Osłonice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osłonice
Tunicata[1]
Lamarck, 1816
Okres istnienia: Kambr-teraz
Ilustracja
Lissoclinum patella
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Nadtyp wtórouste
Typ strunowce
Podtyp osłonice
Synonimy
  • Urochordata (Lankester, 1877)
  • Urocorda
Bluebell tunicates Nick Hobgood.jpg

Osłonice (Tunicata), strunoogonowe (Urochordata, Urocorda) – grupa strunowców dwubocznie symetrycznych o bardzo uproszczonej budowie, przechodzących rozwój złożony[2]. Są zwierzętami wyłącznie morskimi[2]. Charakteryzują się obecnością zewnętrznej, organicznej osłonki, tzw. tuniki[2][3], o rozmaitej grubości i konsystencji, zbudowanej z tunicyny[4] – węglowodanu niestrawnego, który stanowi rodzaj ochrony przed drapieżnikami[3][5]. Tunika spełnia rolę szkieletu zewnętrznego, okresowo zrzucanego. W tunice znajdują się też komórki tworzące krew, pigment i włókna kolagenowe[5].

Ciało niesegmentowane, workowate lub beczułkowate[4][5][2], o długości od 0,3 mm do 40 cm, a u form kolonijnych do około 4 m. Struna grzbietowa występuje jedynie w stadium larwalnym (poza ogonicami)[4][3], u form dorosłych występują szczeliny skrzelowe[6]. Układ rozrodczy obojnaczy albo rozdzielnopłciowy, układ krwionośny otwarty[2], brak układu wydalniczego[2]. Osobliwością osłonic jest periodyczna zmiana kierunku obiegu krwi – każdorazowo po wykonaniu ok. 10 skurczów[7].

Szacuje się, że na świecie występuje 2000–3000 gatunków osłonic[3][7]. Do osłonic zalicza się gatunki osiadłe i wędrowne, larwy są zawsze planktoniczne[4]. Większość osłonic zasiedla ciepłe, płytkie wody[3]; niektóre żyją w głębinach, gdzie tworzą liczne skupiska. W Bałtyku spotykane są w jego zachodniej części. Gatunki pelagiczne stanowią składnik zooplanktonu.

Niektóre prochlorofity (gatunek Prochloron didemnii) żyją w ścisłej symbiozie z osłonicami[8].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Podział osłonic na gromady uwzględnia ich występowanie, brak ogona oraz wykształcenie szpar skrzelowych:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tunicata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e f Osłonice (Tunicata), [w:] Maciej Mikołajczyk, Jolanta Zygmunt, Repetytorium Maturzysty Biologia, wyd. III zaktualizowane, Kraków: Wydawnictwo GREG, s. 215, ISBN 978-83-7517-546-2, OCLC 1027023266 (pol.).
  3. a b c d e Wojciech Zgoła, Osłonice, www.dive-adventure.eu, 21 marca 2014 [dostęp 2020-12-12].
  4. a b c d osłonice, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-12-12].
  5. a b c Czesław Błaszczak (red.), Zoologia: Szkarłupnie - płazy, t. III, Wydawnictwo Naukowe PWN (pol.).
  6. Osłonice, Biologia, 15 marca 2016 [dostęp 2020-12-12] (pol.).
  7. a b n, Zooplankton i jego znaczenie w akwarium morskim, ReefHub.pl - portal miłośników morskiego świata, 26 kwietnia 2015 [dostęp 2020-12-12] (pol.).
  8. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 58. ISBN 978-83-01-13945-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]