Rdestnica błyszcząca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rdestnica błyszcząca
Ilustracja
Rdestnica błyszcząca
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina rdestnicowate
Rodzaj rdestnica
Gatunek rdestnica błyszcząca
Nazwa systematyczna
Potamogeton rutilus Wolfg.
J.A.Schultes & J.J.Schultes, Mant. 3: 362 (1827)

Rdestnica błyszcząca (Potamogeton rutilus) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny rdestnicowatych (Potamogetonaceae). Występuje w Europie i w zachodniej Syberii[2], a także na pojedynczych stanowiskach w Jakucji i Mongolii[3]. W Polsce gatunek był podawany ze wschodniej części kraju z kilkunastu stanowisk. W latach 70. występował w jeziorze Kolno, jeziorze Mikaszewo i rezerwacie przyrody "Gorbacz"[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Hydrofit o owalnej, ewentualnie lekko spłaszczonej, wiotkiej łodydze długości do 60 cm. Łodyga słabo rozgałęziona, czerwieniejąca, ze słabo rozwiniętymi (jeżeli w ogóle obecnymi) gruczołami węzłowymi. Kłącze jest nitkowate, ścieśnione lub w ogóle go brak[5].
Liście
Sztywne i sterczące. Równowąskie do igiełkowatych, szydlasto zakończone. Liście całobrzegie. Szerokość do 1,1 mm, długość do 7,5 cm. Zwykle trzy nerwy, czasem pięć. Nerw główny zajmuje 15-30% nasady liścia i sięga do jego szczytu. Nie jest otoczony półprzezroczystymi komórkami powietrznymi. Nerwy boczne łączą się z nim stosunkowo daleko od szczytu liścia. Barwa jasnozielona lub brunatnozielona. Przylistki o długości 1,5-2 cm. Zamknięte, zwinięte rurkowato, z wiekiem strzępiące się. Przylistki tępe z bezbarwnym lub zielonym żebrem. Żywe przylistki są półprzezroczyste i mleczne, po wyschnięciu szarzeją i stają się nieprzezroczyste z widocznymi nerwami[5].
Kwiaty
Obupłciowe z czterema, rzadko dwoma, słupkami. 6-8 kwiatów tworzy kłosy, wystające ponad powierzchnię wody na sztywnych szypułkach. Owocujące kłosy co najmniej tak długie jak szypułki, do trzech razy dłuższe. Kwitnie od czerwca do sierpnia[5].
Owoce
Orzeszki. Brązowe lub oliwkowe, gładkie i bez kila, z prostym, drobnym dzióbkiem. Półelipsoidalne, ok. 2 mm długości[5].
Gatunki podobne
Rdestnica błyszcząca należy do grupy rdestnic wąskolistnych łatwych do pomylenia. Wśród najbardziej podobnych gatunków wymieniane są rdestnica drobna, rdestnica Berchtolda i rdestnica szczeciolistna[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. W kątach liści tworzy cienkie, walcowate turiony o długości do 7,5 cm. Turiony mają 5-6 liści towarzyszących oraz włókniste, białawe przylistki[5].

Podobnie jak kilka innych rdestnic wąskolistnych ma liczbę chromosomów 2n=26 i tworzy z nimi hybrydy[5].

W warunkach polskich rośnie w wodach dystroficznych, ale także w mezotroficznych i eutroficznych o wodzie do lekko zasadowej i mulistym dnie[5]. Na Syberii preferuje wody lekko zasadowe, o małej mineralizacji i mało żyzne. Tam zasiedla dno piaszczysto-muliste, o głębokości 0,2-2 m, wyjątkowo głębiej[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek umieszczony w Polskiej czerwonej księdze roślin (2001, 2014) oraz na polskiej czerwonej liście z kategorią CR (krytycznie zagrożony)[6][7]. Wymieniony jest też w kilku regionalnych rosyjskich czerwonych księgach lub czerwonych listach w kategoriach od niedostatecznie rozpoznanych do wymarłych[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-09-19].
  2. World Checklist of Selected Plant Families [dostęp 2013-09-19]
  3. a b c Alexander A. Bobrov i inni, European pondweed in East Siberia: evidence of ''Potamogeton rutilus'' (''Potamogetonaceae'') in Yakutia (Asian Russia) with evaluation of current distribution and conservation status, „Phytotaxa”, 333 (1), 2018, s. 58-72, DOI10.11646/phytotaxa.333.1.4 (ang.).
  4. Zalewska-Gałosz J. 2001. Rdestnica błyszcząca. s. 403-405. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001.
  5. a b c d e f g h Krzysztof Szoszkiewicz, Szymon Jusik, Tomasz Zgoła: Klucz do oznaczania makrofitów dla potrzeb oceny stanu ekologicznego wód powierzchniowych. Wyd. 2. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2010, s. 28, 42-43, seria: Biblioteka Monitoringu Środowiska. ISBN 978-83-61227-32-8.
  6. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  7. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.