Przejdź do zawartości

Pałac Jusupowów nad Mojką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Widok pałacu od strony rzeki

Pałac Jusupowów nad Mojką[1] (ros. Дворец Юсуповых на Мойке) – rezydencja w Petersburgu, jedna z siedzib rodziny Jusupowów w dawnej stolicy Rosji, wzniesiona w latach 1830–1838 drogą przebudowy starszego pałacu Szuwałowów.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

W XVIII w. nad Mojką, w miejscu zajmowanym obecnie przez pałac, znajdowała się rezydencja Praskowji Iwanowny, bratanicy Piotra I. W 1726 r. przekazała ona majątek Siemionowskiemu pułkowi lejb-gwardii. Kolejnym właścicielem nieruchomości był hrabia Piotr Szuwałow, który przebudował obiekt w stylu barokowym. Syn Piotra Szuwałowa, Andriej, w latach 70. XVIII w. zbudował dla siebie nowy dom, zaprojektowany przez Jeana-Baptiste’a Vallina de la Mothe. Była to rezydencja na planie rozciągniętej cyrylicznej litery „П” (odpowiada łacińskiemu P), trójkondygnacyjna w części centralnej i dwukondygnacyjna w ryzalitach bocznych. Na teren pałacu prowadziły dwa paradne wjazdy, od strony Mojki[2] oraz od równoległej ulicy. Całość otoczono siedmiometrową klasycystyczną kolumnadą[3]. Jeszcze pod koniec XVIII w. właścicielką pałacu została siostrzenica faworyta Katarzyny II Grigorija PotiomkinaAleksandra Branicka. W 1830 r. nieruchomość zakupił Nikołaj Jusupow[3].

Główna klatka schodowa

W latach 1830–1838 na zamówienie Jusupowa, według projektu Andrieja Michajłowa przeprowadzono gruntowną przebudowę rezydencji. Wzniesiono dodatkowe skrzydło od strony wschodniej; znalazła się w nim wielka sala bankietowa z 24 kolumnami. Ryzality boczne nadbudowano o jedno piętro. We wnętrzach pałacu urządzono nowe sale balowe i gościnne. Wokół obiektu urządzono oranżerię, pawilon ogrodowy oraz park[3].

Na początku lat 90. XIX w. według projektu Aleksandra Stiepanowa do pałacu doprowadzono kanalizację, elektryczność oraz wodę bieżącą. Kolejne przekształcenia wnętrz pałacu miały miejsce w 1914 r., urządzono wtedy m.in. nowe sale gościnne i jadalne[3]. Po wybuchu I wojny światowej książę Feliks Jusupow urządził w jednym z pałacowych skrzydeł szpital wojskowy[4].

Gabinet książęcy

W nocy z 29 na 30 grudnia (16/17 według starego stylu) 1916 r. w pałacu został zamordowany Grigorij Rasputin. Zabójstwa dokonali Feliks Jusupow, wielki książę Dymitr Pawłowicz oraz deputowany do Dumy Władimir Puriszkiewicz[5][3].

Pałac został znacjonalizowany po rewolucji październikowej. W latach 1919–1925 mieściło się w nim muzeum. Następnie rozmieszczono w nim Dom Pracowników Oświaty (Dom Nauczyciela), w którym odbywały się kursy doszkalające dla nauczycieli. Wnętrza pałacu zachowano w niezmienionej postaci[3]. W latach II wojny światowej i blokady Leningradu w obiekcie działał szpital. Budynek silnie ucierpiał wskutek ostrzałów artyleryjskich i bombardowań. Do jego remontu przystąpiono natychmiast po zakończeniu działań wojennych. W 1958 r. pałac Jusupowów zniszczył pożar, po którym kolejna renowacja obiektu trwała od 1959 do 1978 r. W 1987 r. w rezydencji umieszczono Kameralny Teatr Muzyczny[3]. Część sal pałacowych jest również dostępna dla zwiedzających[3].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Polska nazwa obiektu za: L. Bazylow, Historia nowożytnej kultury rosyjskiej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986, s.98.
  2. Юсуповский дворец [online], peterburg.center [dostęp 2019-05-01] (ros.).
  3. a b c d e f g h Юсуповский дворец [online], www.spb-guide.ru [dostęp 2021-04-30] (ros.).
  4. Ronald C. Moe: Prelude to the Revolution: The Murder of Rasputin. Aventine Press, 2011. ISBN 978-1593307110.
  5. L. Budrecki, Wstęp, [w:] Puryszkiewicz W.: Zabiłem Rasputina. Krąg, 1991, s. 5–6. ISBN 83-85199-19-5.