
Metoda objawowo-termiczna Kramarek[3]
Metoda objawowo-termiczna niemiecka[4]
Metoda Rötzera
Metoda podwójnego sprawdzenia
(tzw. angielska)

Czasami do metod rozpoznawania płodności zalicza się także metodę laktacyjną niepłodności poporodowej (LAM), jednak WHO uznaje ją za osobną metodę[5]. Metodą rozpoznawania płodności nie jest natomiast tzw. kalendarzyk, ponieważ nie uwzględnia prowadzenia obserwacji wskaźników płodności (okres płodności wyznacza się na podstawie statystyk).

Zastosowania obserwacji cyklu

[edytuj | edytuj kod]

Antykoncepcja

[edytuj | edytuj kod]

Obserwacja wskaźników płodności może być wykorzystywana w celu zapobiegania ciąży jako wyłączna metoda antykoncepcyjna lub łącznie z innymi metodami. Jeśli MRP stosowane jest w sposób wyłączny, cel antykoncepcyjny osiąga się poprzez rezygnację ze współżycia w okresie płodnym lub zastępowanie go innymi czynnościami seksualnymi. Łączenie MRP z innymi metodami oznacza zazwyczaj stosowanie środków barierowych w czasie płodnym[6].

Planowanie ciąży

[edytuj | edytuj kod]

Stosowanie regularnej obserwacji cyklu pozwala ustalić dni najwyższej płodności, co może ułatwić starania o dziecko i przyspieszyć osiągnięcie ciąży. Nowoczesne metody rozpoznawania płodności pozwalają również prognozować termin porodu z większą precyzją niż obliczenia opierające się na dacie ostatniej miesiączki (OM). Pomiary podstawowej temperatury ciała, dokonywane w pierwszym trymestrze ciąży, pozwalają ocenić, czy ciąża nie jest zagrożona.

Diagnostyka i leczenie zaburzeń hormonalnych

[edytuj | edytuj kod]

Obserwacja wskaźników płodności ułatwia diagnostykę (i ewentualne leczenie) takich zaburzeń i chorób jak:

Instytucje i organizacje promujące NPR/MRP

[edytuj | edytuj kod]

Skuteczność

[edytuj | edytuj kod]

Skuteczność metod rozpoznawania płodności jest zróżnicowana i zależy od:

  • rodzaju metody
  • poprawności i konsekwencji stosowania
  • motywacji
  • rodzaju antykoncepcji, z którą się je łączy

Najwyższą skutecznością wykazuje się prawidłowo stosowana metoda objawowo-termiczna. Jej skuteczność wynosi 99,5% dla stosowania wyłącznego i 99,4% dla stosowania łącznie z antykoncepcją barierową[6][7]. Jest to wartość porównywalna ze skutecznością wkładek domacicznych (99,4–99,8%[7]) i tabletek hormonalnych (99,7%[7]).

Metody jednowskaźnikowe mają nieco niższą skuteczność (wyjątkiem jest model Creightona) i jest to odpowiednio 93,7–99,2% dla metody termicznej i 96,1–99,5% dla metody Billingsa.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. R.A. Hatcher i inni, Contraceptive Techology, wyd. 18, New York: Ardent Media, s. 317.
  2. Metoda Kippleyów. Cyklometr. [dostęp 2016-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-11)].
  3. Opis metody polskiej. Stowarzyszenie Miłość i Odpowiedzialność. [dostęp 2016-05-08].
  4. Maciej Tabor: Metoda niemiecka. npr.pl. [dostęp 2017-07-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-26)]. (pol.).
  5. WHO | Family planning.
  6. a b P. Frank-Herrmann i inni, The effectiveness of a fertility awareness based method to avoid pregnancy in relation to a couple's sexual behaviour during the fertile time: a prospective longitudinal study, „Human Reproduction (Oxford, England)”, 22 (5), 2007, s. 1310–1319, DOI10.1093/humrep/dem003, PMID17314078 [dostęp 2023-01-19] (ang.).
  7. a b c J. Trussell, Contraceptive Efficacy, [w:] R.A. Hatcher i inni, Contraceptive Techology, wyd. 20, New York: Ardent Media, 2011.