Przetworzenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy terminu w muzykologii. Zobacz też: Przetworzenie rzeczy.

Przetworzenie – jeden z terminów stosowanych m.in. w muzykologii, najbardziej w tzw. formie sonatowej, będące drugą z jej trzech części. Oznacza przekształcenie, przerobienie materiału muzycznego[1] tzw. ekspozycji (część pierwsza), głównie tematycznego i ukazanie tych przekształceń w jak najbardziej wyrafinowanej i najbardziej kunsztownej szacie harmonicznej w części drugiej czyli przetworzeniu[2].

Charakterystyka przetworzenia[edytuj]

Przetworzenie charakteryzuje się bogactwem środków harmonicznych, melodycznych, rytmicznych oraz licznymi procesami modulacyjnymi[2]. Zwykle rozpoczyna się tonacją ekspozycji (jednoimienną lub bardziej odległą), po czym następują różne modyfikacje i przekształcenia[2]. Decyduje tu praca tematyczna, rozbudowana poprzez najrozmaitsze środki modyfikujące, urozmaicające fakturę muzyczną[2]. Kompozytor w przetworzeniu ma nieskrępowane możliwości operowania środkami przekształceń tematyki i tonacji przechodząc stopniowo w punkt kulminacyjny[3]. Warto dodać, że kompozytor w przetworzeniu przeważnie stosuje swoistą, własną oryginalność, polegającą na osobistym potraktowaniu formy muzycznej[2].

Przetworzeniu może podlegać również łącznik, materiał wstępu oraz fragment myśli końcowej[2]. Warto podkreślić, że przetworzenie nie jest luźnym zestawieniem odcinków w przebiegu pracy tematycznej, ale stanowi ono budowaną konsekwentnie formę, pozostającą w ścisłym związku z ekspozycją[2]. Nie ma ścisłych zasad co do rozmiarów przetworzenia i następstw przetwarzanych współczynników i elementów[2]. Najczęściej przetworzenie ma charakter przekształceń ewolucyjnych. Repryza zaczyna się w tonacji głównej. Jest nie dosłownym przytoczeniem elementów ekspozycji[2]. Można powiedzieć, że w formie sonatowej najczęściej przetworzenie występuje w następującym po sobie ciągu: ekspozycja – miejsce konfliktu obu tematów, następnie przetworzenie – pogłębienie konfliktu tematów i repryza – rozwiązanie konfliktu[4].

Istotą przetworzenia jest kulminacja napięcia, pełna nacisków harmonicznych spowodowanych dużą ilością modulacji czasem nawet odległych tonacji[3].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Sonatowa forma. W: Encyklopedia PWN [on-line]. Encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2016-01-04].
  2. a b c d e f g h i ABC form muzycznych. (podlega przetworzeniu) (przetworzenie). Ptsskrakow.pl. [dostęp 2016-02-17].
  3. a b dr inż. Przemysław Plaskota: Akustyka muzyczna (formy muzyczne) (PDF). W: Politechnika Wrocławska [on-line]. Akustyka.pwr.wroc.pl. [dostęp 2016-02-17]. s. 26-27.
  4. Allegro sonatowe. Edukator.pl. [dostęp 2016-02-17].