Przednówek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przednówek (przed nowymi zbiorami) – dziś już historyczne, nieprecyzyjne określenie czasu liczonego na wsi pomiędzy okresem kończenia się zapasów żywności z poprzedniego roku w gospodarstwach, zwykle pod koniec zimy, a okresem zazielenienia się łąk (w stopniu umożliwiającym rezygnację z karmienia bydła paszą zimową) i pierwszych plonów w nowym roku. W czasie przednówka większość chłopów zmuszona była do spożywania jednego posiłku dziennie, uzupełnianego lebiodą, perzem, pokrzywami i korą[1].

Dolegliwość przednówka i czas jego trwania były uzależnione od majętności gospodarzy, ale także od wielkości zbiorów w poprzednim roku. U gospodarzy bogatych było to określenie mało znaczące, wyznaczające tradycyjnie porę roku w okolicy przedwiośnia i wiosny, które w praktyce oznaczało okres spożywania typowych dla przednówka potraw – bazujących na produktach żywnościowych z ubiegłego roku, np. ziemniakach.

Dla gospodarzy biednych był to okres wymuszonego głodu, podczas którego spożywano wszystko, co było do zjedzenia, łącznie z żywnością nadpsutą, czy też takimi roślinami, których w normalnej diecie nie stosowano (np. różnego rodzaju chwastykomosa biała). W 1847 roku w dzienniku urzędowym zamieszono nawet przepis na wypiek chleba z perzu[2]. Biedniejsi gospodarze byli ponadto zmuszeni do zaciągania pożyczek u bogatszych gospodarzy w gotówce lub w paszy, często na lichwiarskich zasadach, lub do prawie darmowej pracy (często tylko za jeden posiłek dziennie).

Przypisy

  1. Irena Koberdowa, Między pierwszą a drugą Rzecząpospolitą, Warszawa 1976, s. 144.
  2. Robert Zwierzyniecki, Zarys historii wsi parafii Szaniec, Kraków 2017, s. 59.

Bibliografia[edytuj]

  • Irena Koberdowa: Między pierwszą a drugą Rzecząpospolitą. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Robert Zwierzyniecki: Zarys historii parafii Szaniec. Kraków: Ridero, 2017. ISBN 978-83-8104-498-1.