Przysięga strasburska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fragment przysięgi strasburskiej

Przysięga strasburska (niem. Straßburger Eide, fr. Serments de Strasbourg, łac. Sacramenta Argentariae) – złożone w Strasburgu, 14 lutego 842 roku przez Ludwika Niemieckiego i Karola Łysego obopólne zaprzysiężenie przeciwko ich starszemu bratu, wówczas Cesarzowi Lotarowi I. Z punktu widzenia historii oddziaływań franko-garmańskich, słowa przysięgi strasburskiej stanowią najstarsze zachowane świadectwo języków francuskiego i niemieckiego. Ostatecznie pokój z Cesarzem Lotarem zawarto w Verdun w 843 roku, natomiast dziedzictwo monarchii Karola Wielkiego zostało podzielone na trzy części, jawnie i jednoznacznie wbrew oczekiwaniom Cesarza Karola Wielkiego.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W 817 r. Ludwik Pobożny wydał dekret cesarski ordinatio imperii, w którym jednoznacznie nakreślił pojęcie jednolitego państwa Franków. Za jedynego następcę uznał Lotara I (od 817 r. będącego współ-cesarzem), a pozostałych synów, Pepina Akwitańskiego oraz Ludwika Niemieckiego obdarzył godnościami wicekrólów Akwitanii i Bawarii. Jednakże, ten stan rzeczy stał się znacznie złożony już rok później, gdy cesarzowa Irmingarda zmarła, a Ludwik Pobożny ożenił się ze szwabką Judytą z rodu Welfów, matką pierworodnego Karola Łysego, któremu ojciec przyrzekł Alemanię, Recję, Alzację i część Burgundii jako jego dziedziczne królestwo.

Aby zapewnić sobie wśród przeciwstawionych synów sprzymierzeńca pewne poparcie, Ludwik Pobożny zaczął znowu przywiązywać wagę do spraw swego brata Lotara I, obiecując mu połowę państwa, pod warunkiem, że pozostałą część pozostawi spadkobiercy Karolowi Łysemu. Jednakże, Lotar wszedł w dalsze związki polityczne z rodzeństwem. Już w 833 roku, na spotkaniu Ludwika Pobożnego i Lotara w Rothfeld pod Calmarem, zjawili się pozostali bracia w towarzystwie wojsk. Cesarz-ojciec został uwięziony przez własnego syna Lotara w Soissons, lecz Ludwik Niemiecki wyjednał u rodzonego brata uwolnienie ojca i w 835 roku odbyła się jego ponowna intronizacja ojca obu braci.

Po śmierci Ludwika Pobożnego w 840 roku, krótko wcześniej w 838 roku zmarł Pepin, wybuchła wojna domowa między braćmi o władzę, gdzie przełomem określa się Bitwę pod Fontenoy-en-Puisaye, która miała miejsce na południowy zachód od Auxerre i zakończyła się pyrrusowym zwycięstwem Ludwika Niemieckiego oraz Karola Łysego nad Lotarem I, w następstwie czego zawarta została przysięga strasburska.

Znaczenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Nithard, żyjący ok. 790-845, wnuk Karola Wielkiego z nieprawego łoża jako syn Berty oraz Angilberta opata St. Riquer, historykom lepiej znany jako twórca dzieła Historiarum libri quattuor opisującego dzieje państwa Franków z lat 814-843 po Chrystusie, był świadkiem naocznym tego wydarzenia. Zaznaczył on, że przysięgę złożono w dwóch językach, które historycy określili jako staro-francuski i staro-wysoko-niemiecki.

Znaczenie historyczne przysięgi strasburskiej jest określane jako mniejsze w stosunku do Traktatu z Verdun (843 rok), który kończy czas wrogości trzech braci i zakreśla geopolityczny kształt Europy na następne kilka stuleci.

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Znaczenie dla lingwistyki[edytuj | edytuj kod]

Przysięgi zostały spisane przez Nitharda w łacińskim manuskrypcie Historia synów Ludwika Pobożnego (Histoire des fils de Louis le Pieux), którego kopia z XI wieku znajduje się w Bibliotece Narodowej Francji (Cod. Lat. 9768- przysięgi znajdują się na kartach 12b2-13b1). Poza zobowiązaniem się obu braci do walki do końca, główny wątek przysięgi stanowiło stwierdzenie, że Ludwik wypowiedział słowa przysięgi w języku romańskim, przez znawców określanym jako romana lingua, przy czym jego brat Karol zobowiązał się w języku staro-wysoko-niemieckim, tzw. teudisca lingua, aby wojska obu braci mogły wspólnie zrozumieć treść tego zjednoczonego przyrzeczenia[1]. Warto zaznaczyć, że słowa przysięgi są jednocześnie najstarszymi zachowanymi dokumentami w tych właśnie językach.

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Praca zbiorowa: Historia powszechna Tom 7 Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki. T. 7. Mediaset Group SA, 2007, s. 535. ISBN 978-84-9819-814-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Faber – Merowingowie i Karolingowie, PIW Warszawa 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]