Prusy (kraj związkowy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Freistaat Preußen
Wolne Państwo Prusy
1918–1947
Flaga Prus
Herb Prus
Flaga Prus Herb Prus
Dewiza: (niem.) Gott mit uns
(od 1933)

(Bóg z nami)
Położenie Prus
Konstytucja Konstytucja Prus
Język urzędowy język niemiecki
Stolica Berlin
Ustrój polityczny kraj związkowy
Typ państwa republika
Ostatnia głowa państwa Reichsstatthalter Prus Hermann Göring
Ostatni szef rządu premier Prus Hermann Göring
Powierzchnia
 • całkowita
b/d. na świecie
292 695,36 km²
Liczba ludności (1925)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
b/d. na świecie
38 175 986
130,4 osób/km²
Niemcy, Polacy
Data powstania 9 listopada 1918
Data likwidacji 25 lutego 1947

Wolne Państwo Prusy (niem. Freistaat Preußen) – niemiecki kraj związkowy powstały po upadku Królestwa Prus i Cesarstwa Niemieckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na mocy tzw. konstytucji weimarskiej z 1919 roku Prusy utrzymały dominującą pozycję w tzw. Republice Weimarskiej, ich udział w powierzchni wynosił 62%, powodowało to, że ustrój federalny pozostawał faktycznie fikcją[1]. Zdawano sobie z tego sprawę, Zgromadzenie Narodowe rozważało projekt rozwiązania Prus i ustanowienia kilku innych krajów związkowych (autorstwa prof. Hugo Preussa)[2].

W 1920 roku uchwalono pruską konstytucję, na mocy której zachowały własny rząd i szeroki zakres samodzielności wewnętrznej. W lipcu 1932 rząd kanclerza Rzeszy Franza von Papena naruszając konstytucję wprowadził zarząd komisaryczny Prus, odsuwając od władzy rząd krajowy koalicji weimarskiej Otto Brauna zdominowany przez SPD[3]. Był to jeden z przełomowych momentów rozstrzygających o dojściu NSDAP do władzy w Niemczech pół roku później i upadku Republiki Weimarskiej.

Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera, w następstwie unifikacji (Gleichschaltung) państwa niemieckiego, Prusy w latach 1933–1935 utraciły odrębność i stały się częścią III Rzeszy.

Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec uznała, że militaryzm i ekspansjonizm niemiecki jest historycznie związany z Prusami i formalnie zlikwidowała państwo pruskie uchwałą nr 46 z 25 lutego 1947 roku[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Krasuski: Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1985, str. 239.
  2. Jerzy Krasuski: Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1985, str. 240.
  3. Po wyborach do pruskiego Landtagu 24 kwietnia 1932 roku koalicja weimarska utraciła większość w Landtagu. Rząd Otto Brauna pozostawał jednak przy władzy wobec niemożności wyłonienia innej większości parlamentarnej. Opozycję w Landtagu Prus stanowiły Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników i Komunistyczna Partia Niemiec. NSDAP posiadało 162 a KPD 57 (łącznie 219) miejsc w Landtagu na ogólne 423 mandaty, pozostałe partie miały 204 mandaty. 20 lipca 1932 kanclerz Franz von Papen wydał dekret zwalniający gabinet pruski z urzędu z uzasadnieniem, że rząd nie jest w stanie zapewnić porządku i bezpieczeństwa w kraju. Pretekstem były starcia komunistów z SA w Altonie podczas których zginęło 18 osób. Komisarzem Rzeszy w Prusach został sam Franz von Papen, jego zastępcą, faktycznie sprawującym funkcję Komisarza w Prusach – Franz Bracht.
  4. Amtsblatt des Kontrollrats in Deutschland z 1947 r. Nr 14, s. 262

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]