Opowieść o Róży (rękopis)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Opowieść o Róży
Roman de la Rose
Ilustracja
Karta 26, miniatura z rękopisu Roman de la Rose
Oznaczenie Ms.CZART.2920 IV DG1223
Autor iluminacji Guillaume de Lorris, Jean Meung
Data powstania pocz. XV w.
Miejsce powstania Francja
Język francuski
Technika manuskrypt na pergaminie
Rozmiary 30,6×28 cm
Liczba kart k.162 (niekompletny)[1]
Czcionka Bastarda gotycka
Miejsce przechowywania Biblioteka Książąt Czartoryskich

Opowieść o Róży, Romans Róży– (fr. Roman de la Rose) – francuskojęzyczny rękopis iluminowany autorstwa Guillaume de Lorrisa, Jeana de Meunga. Rękopis należy do kolekcji księżnej Izabeli Czartoryskiej[2].

Iluminowany rękopis ze zbiorów Czartoryskich jest kopią jednego z najpopularniejszych dzieł literatury starofrancuskiej pod tym samym tytułem; część pierwsza (alegoryczny traktat o miłości) autorstwa Guillaume de Lorrisa powstała w latach 1220–1230[2] lub w roku 1236[1] , część druga (poemat filozoficzny) autorstwa Jeana de Meunga w latach 1268–1282. Autorzy obu części posługiwali się figurą literacką personifikacji pojęć, co wykorzystywali w swej pracy ilustratorzy[2]. Oba poematy, aż do końca XIII wieku były razem przepisywane i traktowane jako całość[1].

Opis rękopisu[edytuj | edytuj kod]

Rękopis został napisany w języku francuskim, bastardą gotycką w dwóch kolumnach na pergaminie. Zawiera 38 miniatur i inicjały kaligraficzne.

Iluminacje znajdujące się w egzemplarzu ze zbiorów Czartoryskich nawiązują do tych pochodzących ze starszego rękopisu i są na nim wzorowane. Miniatury mają szerokość kolumny tekstu i ukazują pojedyncze postacie lub pary osób. Są to personifikacje uczuć, przywar i ułomności ludzkich, prowadzące grę miłosną między kochankiem i ukochaną – Różą zamkniętą w Zamku Miłości[2]. Miniatury cechuje płaszczyznowość, a tło ukazanych scen, jak i ramki ozdobione są bardzo wyrazistymi formami zdobniczymi.

Na karcie 26 znajduje się miniatura przedstawiająca ukoronowanego "Boga Miłości" siedzącego na tronie i trzymającego w dłoniach dwie strzały (jedna jest wycelowana w młodzieńca) oraz "Kochanka" odzianego w fałdzistą robę z szerokimi rękawami, który klęczy przed tronem.

Wartość artystyczna rękopisu z kolekcji Czartoryskich znacznie ustępuje egzemplarzowi paryskiemu, który przechowywany jest w Bibliotece Narodowej w Warszawie (sygn. rkps.IV3760)[2].

Proweniencja[edytuj | edytuj kod]

W XVI wieku rękopis należał do Claude'a de Gouffier, księcia Roannais. Z tego okresu pochodzi renesansowa oprawa traktatu, wykonana z brunatnej skóry koźlej, tłoczonej ślepo i złotem, na której znajduje się m.in. herb rodu Gouffier otoczony łańcuchem rycerskiego Zakonu św. Michała Archanioła oraz z dewizą HIC TERMINUS HEARET oraz z monogramem: splecione XIO[a] Rękopis, wraz z modlitewnikiem z 1570 roku, 4 stycznia 1811 roku trafił do Puław. Był darem Zofii i Stanisława Zamoyskich dla księżnej Izabeli, która obszernie opisała rękopis w katalogu zbiorów Domu Gotyckiego jako manuskrypt bardzo dawny pod tytułem Roman de la Rose[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Oprawa była odnawiana w 1964 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Gąsiorowska 1953 ↓, s. 3.
  2. a b c d e Miodońska 2001 ↓, s. 22.
  3. Czartoryska 2014 ↓, s. 214-215.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izabela Czartoryska, Aneta Kwiatek (oprac.): Pisma literackie i estetyczne. Antologia. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2014. ISBN 978-83-7638-376-7.
  • Barbara Miodońska, Katarzyna Płonka-Bałus: Puławska kolekcja rękopisów iluminowanych księżnej Izabeli Czartoryskiej. Kraków: Muzeum Narodowe w Krakowie, 2001. ISBN 83-87312-76-2.
  • Maria Jarosławiecka-Gąsiorowska: Trzy francuskie rękopisy iluminowane w zbiorach Czartoryskich w Krakowie. Kraków: Muzeum Narodowe w Krakowie, 1953.