Sęp przylądkowy

Sęp przylądkowy
	Gyps coprotheres
	(J.R. Forster, 1798)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Gypini
Rodzaj	Gyps
Gatunek	sęp przylądkowy
Synonimy
	Vultur Coprotheres J.R. Forster, 1798;
	Vultur Coprotheres J.R. Forster, 1798;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Zasięg występowania
	; siedliska całoroczne obszary nielęgowe prawdopodobnie wymarł wymarł
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sęp przylądkowy^[4], sęp kaplandzki (Gyps coprotheres) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący południową Afrykę. Nie wyróżnia się podgatunków^[5]. Narażony na wyginięcie.

Morfologia

Wymiary średnie: długość ciała 95–110 cm, masa ciała 7,07–10,9 kg (średnio 9,35 kg), rozpiętość skrzydeł 228–255 cm^[2].

Zasięg występowania

Głównie południowo-wschodnia Botswana i północno-wschodnia Południowa Afryka, do tego wschodnie RPA i Lesotho. Niegdyś sępy plamiste gniazdowały również w Namibii, zachodnim i południowym Zimbabwe, zachodnim i południowym Mozambiku (obecnie rzadki) oraz Suazi; sporadycznie zalatują do północnej Zambii^[2].

Ekologia i zachowanie

Biotop: Otwarte obszary trawiaste, step, dawniej również karru^[2]; zwykle w pobliżu gór, gdzie gniazdują i odpoczywają na klifach^[6].
Gniazdo: Gniazduje w koloniach liczących do 1000 osobników. Gniazda są rozlokowane w odstępach około 2,5 m. Gniazdo jest dużą platformą z gałęzi i suchych traw, buduje je samica; w środku ulokowane jest płytkie zagłębienie wyściełane mniejszymi gałęziami i trawą. Ulokowane zwykle na klifie^[7].
Jaja: Jedno jajo składane w maju lub czerwcu^[7].
Wysiadywanie, pisklęta, dojrzewanie: Jajo wysiadywane jest przez okres 55 do 59 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 125–171 dniach. Po kolejnych 15–221 dniach są w pełni samodzielne. Dorosłe osobniki zawsze przeganiają młode z terytorium przed nadejściem kolejnego lęgu^[7].
Pożywienie: Padlina. Podczas żerowania dominuje nad niemal wszystkimi sępami, z wyjątkiem większego sępa uszatego (Torgos tracheliotos)^[7].

Status zagrożenia

Od 2021 roku IUCN uznaje sępa przylądkowego za gatunek narażony (VU, Vulnerable). Wcześniej, od 2015 roku otrzymywał status zagrożonego wyginięciem (EN, Endangered), a od 1994 roku był klasyfikowany jako gatunek narażony (VU, Vulnerable). W 2021 roku liczebność populacji szacowano na 9600 – 12 800 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy^[3]^[6].

Zidentyfikowano 16 czynników przyczyniających się do spadku liczebności. Należą do nich m.in. redukcja ilości padliny, przypadkowe zatrucia, porażenie prądem po kolizji z liniami wysokiego napięcia, utrata środowiska, w którym żerują, niepokojenie w koloniach lęgowych i odławianie celem zastosowania części ciała ptaków w medycynie ludowej^[3]^[6].

Przypisy

↑ Gyps coprotheres, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d Kemp, A.C., Kirwan, G.M., Christie, D.A. & Sharpe, C.J.: Cape Vulture (Gyps coprotheres). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 2015-10-15].
↑ ^a ^b ^c BirdLife International, Gyps coprotheres, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2026-01-08] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Cassin, 1849 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-08].
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-08]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c Species factsheet: Cape Vulture Gyps coprotheres [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-01-08] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d Gyps coprotheres (Cape vulture). Biodiversity Explorer. [dostęp 2020-11-16].

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Gyps coprotheres, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[hbwa-2] Kemp, A.C., Kirwan, G.M., Christie, D.A. & Sharpe, C.J.: Cape Vulture (Gyps coprotheres). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 2015-10-15].

[iucn-3] BirdLife International, Gyps coprotheres, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2026-01-08] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Cassin, 1849 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-08].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-08]. (ang.).

[birdlife-6] Species factsheet: Cape Vulture Gyps coprotheres [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-01-08] (ang.).

[biod-7] Gyps coprotheres (Cape vulture). Biodiversity Explorer. [dostęp 2020-11-16].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]