Neoawangarda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Neoawangarda (fr.“avant-avant-garde”, druga awangarda) – kierunek w kulturze i sztuce. Fala nowatorskich dążeń, która pojawiła się w Europie na przełomie lat 50. i 60. Wiele w niej nawiązań do kulturowego buntu z początków wieku; w krytyce nawiązująca do haseł z tamtych lat, uzupełniona przedrostkiem “neo-” szczególnie mocno zarysowana świadomość kryzysu kultury. Pierwsza awangarda wierzyła w możliwość zmiany porządku świata przez sztukę; neoawangarda lat 60. wierzyła ponadto w możliwość zbudowania “jednej wielkiej rodziny człowieczej”; transawangarda lat 80. szukała nowej ekspresji; natomiast awangarda końca wieku (lat 90.) odrzuca eksperymenty formalne, nie wierzy w utopie, jest kulturową ucieczką w poszukiwanie form syntetycznych wszystkiego, co istniało – poszukuje bilansu. Artyści oraz nauka zauważają uporządkowany świat chaosu, poszukują języka przystosowanego do nieliniowego i niejednopłaszczyznowego obrazu rzeczywistości[1]. Stefan Morawski, główny promotor tego pojęcia w Polsce, wyróżnia w neoawangardzie cztery nurty:

Z kolei Frank Popper przedstawia neoawangardę w postaci trzech rozwijających się równolegle nurtów czy też dróg rozwojowych, a więc jako zjawisko dynamiczne, zmierzające różnymi drogami do podobnego celu.

Schemat Poppera wygląda następująco[3]:

Post-dada Post-art social Post-Bauhaus art
Pop-art Political art Kinetic art
Conceptual art Socialist realism Art in architecture
Idealism in art Spectator participation Environmental art
Anti-art (Hyperrealism) Street art - Actions Art in town planning
Art as an expression of various human beings Poster art - Graffiti Civic art
Prop art Communal - murals Public art

Polska neoawangarda fotograficzna[edytuj | edytuj kod]

Polska neoawangarda fotograficzna - kierunek w polskiej fotografice dominujący w latach 70. Rozpoczęła ją wystawa "Fotografowie poszukujący" (1971), a zakończyła ekspozycja "Stany graniczne fotografii" (1977). Inspirując się strukturalizmem oraz językoznawstwem (Jarosław Kozłowski) i filozofią neopozytywistyczną badano strukturę medium i jego parametry techniczne (Józef Robakowski). Zakładano zracjonalizowanie procesu artystycznego. Odwoływano się do tradycji konstruktywizmu polskiego (Krzysztof Wodiczko), a zwłaszcza do Władysława Strzemińskiego (Leszek Brogowski). Opierając się na teorii konceptualizmu badano proces twórczy (Zdzisław Jurkiewicz) i granice sztuki (Zygmunt Rytka), odrywając fotografię neoawangardową od dziedzictwa reportażu i dokumentu fotograficznego. Z dzisiejszego, antropologicznego punktu widzenia jedne z najciekawszych postaw prezentuje Andrzej Różycki, który w latach 70. analizę medium połączył z realizacją programu duchowego, kontynuując swe osiągnięcia z lat 60. Podobną drogę twórczą odbył także Paweł Kwiek, a na medytacji oparł koncepcję swej sztuki Andrzej Dudek-Dürer[4].

Przypisy

  1. “Słownik Encyklopedyczny - Język polski” Wydawnictwo Europa. Elżbieta Olinkiewicz, Katarzyna Radzymińska, Halina Styś. Warszawa 1999, ​ISBN 83-87977-20-9
  2. artinfo.pl - Portal rynku sztuki, www.artinfo.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  3. F. Popper, Art – Action and Participation, London 1975, s. 281
  4. Wykład Krzysztofa Jureckiego "Polska fotografia neoawangardowa (1971 - ok. 1990). W kręgu konceptualizmu. Feminizm Natalii LL", wygłoszony 14 czerwca 2007 roku w Ośrodku Propagandy Sztuki w Łodzi

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]