Prawo średzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Książę Kazimierz II łęczycki nadaje immunitet i prawo średzkie wsiom klasztoru sulejowskiego Górze, Puczniewowi i Kępie, dokument z 24 czerwca 1292 roku

Prawo średzkie (łac. ius Novi Fori, ius sredense, niem. Neumarkt-Magdeburger Recht) – odmiana prawa niemieckiego powstała w Środzie Śląskiej na wzór praw obowiązujących w Halle na początku XIII wieku. Na podstawie tego prawa dokonywano lokacji miast i wsi, głównie we wschodniej Wielkopolsce i północnej Małopolsce. Prawo średzkie wykorzystywało ponad 100 miast w Polsce, a łącznie z wioskami ponad 1000 miejscowości.

Ponieważ ławnicy magdeburscy nie zawsze instruowali lub rozstrzygali zgłaszane wątpliwości zgodnie z oczekiwaniami Henryka Brodatego, zaczął on po konsultacje prawnicze zwracać się do Halle (Saale).

Było wczesną i konserwatywną odmianą prawa magdeburskiego – według niego w mieście rządził sołtys lub wójt dziedziczny wraz z ławnikami, a miasto posiadało ograniczoną autonomię i ograniczone sądownictwo. Zapewniało prawo spadkowe kobietom.

Po pierwszej lokacji dokonanej przez Henryka Brodatego w 1214 prawo średzkie nadano Kostomłotom, miejscowości Ujów a następnie Sobótce[1].

Lokalną odmianą prawa średzkiego stosowaną we wschodniej Wielkopolsce było prawo kaliskie[2].

Przypisy

  1. Dolny Śląsk. Panorama turystyczna, Warszawa 1978, str.99
  2. B. Bladowski, Tradycje sądowe Kalisza, [w:] Kaliszanie w Warszawie, 2/1992, s. 17–19.

Zobacz też[edytuj]