Niszczyciele typu Öland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niszczyciele typu Öland
Uppland.jpeg
Opis typu
Kraj budowy  Szwecja
Użytkownicy  Svenska marinen
Stocznia Kockums AB, Malmö
Karlskronavarvet AB, Karlskrona
Wejście do służby 1948–1949
Zbudowane okręty 2
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1880 ton
pełna: 2250 ton
Długość 111,80 m (107 m na linii wodnej)
Szerokość 11,20 m
Zanurzenie 3,40 m
Napęd 2 zespoły turbin parowych DeLaval o łącznej mocy 44 000 KM
Prędkość 35 węzłów
Zasięg 2000 Mm przy 20 w.
Załoga 231
Uzbrojenie 4 działa kal. 120 mm
7 dział przeciwlotniczych kal. 40 mm
8 działek przeciwlotniczych kal. 20 mm
6 wyrzutni torped 533 mm
2 miotacze i dwie zrzutnie bomb głębinowych
40 min morskich

Niszczyciele typu Öland – typ szwedzkich niszczycieli zbudowanych po zakończeniu II wojny światowej, w 1975 roku przeklasyfikowanych na fregaty, w służbie do 1978 roku.

Nowe niszczyciele zostały zaprojektowane przez zespół pod kierownictwem inżyniera Tore Herlinga w oparciu o najnowsze rozwiązania stosowane w dużych flotach biorących udział w działaniach II wojny światowej. Projekt został opracowany w 1943 roku, a kontrakt na budowę pierwszej jednostki otrzymała prywatna stocznia Kockums AB w Malmö. Drugi niszczyciel miał być zbudowany w państwowej stoczni marynarki w Karlskronie. Materiały do budowy i część wyposażenia okrętów powstała w innych szwedzkich przedsiębiorstwach.

Oba okręty, nazwane "Öland" i "Uppland", weszły do służby odpowiednio w 1948 i 1949 roku. Miały całkowicie spawany kadłub, podzielony grodziami na 10 przedziałów wodoszczelnych. Siłownia niszczycieli składała się z dwóch turbin parowych DeLaval o łącznej mocy 44 000 KM, zasilanych w parę przez dwa kotły typu Penhoët. Spaliny były odprowadzane przez jeden duży komin. Po wejściu do służby oba okręty różniły się kształtem pomostu dowodzenia: na "Öland" zainstalowano małe opancerzone stanowisko dowodzenia, na "Uppland" pomost miał bardziej nowoczesną zamkniętą konstrukcję.

Uzbrojenie artyleryjskie niszczycieli po wejściu do służby składało się z czterech dział kal. 120 mm, umieszczonych po dwa w wieżach na dziobie i rufie, siedmiu dział przeciwlotniczych Bofors M/36 kal. 40 mm oraz ośmiu działek kal. 20 mm. Na śródokręciu za kominem zainstalowano dwa potrójne zespoły wyrzutni torped kal. 533 mm. Do zwalczania okrętów podwodnych przewidziano dwie zrzutnie i dwa miotacze bomb głębinowych. Niszczyciele posiadały również tory minowe, umożliwiające przenoszenie 40 min morskich.

W latach 1959–1963 oba okręty przeszły gruntowną modernizację, podczas której wymieniono uzbrojenie przeciwlotnicze i ZOP oraz zmodernizowano wyposażenie elektroniczne. "Öland" otrzymał nowe stanowisko dowodzenia, podobne do pomostu bliźniaczej jednostki. Nową artylerię przeciwlotniczą stanowiło sześć kierowanych automatycznie dział Bofors M/48 kal. 40 mm. Niszczyciele otrzymały dodatkowo potrójne moździerze POP Squid kal. 305 mm oraz torpedy kierowane przewodowo. W miejsce starych radarów pochodzących z brytyjskich nadwyżek wojennych zainstalowano nowoczesny radarowy system kierowania ogniem wraz z elektronicznymi przelicznikami artyleryjskim i torpedowym. Wewnątrz kadłuba zabudowano sonar.

Projekt niszczycieli typu Öland stał się podstawą opracowania dwóch kolejnych typów szwedzkich niszczycieli: Halland i Östergötland.

Okręty[edytuj | edytuj kod]

  • "Öland" (J16) – wodowany 15 grudnia 1945 roku, do służby wszedł 10 lipca 1948 roku. Większą część służby spędził w składzie Dowództwa Morskiego Wschodniego Wybrzeża. Wycofany 1 lipca 1978 roku, został złomowany w stoczni złomowej w Vigo w 1986 roku.
  • "Uppland" (J17) – wodowany 15 listopada 1946 roku, przyjęty w skład floty 31 stycznia 1949 roku. W 1954 roku asystował krążownikowi "Tre Kronor" podczas jego oficjalnej wizyty w Leningradzie. Wycofany ze służby 1 lipca 1978 roku, równocześnie z bliźniaczym niszczycielem, został sprzedany na złom do stoczni w Gijón w 1981 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Curt Borgenstam (tłum. Maciej S. Sobański), Powojenne szwedzkie niszczyciele. Część I - typ Öland w: Okręty Wojenne nr 7/1999, ISSN 1231-014X