Phyllospadix

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Phyllospadix
Phyllospadix: zdjęcie
Phyllospadix sp.
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina zosterowate
Rodzaj Phyllospadix
Nazwa systematyczna
Phyllospadix Hook.
Fl. Bor.-Amer. 2: 171 (1838)
Typ nomenklatoryczny
Phyllospadix scouleri Hook.
Mapa zasięgu
Phyllospadix: zasięg występowania na mapie
Phyllospadix sp.

Phyllospadix Hook. – rodzaj traw morskich należący do rodziny zosterowatych (Zosteraceae), obejmujący 6 gatunków występujących w Oceanie Spokojnym, na wybrzeżach Azji (od dalekiego wschodu Rosji do Japonii i Korei) oraz Ameryki Północnej (od Kanady do Meksyku)[2].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów φύλλον (phyllonliść) i σπάδιξ (spadixkolba)[3].

Morfologia[edytuj kod]

Pokrój
Trawy morskie przytwierdzone do skał[4].
Łodyga
Rozgałęziające się monopodialnie kłącze z 2 wiązkami naczyniowymi w korze wtórnej[5].
Korzenie
Korzenie wyrastają w międzywęźlach, w wiązkach po dwa lub w 2 rzędach po 3–5[4].
Liście
Liście równowąskie, zwykle skórzaste, z 3–7 równoległymi żyłkami przewodzącymi, o drobnoząbkowanych brzegach[5]. Pochwy liściowe otwarte, szybko rozkładające się do postaci wiązki włókien[4].
Kwiaty
Rośliny dwupienne. Kwiaty zebrane w równowąską kolbę, wpierw otoczoną przez podsadkę w postaci pochwy kwiatostanowej, po dojrzeniu wystającą z pochwy[5], wyrastającą z pachwin liści, siedzącą, spłaszczoną, z rzędem wyraźnych klapowatych wyrostków po obu stronach osi[4]. Kolby z kwiatami żeńskimi z przysadkami. Słupki pojedyncze, z krótką szyjką i dwoma włoskowatymi znamionami[5], rożkowate[4]. Kolby męskie ze szczątkowymi słupkami[4]. Pręciki z dwukomorowymi główkami[5].
Owoce
Pestkowce, rożkowate[4], z krótkim dzióbkiem[5].

Biologia i ekologia[edytuj kod]

Rozwój
Wieloletnie, wodne geofity (hydrogeofity)[2], wodopylne.
Siedlisko
Strefy litoralne oceanów i mórz, na skałach, na płyciznach, często wynurzają się w czasie odpływu[4].
Cechy fitochemiczne
Rośliny z gatunku Phyllospadix iwatensis zawierają flawony: hispidulinę i luteolinę oraz specyficzny alkaloid: phyllospadine[6].

Systematyka[edytuj kod]

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj należy do rodziny zosterowatych (Zosteraceae Dumort.), rzędu żabieńcowców (Alismatales Dumort.), w kladzie jednoliściennych (monocots)[1].
Gatunki[2]

Zagrożenie i ochrona[edytuj kod]

Poza P. juzepczukii wszystkie gatunki Phyllospadix zostały ujęte w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych:

  • Phyllospadix iwatensis – ze statusem VU (narażony)
  • Phyllospadix japonicus – ze statusem EN (zagrożony)
  • Phyllospadix scouleri – ze statusem LC (mniejszej troski)
  • Phyllospadix serrulatus – ze statusem LC (mniejszej troski)
  • Phyllospadix torreyi – ze statusem LC (mniejszej troski)

Rośliny te są zagrożone przez działalność człowieka w strefie przybrzeżnej, głównie związaną z gospodarką morską, a także utwardzaniem linii brzegowej i uprawami wodorostów. Populacje P. iwatensis i P. japonicus są stale malejące[7].

Zastosowanie[edytuj kod]

Rośliny spożywcze
Kłącza i liście Phyllospadix scouleri, Ph. serrulatus i Ph. torreyi są jadane na surowo lub ugotowane, szczególnie z ikrą śledzi pacyficznych[8]. Całe rośliny, w tym słonawe liście, są suszone przez rdzenną ludność Ameryki Północnej jako zapasy na zimę[9].
Rośliny magiczne
Indianie Kwakwala okładają liśćmi Phyllospadix torreyi kołyski dzieci, aby te rosły silne[8].

Przypisy

  1. a b P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-06].
  2. a b c Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-06].
  3. Maureen L. Sullivan: The taxonomy of "seagrasses" surveyed from the higher taxa down through to the family level (ang.). Florida International University, 1994. [dostęp 2011-02-05].
  4. a b c d e f g h Flora of North America. Vol. 22: Zosteraceae (ang.). [dostęp 2011-02-06].
  5. a b c d e f Flora od China. Vol 23: Zosteraceae (ang.). [dostęp 2011-02-06].
  6. Michael F. Grundon: The Alkaloids: A Review of Chemical Literature: Vol 12 (Specialist Periodical Reports). Royal Society of Chemistry, s. 301. ISBN 978-0-85186-357-3. (ang.)
  7. IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4. (ang.). [dostęp 2011-02-05].
  8. a b Daniel E. Moerman: Native American ethnobotany. Portland, Or.: Timber Press, 1998, s. 395. ISBN 978-0-88192-453-4. (ang.)
  9. Plants For A Future (ang.). [dostęp 2011-02-06].