Romani Rose

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Romani Rose
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 sierpnia 1946
Heidelberg
Zawód, zajęcie przedsiębiorca, działacz społeczny
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RFN

Romani Rose (ur. 20 sierpnia 1946 w Heidelbergu) – przedsiębiorca i działacz romski, który stracił trzynastu krewnych podczas Porajmosu (Holokaustu Romów). Od 1982 przewodniczący Centralnej Rady Niemieckich Sinti i Romów, od 2006 członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 20 sierpnia 1946[1] w Heidelbergu[2] jako syn przedsiębiorcy kinowego[1]. Do 1982 samodzielnie prowadził działalność biznesową. W trakcie tworzenia Centralnej Rady Niemieckich Sinti i Romów (niem. Zentralrat Deutscher Sinti und Roma) w 1982 został wybrany na stanowisko przewodniczącego przez delegatów dziewięciu organizacji członkowskich. W 1991 Rose przejął kierownictwo Dokumentations- und Kulturzentrum Deutscher Sinti und Roma w Heidelbergu[3][4].

Wraz z przewodniczącymi mniejszości narodowych w Niemczech Rose przewodzi Radzie Mniejszości (Minderheitenrat), która powstała 9 września 2004. Jest to związek zrzeszający organizacje patronackie czterech mniejszości narodowych, które należą do narodu niemieckiego i zawsze były rezydentami i autochtonami: Domowina Łużyczan, Rada Fryzyjska, Stowarzyszenie mniejszości duńskiej w Szlezwiku Południowym oraz Centralna Rada Niemieckich Sinti i Romów. Wraz z delegatami mniejszości z USA, Meksyku, Argentyny, Japonii, Indii, Sri Lanki, Francji i Holandii, Rose jest również członkiem komitetu zarządzającego Międzynarodowego Ruchu Przeciw Dyskryminacji i Rasizmowi (IMADR) założonego w Tokio w 1988. Przed zaangażowaniem się społecznie pracował jako samozatrudniony kupiec i marszand[3][4][5].

Trzynastu bezpośrednich krewnych Romaniego zostało zamordowanych w obozach koncentracyjnych; dziadkowie w obozach Auschwitz i Ravensbrück. Jego ojciec, Oskar Rose, przetrwał obóz. Stryj zaś, Vincenz Rose, przeżył obóz zagłady Auschwitz, eksperymenty medyczne w obozie koncentracyjnym Natzweiler i niewolniczą pracę dla Daimler-Benz w podziemnych tunelach KZ Neckarelz/Obrigheim. W 1972 Vincenz Rose założył pierwszą samodzielną organizację niemieckich Sintów, Zentralrat Deutscher Sinti und Roma, w której pomagał wówczas niespełna 13-letni Romani Rose[3][4][5].

Romani Rose w 2014

Od czerwca 1979 Romani Rose prowadził prace na rzecz praw obywatelskich niemieckich Sintów i Romów na oczach niemieckiej i międzynarodowej opinii publicznej; walczył także o ich ochronę przed rasizmem i dyskryminacją, o odszkodowania dla ocalałych z Holokaustu – jednocześnie przypominając o rozmiarach i historycznym znaczeniu ludobójstwa 500 000 Sintów i Romów w okupowanej przez nazistów Europie[3].

W Wielkanoc 1980 miał miejsce strajk głodowy 12 Sintów, w tym Rosego, w byłym KL Dachau. Miał na celu zwrócenie międzynarodowej uwagi na ludobójstwo i zaprotestowanie przeciwko dalszemu wykorzystywaniu pozostałych po nazistach dokumentów z „rasą cygańską” przez niemiecką policję i inne władze dziesiątki lat po zakończeniu wojny[3][5]

W maju 1995, we współpracy z organizacjami członkowskimi Rady Centralnej, Rose wywalczył uznanie niemieckich Sinti i Romów jako mniejszości narodowej w Niemczech, która posługuje się własnym językiem[3]. W 2007 otworzył wystawę w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych[3].

W wyniku swej międzynarodowej pracy Rose, jako pierwszy przedstawiciel Sinti i Romów, został powołany 29 maja 2006 przez Rząd RP na członka Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej[3][4].

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

W 2008 odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec[6][7], w 2017 uhonorowany Wielkim Krzyżem za wieloletnią działalność w zakresie walki z dyskryminacją i wykluczeniem mniejszości[8].

2 sierpnia 2021 roku, w 77. rocznicę likwidacji Zigeunerlager w Birkenau, otrzymał nagrodę Światło Pamięci.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Meet Our Team. Mr Romani Rose. „Roma”. 9, s. 44, 1985. 
  2. Romani Rose - Członkowie MRO - Międzynarodowa Rada Oświęcimska (pol.). Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2009-11-24. [dostęp 2021-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-24)].
  3. a b c d e f g h Romani Rose – Chairman of the Central Council of German Sinti and Roma (ang.). Newsroom Sinti und Roma. Dokumentations- und Kulturzentrum Deutscher Sinti und Roma, 2014. [dostęp 2021-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
  4. a b c d Romani Rose (niem.). Zentralrat Deutscher Sinti und Roma, 2006. [dostęp 2021-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-31)].
  5. a b c Romani Rose – Munzinger Biographie (niem.). Munzinger Archiv, 2014-02-19. [dostęp 2021-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-19)].
  6. Romani Rose mit Bundesverdienstkreuz ausgezeichnet (niem.). Zentralrat Deutscher Sinti und Roma, 2008-10-06. [dostęp 2021-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-20)].
  7. Romani Rose, Author at The European (niem.). The European, 2010. [dostęp 2021-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-17)].
  8. Romani Rose mit dem Großen Bundesverdienstkreuz ausgezeichnet (niem.). Zentralrat Deutscher Sinti und Roma, 2017-10-04. [dostęp 2021-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-06-24)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]