Optyka adaptatywna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Adaptive_optics_correct.svg/220px-Adaptive_optics_correct.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/A_Laser_Strike_at_the_Galactic_Center.jpg/220px-A_Laser_Strike_at_the_Galactic_Center.jpg)
Optyka adaptatywna (lub optyka adaptacyjna) – optyka stosowana w astronomii w celu wyeliminowania zaburzeń powodowanych drganiami atmosfery (zob. scyntylacja). Używanie jej polega na sterowaniu teleskopem przez komputer dla uniknięcia lokalnych odkształceń zwierciadła (rzędu paru mikrometrów), korygując w ten sposób błędy w otrzymywanym obrazie.
Korektę przeprowadza się poprzez użycie specjalnego deformowalnego lustra (ang. rubber mirror). Sygnał regulujący działanie układu korekcyjnego pochodzi z bliskiej, jasnej gwiazdy albo z obrazu „sztucznej gwiazdy” generowanego wiązką lasera wzbudzającą cząstki materii w wysokich warstwach atmosfery[1]. Kształt deformowalnego lustra jest dostosowywany tak, aby wiązka sygnału kontrolnego była jak najmniej rozmyta. Robi się to poprzez analizę kształtu frontu fali. Światło obserwowanego obiektu poprawia się dokładnie w taki sam sposób. Typowy czas przeprowadzania jednej korekty to 1 milisekunda, rozmiar deformowalnego elementu to kilka centymetrów, a liczba korygowanych elementów optycznych jest typowo od kilkudziesięciu do kilkuset.
Optyka adaptatywna oferuje znacznie większe możliwości niż prostsza technologicznie optyka aktywna. Jest obecnie wykorzystywana zarówno w mniejszych teleskopach (np. 3,6-metrowym w Obserwatorium La Silla), jak i w większych – w 8-metrowym teleskopie Gemini-North, teleskopie Keck II, czy w zespole teleskopów VLT. Kilka następnych urządzeń optyki adaptatywnej jest w budowie bądź w fazie projektowania.
Dzięki tej technologii udało się po raz pierwszy bezpośrednio zaobserwować planetę pozasłoneczną, a także przeprowadzić szczegółowe badania czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej.[2]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ „What is Active and Adaptive Optics?”. ESO. [dostęp 2016-11-07]. (ang.).
- ↑ Praca zbiorowa: Osiąganie nowych granic w astronomii. ESO. s. 12. [dostęp 2015-11-09]. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- ESO: „What is Active and Adaptive Optics?” – opis działania optyki aktywnej i adaptatywnej (ang.)
- Adaptive Optics for the Human Eye. University of Rochester, 1999-05-25. [dostęp 2014-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-03)]. (ang.).
- „Adaptive optics tutorial at CTIO” – techniczny opis działania (ang.)