Ostryż cytwarowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostryż cytwarowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd imbirowce
Rodzina imbirowate
Rodzaj ostryż
Gatunek ostryż cytwarowy
Nazwa systematyczna
Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe
Trans. Linn. Soc. London 8: 354 1807[2]
Synonimy
  • Amomum latifolium Lam.
  • Amomum latifolium Salisb.
  • Amomum zedoaria Christm.
  • Costus luteus Blanco
  • Costus nigricans Blanco
  • Curcuma malabarica Velay., Amalraj & Mural.
  • Curcuma pallida Lour.
  • Curcuma raktakanta Mangaly & M.Sabu
  • Curcuma speciosa Link
  • Erndlia zerumbet Giseke
  • Roscoea lutea (Blanco) Hassk.
  • Roscoea nigrociliata Hassk.[2]

Ostryż cytwarowy, o. plamisty, cytwar[3], kurkuma plamista[4] (Curcuma zedoaria L.) – gatunek byliny z rodziny imbirowatych. Pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej i tam też głównie uprawiany, ale spotykany poza tym w całej strefie tropikalnej[3]. Miejscami dziczejący na brzegach wód (np. na Florydzie)[5]. Wykorzystywany jako roślina warzywna (jadalne są liście[3] i wytwarzana z kłączy tzw. skrobia shoti[4]), przyprawowa (dodawana do potraw rybnych[6]) i lecznicza[3]. Wytwarzany z niej olej o zapachu komforowym znany był w Europie od VI–VII wieku[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina wyrastająca z grubego kłącza z palczasto podzielonymi bulwami korzeniowymi[6].
Liście
Tylko odziomkowe, długoogonkowe, z pochwiastymi nasadami, które tworzą pień pozorny. Blaszka liściowa z ciemnopurpurową plamą, lancetowata, o długości od ok. 40[3] do ponad 60 cm[5].
Kwiaty
Pęd kwiatowy bezlistny, na szczycie z kłosem kwiatowym, o wysokości 15[6] do 23 cm[5]. Kwiaty białe[5] lub żółtawe[6], z purpurowymi plamami[5][6]. Kielich rurkowaty, trójdziałkowy. Korona trójpłatkowa. Mają jeden słupek i pręcikowie złożone z jednego płodnego pręcika i 4 prątniczków tworzących warżkę[6]. Przysadki białawe, o zielonkawych i różowych szczytach[5].
Owoce
Torebki[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-02-23].
  2. a b The Plant List. [dostęp 2017-02-23].
  3. a b c d e Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 613. ISBN 83-214-1305-6.
  4. a b c Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 442. ISBN 83-7079-778-4.
  5. a b c d e f Curcuma zedoaria (Christmann) Roscoe. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-23].
  6. a b c d e f g Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.