Obrazki alpejskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obrazki alpejskie
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Rodzaj obrazki
Gatunek obrazki alpejskie
Nazwa systematyczna
Arum cylindraceum Gasp.
Fl. Sicul. Syn. 2(2): 597. 1844[2]
Synonimy
  • Arum alpinum Schott & Kotschy Bot. Zeitung (Berlin) 9: 285. 1851
  • Arum maculatum var. alpinum (Schott & Kotschy) Engl.
  • Arum maculatum subsp. alpinum (Schott & Kotschy) K.Richt.
  • Arum maculatum subvar. alpinum (Schott & Kotschy) Engl.
  • Arum orientale subsp. alpinum (Schott & Kotschy) Riedl

Obrazki alpejskie (Arum cylindraceum Gasp., syn. Arum alpinum Schott & Kotschy) – gatunek rośliny z rodzaju obrazki w rodzinie obrazkowatych. Do przełomu XX i XXI wieku Arum alpinum był przeważnie uznawany za odrębny gatunek, obecnie uważany za synonim taksonomiczny Arum cylindraceum Gasp. W Polsce występuje na południu kraju, w niższych położeniach Karpat i Sudetów oraz na terenach przyległych[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kwitnie od kwietnia do maja. Zapylany jest przez owady, głównie muchy. Owady wabione są wydzielanym przez kwiaty zapachem podobnym do padliny. Wpadają do głębokiej pochwy i zsuwają się na dno wypełnione nektarem. Po zapylaniu pochwa więdnie i uwalnia owady[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W 1851 roku Schott i Kotschy opisali w numerze 9 Botanische Zeitung nowy gatunek obrazków odnaleziony w południowych Alpach w Transylwanii, pod nazwą Arum alpinum. Do końca XX wieku status tej rośliny był przedmiotem wielu kontrowersji systematycznych. Była ona uznawana za[4]:

  • przedstawiciela gatunku obrazki plamiste (Arum maculatum) – np. przez Beck-Mannagetta (1903), Aschersona i Graebnera (1904), Riedla (1967),
  • wariant Arum maculatum var. alpinum – Engler (1879),
  • podgatunek Arum maculatum subsp. alpinum – Richt. (1890),
  • podwariant Arum maculatum subvar. alpinum – Engler (1920),
  • podgatunek Arum maculatum subsp. danicum – Prime (1961),
  • podgatunek Arum maculatum subsp. immaculatum – Reichenbach,
  • wariant obrazków włoskich Arum italicum var. lanceolatum – Boiss & Heldr.,
  • podgatunek obrazków wschodnich Arum orientale subsp. orientale – Gutermann (1973),
  • podgatunek Arum orientale subsp. alpinum – Riedl (1979).

Na przełomie XX i XXI wieku gatunek Arum alpinum został uznany za synonim Arum cylindraceum Gasp. w pracach[5]:

  • R. Govaertsa World Checklist of Seed Plants z 1995,
  • R. Govaertsa i D.G. Frodina World Checklist and Bibliography of Araceae (and Acoraceae) z 2002,
  • S. Castroviejo (et al.) Flora Iberica 18 z 2008

i jako taki wskazywany jest w aktualnych opracowaniach taksonomicznych, takich jak:

  • World Checklist of Selected Plant Families[5],
  • The Plant List[6],
  • Global Biodiversity Information Facility[7],
  • Catalogue of Life 2010[2].

We wcześniejszych opracowaniach oraz w źródłach polskich nazwa Arum alpinum bądź nadal występuje jako zaakceptowana, bądź odnosi się do wcześniejszych ustaleń taksonomicznych, np.:

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Obrazki alpejskie (jako Arum alpinum) są w Polsce objęte częściową ochroną gatunkową[13]. W latach 2001–2014 podlegały ochronie ścisłej[14]. Zagrożeniem w Polsce jest zanik odpowiednich siedlisk w wyniku gospodarczego wykorzystania lasów i zmiany stosunków wodnych[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
  2. a b Arum cylindraceum Gasp. (ang.). W: Catalogue of Life: 2010 Annual Checklist [on-line]. [dostęp 2014-11-09].
  3. a b c Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 309, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8.
  4. Marija Bedalov i Manfred A. Fischer. Arum alpinum (Araceae) and its Distribution in the Eastern Mediterranean. „Phyton”. 35 (1), s. 103-113, 1995. 
  5. a b World Checklist of Selected Plant Families. Arum alpinum: not accepted. [dostęp 2011-01-23].
  6. Arum cylindraceum Gasp. (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-01-23].
  7. Arum cylindraceum Gasp. (ang.). W: Global Biodiversity Information Facility [on-line]. [dostęp 2011-01-23].
  8. Arum alpinum Schott & Kotschy (ang.). W: Flora Europaea [on-line]. [dostęp 2014-11-09].
  9. Arum orientale M. Bieb. ssp. orientale. W: Atlas roślin naczyniowych Polski [on-line]. [dostęp 2014-11-09].
  10. L. Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. 2008, s. 608.
  11. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  12. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  13. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1409).
  14. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz.U. z 2001 r. nr 106, poz. 1167).