Pornografia (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pornografia
Autor Witold Gombrowicz
Typ utworu powieść
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Paryż
Język język polski
Data wydania 1960
Wydawca Instytut Literacki

Pornografiapowieść Witolda Gombrowicza wydana w 1960 w Paryżu przez Instytut Literacki.

Została przetłumaczona na język angielski, włoski, ukraiński, czeski, francuski, niemiecki, norweski, japoński, hiszpański, serbsko-chorwacki, fiński, szwedzki i portugalski.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

W roli głównego bohatera a zarazem narratora Witold Gombrowicz po raz kolejny obsadza własne alter ego. Witold-bohater, żyjący w Polsce okresu wojennego, poznaje podczas jednego ze spotkań z przyjaciółmi tajemniczego Fryderyka, którego ekscentryczne zachowanie połączone ze sporą ogładą oraz obeznaniem w świecie sztuki wydaje się do tego stopnia intrygujące, iż postanawia on zawęzić z mężczyzną swoje znajomości. Stopień ich relacji nie zostaje wprost określony, przy czym niektórzy krytycy dopuszczają hipotezę o łączącym ich związku homoseksualnym. Po wyjeździe na wieś do znajomego Witolda, Hipolita, starsi panowie, spragnieni młodości i świeżości, usiłują nakłonić ku sobie szesnastolatków: Karola i Henię. Gra toczy się w gombrowiczowskim stylu. To, co łączy obu panów, to wrażliwość na formę, przywiązują bowiem oni ogromną wagę do każdego gestu. Gra między młodymi ludźmi zostaje półświadomie podjęta, a Fryderyk i Witold delektują się każdym szczegółem zdarzeń - w pewnym sensie reżyserują spotkania Karola i Heni. Powieść niejednokrotnie ociera się o bluźnierstwo oraz perwersję: narastający (a jednocześnie kreowany przez starszych) pomiędzy Karolem i Henią zostaje skojarzony z okrucieństwem, sam Fryderyk, wykreowany na nietzsche'ańskiego nadczłowieka, (zbieżność imion bohatera z niemieckim filozofem nie jest przypadkowa) unicestwia metafizyczny wymiar liturgii katolickiej, pod koniec powieści morduje małego Józka jedynie w celu dopełnienia wydarzeń mających miejsce w powieści ("Bo jeśli młody zabije starszego, to tu starszy zabije młodego").

Ekranizacja[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie tej powieści powstał film w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego pod tym samym tytułem.