Pojemność czaszki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Race brain size cranial capacity.png
Średnia pojemność czaszki człowieka według regionów zamieszkania (1984)[1].

     1 450 i więcej cm³

     1 400-1 449 cm³

     1 350-1 399 cm³

     1 300-1 349 cm³

     1 250-1 299 cm³

     1 200-1 249 cm³

     poniżej 1200 cm³

     obszary niezamieszkane

Pojemność czaszki – mierzona (najczęściej) w centymetrach sześciennych średnia objętość mózgoczaszki, w przybliżeniu określająca rozmiar mózgu kręgowców. Wielkość mózgu to najprostsze z kryteriów używanych do porównania mózgów kręgowców i większości bezkręgowców (tych bezkręgowców, które posiadają mózg). Pojemność mózgoczaszki jest używana zamiast wielkości mózgu ponieważ jest ona łatwiejsza do określenia dla żyjących osobników i osiągalna dla kręgowców kopalnych. Wadą używania pojemności mózgoczaszki jest to, że jej korelacja z wielkością mózgu jest generalnie skomplikowana i często słaba[2].

Przyjmuje się, że pojemniejsza mózgoczaszka czy większy mózg może (lub powinien) generalnie wskazywać na potencjalnie większą inteligencję organizmu. W rzeczywistości jednak pojemniejsza czaszka w oczywisty sposób często nie oznacza większej inteligencji. Wielkość czaszki/mózgu jest wysoko skorelowana z wielkością zwierzęcia. Np. porównaj wielkości mózgu słonia (5-6 kg) i człowieka (ok. 1,5 kg). Ponadto nawet u osobników tego samego gatunku o zbliżonej masie ciała istnieją niewpływające na obserwowalną inteligencję znaczące różnice w wielkości mózgu. Spekuluje się, że większy mózg może być konieczny do kontroli bardziej umięśnionego ciała, albo jako element przystosowania do życia w zimnym klimacie, itp.

Rozwinięto także bardziej złożone kryteria porównania cech anatomicznych z "inteligencją", np. stosunek objętości mózgu do masy ciała zwierzęcia (współczynnik encefalizacji).

Przykładowe pojemności czaszki naczelnych:

Przykładowe pojemności czaszki wybranych kopalnych człowiekowatych:

Takson Pojemność (cm³) Liczba badanych osobników Wiek (milionów lat)
Australopithecus afarensis 438 4 3,6–2,9
Australopithecus africanus 452 7 3,0–2,4
Australopithecus boisei 521 1 2,3–1,4
Australopithecus robustus 530 1 1,9–1,4
Homo habilis 612 6 1,9–1,6
Homo rudolfensis 752 1 2,4–1,6
Homo ergaster 871 3 1,9–1,7

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henry M. McHenry: 23. Introduction to the fossil record of human ancestry. W: The Primate Fossil Record. Walter C. Hartwig (red.). Cambridge University Press, 2002, s. 402. ISBN 0-521-66315-6. (ang.)
  • Lynn, R: Race Differences in Intelligence: An Evolutionary Analysis. Augusta, GA: Washington Summit Publishers, 2006. ISBN 1-59368-021-X. (ang.)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kenneth L. Beals, Courtland L. Smith, and Stephen M. Dodd. Brain Size, Cranial Morphology, Climate, and Time Machines CURRENT ANTHROPOLOGY V01. 25, NO 3, June 1984 01984 by The Wenner-Gren Foundation for Anthropological Research 0011-320418412503-0003S2 25 (pp. 304).
  2. a b John S. Allen, "The Lives of the Brain: human evolution and the organ of mind", Harvard University Press, Apr 2012.
  3. P. Brown i inni, A new small-bodied hominin from the Late Pleistocene of Flores, Indonesia, „Nature”, 431 (7012), 2004, s. 1055–1061, DOI10.1038/nature02999, PMID15514638.
  4. Kathleen McAuliffe, "If Modern Humans Are So Smart, Why Are Our Brains Shrinking?", Discover, Jan. 20, 2010. http://discovermagazine.com/2010/sep/25-modern-humans-smart-why-brain-shrinking#.UtnaI_go7q4

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.