Niewymienialny token

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Niewymienialny token (NFT) (ang. non-fungible token) – unikatowy cyfrowy (bądź realny, będący odzwierciedleniem na blockchainie) składnik aktywów, reprezentujący szeroką gamę przedmiotów materialnych i niematerialnych, takich jak kolekcjonerskie karty sportowe, wirtualne nieruchomości lub wirtualne dzieła sztuki[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

NFT Non Fungible Token
NFT Non Fungible Token

Najprościej mówiąc, NFT to rodzaj tokena kryptograficznego, który działa w oparciu o architekturę blockchain. Każdy token NFT zawiera informacje, które odróżniają go od innych tokenów i są one bardzo łatwe do zweryfikowania. Niezamienialne tokeny są przechowywane jako jednostka danych w architekturze zwanej blockchainem, która poświadcza, że dany plik cyfrowy jest niepowtarzalny. W przeciwieństwie do kryptowalut takich jak Bitcoin czy Ethereum tokeny NFT nie są wzajemnie wymienne[2].

Ponadto posiadanie danego tokena nie uprawnia nas do praw autorskich, których odzwierciedleniem jest token. Chociaż ktoś może sprzedać NFT reprezentujące jego dzieło, kupujący nie zawsze otrzyma przywileje związane z przeniesiem własności. NFT jest więc tworem posiadania danego aktywa, odrębnym od praw autorskich[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tokeny NFT zyskały na popularności w 2017 roku (pierwsze wzmianki na ich temat pojawiły się już w 2012 roku), za sprawą gry CryptoKitties, która pozwalała jej użytkownikom na adoptowanie i handlowanie wirtualnymi kotami. Najdroższe zyskiwały wówczas wartość nawet 100 tys. dolarów[3].

Wraz z początkiem 2021 roku artyści, celebryci, influencerzy i sportowcy zaczęli wydawać swoje prace połączone z ich wirtualnymi odpowiednikami NFT[4]. Kupujący dostrzegają w nich wyjątkowy produkt, który ma dla nich wartość kolekcjonerską i wraz z upływem lat będzie miał coraz większą wartość[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Cyfrowa sztuka[edytuj | edytuj kod]

Sztuka była pierwszym ogniwem w zyskującej popularność branży tokenów NFT, stało się tak głównie za sprawą technologii blockchain, która zapewnia ich unikalność. Obraz artysty Mike’a Winkelmanna’a tworzącego pod pseudonimem Beeple został sprzedany w marcu 2021 roku za 69 milionów dolarów[6]. Pierwszym dziełem sztuki NFT sprzedanym na aukcji w Polsce była praca Tomasza Górnickiego „Fortune” z cyklu „Outer dark” sprzedana 28 listopada 2021 r.[7] za cenę 312 700 zł[8].

Przedmioty kolekcjonerskie[edytuj | edytuj kod]

Włoska drużyna piłkarska – Juventus w lutym 2021 roku poinformowała świat o wejściu w rynek NFT[9]. Klub wypuścił karty kolekcjonerskie reprezentujące wizerunki piłkarzy, które zostały podzielone na trzy kategorie unikalności. Pierwszą wyemitowaną kartą[10] została ta z wizerunkiem Cristiano Ronaldo.

Gry[edytuj | edytuj kod]

Tokeny NFT można zaobserwować również w grach wideo. Jednym z zastosowań są wirtualne działki lub domy, które niekiedy osiągają wysokie kwoty[11].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Muzycy mogą również tokenizować swoje dzieła w postaci tokenów kryptograficznych. Zespół thrashmetalowy Megadeth sprzedał niedawno swój unikalny token NFT. Fan zespołu zapłacił niemal 20 tysięcy dolarów za 6-sekundowy gif prezentujący charakterystyczną maskotkę oraz nazwę zespołu[11].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

NFT obejmujące sztukę cyfrową zazwyczaj nie przechowują pliku w łańcuchu bloków ze względu na jego rozmiar. Token działa w sposób podobny do certyfikatu własności, z adresem internetowym wskazującym na przedmiotowe dzieło sztuki, co sprawia, że dzieło podatne jest na wygaśnięcie linku[12]. Ponieważ NFT są funkcjonalnie oddzielone od podstawowych dzieł sztuki, każdy może łatwo zapisać kopię obrazu NFT, zwykle poprzez kliknięcie prawym przyciskiem myszy[13].

