Pacyficzka żałobna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pacyficzka żałobna
Pomarea iphis[1]
Murphy & Mathews, 1928
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina monarki
Rodzaj Pomarea
Gatunek pacyficzka żałobna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Pacyficzka żałobna[3] (Pomarea iphis) – gatunek małego ptaka z rodziny monarek (Monarchidae). Występuje na Ua Huka (Markizy, Polinezja Francuska). Krytycznie zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisali Robert Cushman Murphy i Gregory Mathews w 1928 na łamach American Museum Novitates. Nowemu gatunkowi nadali nazwę Pomarea iphis[4], akceptowaną obecnie (2021) przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[5]. Holotyp pozyskano 16 listopada 1922[4]. Niegdyś pacyficzkę żałobną dzielono na dwa podgatunki, nominatywny i P. i. fluxa[6], na przykład w Check-list of birds of the world z 1986[7]. Obecnie pacyficzka okopcona (P. fluxa) uznawana jest za odrębny gatunek[5][6][8]. Epitet gatunkowy iphis nawiązuje do Ifis, postaci z mitologii greckiej[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 17 cm[6]. Wymiary szczegółowe dla 9 samców i 6 samic: długość skrzydła wynosi 90–96 mm, długość ogona – 72–81 mm, długość górnej krawędzi dzioba – 17 mm, długość skoku – 27–28 mm, długość środkowego palca z pazurem – 18–19 mm[4]. Samiec ma upierzenie w większości czarne, wyróżnia się biały brzuch i pokrywy podogonowe. Tęczówka ciemna (brązowa[4]), występuje szara obrączka oczna. U samicy obecny biały kantarek i brew, jasno obrzeżone pokrywy uszne o ciepłej, brązowej barwie[6]. Grzbiet, barkówki, kuper i pokrywy nadogonowe są cynamonowobrązowe. Lotki oliwkowobrązowe z płowymi zewnętrznymi krawędziami. Pokrywy skrzydłowe oliwkowobrązowe. Spód ciała białawy, na gardle i policzku czarno paskowany, po bokach tułowia i w okolicach kloaki z płowym nalotem[4].

Zasięg, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Pacyficzka żałobna jest endemitem Ua Huka (Markizy, Polinezja Francuska)[6][5]. Środowiskiem życia przedstawicieli gatunku są wszystkie wilgotne, rdzenne lasy na niskich i średnich wysokościach na południu wyspy, lokalnie występują na wschodnim wybrzeżu wyspy w suchych nizinnych lasach z Pisonia grandis. Gniazdują na wysokości 30–650 m n.p.m., niegniazdujące osobniki obserwowano do 840 m n.p.m. Pacyficzki żałobne gniazdują w gęstych zaroślach. Zbierają bezkręgowce z gałęzi lub łapią je w zacienionych obszarach pod gęstą roślinnością[10]. Okres lęgowy trwa przeważnie od czerwca do listopada. Pacyficzki żałobne aktywnie bronią terytoriów. Gniazdo budują z włókien roślinnych, sierści i puchu roślinnego. Umieszczają je 3–15 m nad ziemią w rozwidleniu dużego drzewa[6]. Jedno z opisanych gniazd, umieszczone 3 m nad podłożem na mango, miało około 10 cm średnicy i 7 cm wysokości[11]. W gniazdach widywano jedno lub dwa młode[6].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje pacyficzkę żałobną za gatunek krytycznie zagrożony (CR, Critically Endangered) od 2017. Wcześniej w latach 2006–2016 gatunek otrzymywał rangę narażonego (VU, Vulnerable), podobnie jak i w 1996; w 2000, 2004 i przed 1996 był nieklasyfikowany. Zagrożeniem dla tych ptaków jest niszczenie środowiska przez wypas bydła i kóz oraz pożary. Ponadto niektóre regiony wyspy objęto wycinką celem uzyskania miejsca dla rozwoju rolnictwa i turystyki. Na Ua Huka występują również zdziczałe koty[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pomarea iphis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Pomarea iphis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Monarchidae Bonaparte, 1854 - monarki - Monarchs (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-02].
  4. a b c d e Robert Cushman Murphy & Gregory M. Mathews. Birds Collected During the Whitney South Sea Expedition. „The American Museum Novitates”. 337, 1928. Nowy Jork: American Museum of Natural History. 
  5. a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Monarchs (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-02-02].
  6. a b c d e f g Gregory, P. & Sharpe, C.J.: Iphis Monarch (Pomarea iphis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 11 października 2018].
  7. Ernst Mayr, Melvin A. Traylor, George A. Watson: Check-list of birds of the world. T. 11. 1984, s. 494.
  8. Alice Cibois, Jean-Claude Thibualt, Eric Pasquet. Biogeography of Eastern Polynesian Monarchs (Pomarea): an endemic genus close to extinction. „Condor”. 106, s. 837-851, 2004 (ang.). 
  9. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 207. ISBN 1-4081-2501-3.
  10. a b Iphis Monarch Pomarea iphis. BirdLife International. [dostęp 11 października 2018].
  11. Albert K. Fisher & Alexander Wetmore. Birds of Pinchot Expedition. „Proceedings of the United States National Museum”. 79, s. 58, 1932. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]