Nowy cmentarz żydowski w Mławie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Ilustracja
Widok ogólny cmentarza. Widoczny pomnik
Państwo  Polska
Miejscowość Mława
Adres ul. Warszawska
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie judaizm
Stan cmentarza nieczynny
Data otwarcia XIX wiek
Położenie na mapie Mławy
Mapa lokalizacyjna Mławy
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Położenie na mapie powiatu mławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mławskiego
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Nowy cmentarz żydowski w Mławie
Ziemia53°06′14″N 20°23′59″E/53,103889 20,399722

Nowy cmentarz żydowski w Mławiekirkut pochodzi z XIX wieku[1]. Mieści się przy ulicy Warszawskiej. W czasie II wojny światowej uległ dewastacji. Na początku lat dziewięćdziesiątych teren kirkutu był nieogrodzony, co zmieniło się w kolejnej dekadzie. Zachowały się tylko fragmenty rozbitych macew.

Po wyzwoleniu nieliczni ocaleni Żydzi mławscy przenieśli na cmentarz zwłoki osób pochodzenia żydowskiego, ekshumowane z grobów na terenie miasta. Niestety, wystawiane na zbiorowej mogile pomniki były wkrótce rozbijane przez nieznanych sprawców.

Mordechaj Canin w swojej książce Przez ruiny i zgliszcza opisuje, jak po wojnie przyjechał do Mławy z nadzieją na znalezienie jakiegoś śladu upamiętnienia niemieckiej agresji i męczeństwa lokalnych Żydów[2]. Opisuje historię lokalnej macewy, która postawiona przez ocalałych z wojny dla upamiętnienia zabitych miejscowych Żydów[2]. Macewa stała kilka tygodni, lecz „polscy chuligani rozbili ją w drobny mak”[2]. Konkluduje: „Nie, nie tylko niemieckie bestie zabijały Żydów, polscy bandyci dołączyli do bandy morderców, a teraz swoim zbrodniczym czynem wymazali nawet pamięć żydowskiej gminy w Mławie. Jeden jedyny człowiek w Mławie potępił zbeszczeszczenie macewy. Był to stary ksiądz, który w kościele wypomniał swoim «owieczkom» ich wielką winę.”[2].

W 1992 r. działacze Towarzystwa Przyjaciół Mławy z prezesem Kazimierzem Tańskim na czele, w porozumieniu z władzami miasta oraz przedstawicielami środowisk żydowskich, podjęli inicjatywę na rzecz upamiętnienia cmentarza żydowskiego. Teren cmentarny został uporządkowany, a w jego najwyższym punkcie stanął zaprojektowany przez artystę rzeźbiarza Andrzeja Borcza pomnik, do budowy którego użyto fragmenty odzyskanych macew. Siedem potężnych filarów stanowi nawiązanie do ramion menory. Prace współfinansowały Fundacja Rodziny Nissenabaumów oraz Stowarzyszenie Żydów Mławskich w Izraelu. W 1994 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków pod numerem 369.[potrzebny przypis] Cmentarz jest ogrodzony wysokim metalowym płotem, z bramą od ul. Warszawskiej. Furtka zamykana jest na zasuwę bez klucza - można ją odsunąć przekładając rękę od wewnętrznej strony.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Burchard nie podaje daty założenia cmentarza
  2. a b c d Mława [w:] Mordechaj Canin, Przez ruiny i zgliszcza, Znak, s. 314-315.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 78.
  • Mapa WIG Mława Pas 36 Słup 31 Warszawa 1930

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]