Kontrowersje dotyczące NFT podnoszą zarzut wysokiego zużycia energii związanego z transakcjami blockchain, co w konsekwencji powoduje wysokie emisje gazów cieplarnianych[14]. Głównym aspektem jest Proof of Work wymagany do regulowania i weryfikacji transakcji blockchain w sieciach takich jak Ethereum, które zużywają duże ilości energii elektrycznej[15][16].

Zdarzały się przypadki, że sprzedawano prace innych osób jako NFT bez pozwolenia[17]. Sprzedawcy udającemu Banksy’ego udało się sprzedać NFT rzekomo wykonane przez artystę za 336 000 USD w 2021 roku[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kolekcjonerskie kryptowaluty i niezamienne tokeny (NFT), Binance Academy [dostęp 2021-04-28] (pol.).
  2. https://academy.binance.com/pl/articles/a-guide-to-crypto-collectibles-and-non-fungible-tokens-nfts.
  3. a b https://bitcoin.pl/naruszenie-praw-autorskich-i-nft-jak-artysci-moga-sie-chronic/.
  4. https://forsal.pl/finanse/aktualnosci/artykuly/8136494,banka-nft-peka-niezamienne-tokeny.html.
  5. https://fintek.pl/nft-skad-dzisiejszy-szal-na-te-tokeny/.
  6. https://biznes.wprost.pl/finanse-i-inwestycje/10429304/najdrozszy-cyfrowy-obraz-swiata-beeple-sprzedal-go-za-69-mln-dolarow.html.
  7. Wirtualna rewolucja na rynku sztuki, Rzeczpospolita [dostęp 2021-11-29] (pol.).
  8. https://artinfo.pl/artinformacje/pierwsza-aukcja-internetowa-tokenu-nft-zorganizowana-przez-artinfo-pl.
  9. Juventus wyemituje karty kolekcjonerskie na blockchainie Ethereum! | Tokeneo, Wiadomości Tokeneo, 21 lutego 2020 [dostęp 2021-04-28] (pol.).
  10. kittypad, I’m proud of being the lucky owner of the first @Cristiano card!, Twitter, 20 lutego 2020 [dostęp 2021-04-28] (ang.).
  11. a b Nowy rekord sprzedaży NFT za 1.5 mln USD idzie do Axie Infinity | Wiadomości, CrypS. [dostęp 2021-04-28] (pol.).
  12. Anil Dash, NFTs Weren’t Supposed to End Like This, The Atlantic, 2 kwietnia 2021 [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  13. What the Hell Is ‘Right-Clicker Mentality’?, www.vice.com [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  14. Justine Calma, The climate controversy swirling around NFTs, The Verge, 15 marca 2021 [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  15. Max J. Krause, Thabet Tolaymat, Author Correction: Quantification of energy and carbon costs for mining cryptocurrencies, „Nature Sustainability”, 1 (12), 2018, s. 814–814, DOI10.1038/s41893-018-0188-8, ISSN 2398-9629 [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  16. Ulrich Gallersdörfer, Lena Klaaßen, Christian Stoll, Energy Consumption of Cryptocurrencies Beyond Bitcoin, „Joule”, 4 (9), 2020, s. 1843–1846, DOI10.1016/j.joule.2020.07.013, ISSN 2542-4785, PMID32838201, PMCIDPMC7402366 [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  17. Would you pay millions for art you can’t touch? Inside the weird world of NFT digital art, inews.co.uk, 2 kwietnia 2021 [dostęp 2022-01-04] (ang.).
  18. Fake Banksy NFT sold through artist’s website for £244k, „BBC News”, 31 sierpnia 2021 [dostęp 2022-01-04] (ang.).