Ostryż cytwarowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostryż cytwarowy
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd imbirowce
Rodzina imbirowate
Rodzaj ostryż
Gatunek ostryż cytwarowy
Nazwa systematyczna
Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe
Trans. Linn. Soc. London 8: 354 1807[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status none DD.svg
brak danych

Ostryż cytwarowy, o. plamisty, cytwar[5], kurkuma plamista[6] (Curcuma zedoaria L.) – gatunek byliny z rodziny imbirowatych. Pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej i tam też głównie uprawiany, ale spotykany poza tym w całej strefie tropikalnej[5]. Miejscami dziczejący na brzegach wód (np. na Florydzie)[7]. Wykorzystywany jako roślina warzywna (jadalne są liście[5] i wytwarzana z kłączy tzw. skrobia shoti[6]), przyprawowa (dodawana do potraw rybnych[8]) i lecznicza[5]. Wytwarzany z niej olej o zapachu komforowym znany był w Europie od VI–VII wieku[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina wyrastająca z grubego kłącza z palczasto podzielonymi bulwami korzeniowymi[8].
Liście
Tylko odziomkowe, długoogonkowe, z pochwiastymi nasadami, które tworzą pień pozorny. Blaszka liściowa z ciemnopurpurową plamą, lancetowata, o długości od ok. 40[5] do ponad 60 cm[7].
Kwiaty
Pęd kwiatowy bezlistny, na szczycie z kłosem kwiatowym, o wysokości 15[8] do 23 cm[7]. Kwiaty białe[7] lub żółtawe[8], z purpurowymi plamami[7][8]. Kielich rurkowaty, trójdziałkowy. Korona trójpłatkowa. Mają jeden słupek i pręcikowie złożone z jednego płodnego pręcika i 4 prątniczków tworzących warżkę[8]. Przysadki białawe, o zielonkawych i różowych szczytach[7].
Owoce
Torebki[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-23] (ang.).
  3. a b The Plant List. [dostęp 2017-02-23].
  4. Curcuma zedoaria, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b c d e Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 613. ISBN 83-214-1305-6.
  6. a b c Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 442. ISBN 83-7079-778-4.
  7. a b c d e f Curcuma zedoaria (Christmann) Roscoe. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-23].
  8. a b c d e f g Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.