Oto usta już zamkniona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Oto usta już zamknionaincipit anonimowego polskiego wiersza, pochodzącego z drugiej połowy XV wieku. Prawdopodobnie stanowi fragment większej, niezachowanej całości[1].

Wiersz został zapisany na 257 stronie kodeksu zawierającego łacińskie kazania opatrzone polskimi glosami. Manuskrypt pochodził z drugiej połowy XV w. i pod koniec XIX wieku należał do Biblioteki Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Później zaginął. Odkrycie utworu ogłosił Teodor Wierzbowski (artykuł Dwa przyczynki do starożytnego słownictwa polskiego) w 1884 r. publikując jego transliterację i transkrypcję[2].

Wiersz, należący do kręgu średniowiecznych tekstów dydaktycznych, zbudowany jest z 11 wersów. Opowiada o sytuacji w domu zmarłego właśnie ojca rodziny. Milczenie nieboszczyka zostaje skontrastowane z hałasem czynionym przez żywych: sporem przyjaciół o spadek, płaczem dzieci i żony, którzy obnoszą się z tym z powodu żałobnej konwencji (A dziatki żałosno płaczą, / Poki na oćca w domu patrzą. / Żona, splatając ręce, gorzko krzyczy, / Poki zwony zwoniąc słyszy.[3]). Do domu przychodzą członkowie kościelnego bractwa, aby uczestniczyć w obrzędach. Odbiorca utworu dowiaduje się, że zmarły za życia był chciwy i wykłócał się o każdą sumę pieniędzy[4].

Utwór jest sylabicznie nieregularny (przeważnie 8-zgłoskowy, ale występują też wersy 7- i 13-zgłoskowe), zbudowany w oparciu o rymy parzyste – jedynie wers 4 rozbija ten układ. Skłoniło to Aleksandra Brücknera do postawienia tezy, jakoby podczas zapisywania tekstu z pamięci doszło do oczywistych pomyłek[5]. W 1897 roku[2] zaproponował więc własną rekonstrukcję utworu, w której usunął czwarty wers (jako błędny), a pozostałe poprawił w taki sposób, aby uzyskać regularnego 8-zgłoskowca[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Teresa Michałowska: Średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 507. ISBN 83-01-13842-4.
  2. a b Maciej Włodarski: Polska poezja świecka XV wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997, s. 82. ISBN 83-04-04378-5.
  3. Maciej Włodarski: Polska poezja świecka XV wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997, s. 83. ISBN 83-04-04378-5.
  4. Maciej Włodarski: Wstęp. W: Polska poezja świecka XV wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997, s. LXIX. ISBN 83-04-04378-5.
  5. a b Teresa Michałowska: Średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 508. ISBN 83-01-13842-4.