Phalaropus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Phalaropus[1]
Brisson, 1760[2]
Przedstawiciel rodzaju – płatkonóg szydłodzioby (P. lobatus)
Przedstawiciel rodzaju – płatkonóg szydłodzioby (P. lobatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd bekasowce
Parvordo Scolopacida
Nadrodzina Scolopacoidea
Rodzina bekasowate
Podrodzina brodźce
Plemię Phalaropodini
Rodzaj Phalaropus
Typ nomenklatoryczny

Phalaropus Brisson = Tringa fulicaria Linnaeus

Synonimy
Gatunki
  • P. lobatus
  • P. fulicarius

Phalaropusrodzaj ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).

Występowanie[edytuj]

Rodzaj Phalaropus obejmuje gatunki zamieszkujące brzegi zbiorników wodnych tundry, a zimujące na morskich wybrzeżach lub na pełnym morzu, występujące w Ameryce Północnej i Eurazji[5].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała 18–22 cm; masa ciała 20–77 g; rozpiętość skrzydeł 32–41 cm[6]. Samice są większe od samców; u płatkonoga szydłodziobego o 10%, u płaskodziobego o 20%. Ubarwienie w sezonie lęgowym z elementami czerwieni, bieli, szarości, czerni; miejscami płowe. Posiadają cienkie dzioby i duże oczy. Palce pokryte są płatkami skórnymi, skok bocznie spłaszczony.

Pożywienie[edytuj]

Żerują w płytkiej wodzie, na wybrzeżu lub wzdłuż linii wodorostów wyrzuconych przez wodę. Żywią się głównie owadami, przeważnie są to ochotkowate i komarowate. Prócz tego zjadają chruściki, ślimaki, plankton, meduzy, bardzo małe ryby i skorupiaki. Płatkonóg płaskodzioby niekiedy zbiera pasożyty z grzbietów waleni. Jeżeli żerują na wodzie, przed zebraniem pożywienia zataczają w niej koło, przez co organizmy w niej przebywające wypływają.

Lęgi[edytuj]

Płatkonogi gniazdują zarówno samotnie, jak i w kolonii. Cechą charakterystyczną jest barwniejsze ubarwienie samic, które także tokują. Wybierają miejsce na gniazdo, lecz prawdopodobnie to samce je przygotowują. Samice przylatują na tereny lęgowe w czerwcu, wcześniej od samców, lecz niekiedy już z nimi. Tworzone pary nie są zbyt trwałe, lecz ptaki je tworzące nie oddalają się od siebie.

W lęgu zazwyczaj cztery jaja, o barwie owalnej do gruszkowatej; barwa oliwkowopłowa, występują czarne lub brązowe plamy. Masa jaja wynosi od 6-9 gram. Składane są w odstępie 24-30 godzin. Jeżeli samica po złożeniu jaj napotka inne samce w otoczeniu, może z nimi kopulować i założyć kolejny lęg. Inkubacja trwa 16-24 dni, młode są zagniazdownikami, po 3-6 godzinach od wyklucia opuszczają gniazdo, mieszczące się w kępie roślin w pobliżu wody. Opiekuje się nimi wyłącznie samiec, który ogrzewa je i nadzoruje. Młode są w pełni opierzone po 18-21 dniach od wyklucia.

Systematyka[edytuj]

Etymologia[edytuj]

  • Phalaropus: gr. φαλαρις phalaris, φαλαριδος phalaridos – niezidentyfikowany ptak wodny, najprawdopodobniej łyska, od φαλος phalos – biały; πους pous, ποδος podos – stopa[7].
  • Lobipes: późnołac. lobus – płat, od gr. λοβος lobos – płat; łac. pes, pedis – stopa, od gr. πους pous, ποδος podos – stopa[8]. Gatunek typowy: Tringa hyperborea Linnaeus = Tringa lobata Linnaeus.
  • Amblyrhynchus: gr. αμβλυς amblus – tępy, od αμβλυνω amblunō – stępić; ῥυγχος rhunkhos – dziób[9]. Gatunek typopwy: Tringa glacialis J.F. Gmelin = Tringa fulicaria Linnaeus.

Podział systematyczny[edytuj]

Do rodzaju należą następujące gatunki[10]:

Przypisy

  1. Phalaropus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 6. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 12. (fr. • łac.)
  3. G. Cuvier: Le règne animal distribué d'après son organisation, pour servir de base a l'histoire naturelle des animaux et d'introduction a l'anatomie comparée. T. 1. Paris: Chez Déterville, 1817, s. 495. (fr.)
  4. T. Nuttall: A manual of the ornithology of the United States and of Canada. Cz. 2: The Water Birds. Cambridge: Hilliard and Brown, 1840, s. 247. (ang.)
  5. F. Gill, D. Donsker (red.): Buttonquail, plovers, seedsnipe & sandpipers (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-10-14].
  6. T. Piersma, J. van Gils, P. Wiersma: Family Scolopacidae (Sandpipers, Snipes and Phalaropes). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 3: Hoatzin to Auks. Barcelona: Lynx Edicions, 1996. ISBN 84-87334-20-23. (ang.)
  7. Jobling 2016 ↓, s. Phalaropus.
  8. Jobling 2016 ↓, s. Lobipes.
  9. Jobling 2016 ↓, s. Amblyrhynchus.
  10. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Phalaropodini Bonaparte, 1831 (Wersja: 2016-098-06). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-10-14].

Bibliografia[edytuj]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-10-13]. (ang.)
  2. red. Ch. Perrins: Ptaki. Wszystkie rodziny świata. Warszawa: Buchmann, 2012, s. 240-241. ISBN 978-83-7670-263-6.