J-80 (jacht)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z SY Euros)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
J-80
Konstruktor Henryk Kujawa
Józef Szymańda
Rok konstrukcji 1967
Kraj pochodzenia  Polska
Typ ożaglowania jol
Całkowite ożaglowanie ok. 80 m²
Długość maksymalna ok. 13,9 m
Długość LWK ok. 11,5 m
Szerokość maksymalna 3,55 m
Wyporność 13 000 kg
Typ kadłuba balastowy
Materiał konstrukcyjny stal
Zanurzenie minimalne 180 cm
Załoga 2-10
Moc silnika ok. 30 KM
Ilustracja
SY Ina – jeden z przedstawicieli jachtów typu J-80

J-80 – typ dwumasztowych jachtów pełnomorskich z poszyciem stalowym, z ożaglowaniem typu jol, zaprojektowanym ok. 1964 r. przez inż. Henryka Kujawę i Józefa Szymańda.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Założenia konstrukcyjne typu J-80 opierały się na stalowym kadłubie, integralnym balaście, masztach drewnianych lub metalowych. W 1967 r. zwodowano pierwszą jednostkę z tej serii – SY Euros. Po doświadczeniach pierwszych dwóch sezonów dokonano kilku poprawek w następnych konstrukcjach, które poprawiły jej dzielność morską. Między innymi powiększono wyporność części rufowej, co poprawiło jej żeglowanie na kursach baksztagowych.

Jachty J-80 są cenione za ich wysoką dzielność w trudnych warunkach, oraz świetne warunki do wypraw w trudne rejony. Dariusz Bogucki zbudował Mestwina na wyprawę na archipelag Svalbard (1970 r.), zaś Freyę (zbudowaną na potrzeby Yacht Klubu Stoczni Gdańskiej) przystosował do wyprawy na Grenlandię.

Zbudowano kilkadziesiąt jachtów tej konstrukcji. Budowała je m.in. stocznia w Płocku (w nieco zmienionej wersji jako typ J-80 Płock).

Jachty typu J-80[edytuj | edytuj kod]

SY Alf[edytuj | edytuj kod]

Alf (VIII-PZ-16, od 1976: PZ-66, potem: POL-66[1]) – zbudowany w 1969 roku w Stoczni Gdańskiej dla Harcerskiego Jacht Klubu Wodnik, w 1972 roku za rejs do Murmańska prowadzący jacht kpt. Bogdan Olszewski zdobył nagrodę Rejs Roku – Srebrny Sekstant[2]. Później był własnością HOM Puck. W 2014r. kupiony przez Miasto Sopot z przeznaczeniem dla młodzieży. Nazwa jachtu została nadana ku uczczeniu Alfonsa (Alfa) Liczmańskiego[3].

SY Alf przy molo w Sopocie

SY Asterias[edytuj | edytuj kod]

Asterias (PZ-477, potem: POL-477) – zbudowany w 1975 roku w ZNTK Gliwice dla Śląskiego Yacht Klubu w Gliwicach. Dwukrotnie opłynął świat dookoła. Uszkodzony w prywatnym czarterze na rafie niedaleko Hawany, w lutym 1990 roku. Sprzedany następnie niemieckiemu armatorowi[4].

SY Carbonia[edytuj | edytuj kod]

Carbonia (PZ-28, potem POL-28) – zbudowany systemem gospodarczym w 1976 roku. Dziewiczy rejs odbył przez Plymouth, Casablankę, Wyspy Zielonego Przylądka, Kanary, Barbados, Trynidad na Jamajkę i Kubę[5]. Właścicielem jednostki był Polski Związek Żeglarski a armatorem Katowicki OZŻ. Jacht w latach 90. XX w. został sprzedany i wyslipowany (pod nową nazwą Kapitan Morgan), by ostatecznie być złomowanym.

SY Dziwna[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Dziwna.

SY Eltanin[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Eltanin.

SY Euros[edytuj | edytuj kod]

Euros (VIII-PZ-9, od 1976: PZ-89) – zbudowany w 1967 roku w Zakładach Naprawy Taboru Kolejowego w Bydgoszczy (później Pesa Bydgoszcz) dzięki staraniom inż. kpt. Aleksandra Kaszowskiego. Właścicielem był KKS Brda Bydgoszcz. Wymiary: długość – 13,56 m, szerokość – 3,56 m, powierzchnia ożaglowania – od 78 do 190 m²[6]. Chrzest jachtu odbył się 15 lipca 1967 w Bydgoszczy, a w pierwszy rejs jacht udał się do Ustki.

12 sierpnia 1984 roku wychodząc w rejs uległ rozbiciu o kamienie falochronu wschodniego portu w Górkach Zachodnich i zatonął na torze wodnym. Nie nadawał się do remontu. Później rufę można było[7] oglądać na pokładzie statku-muzeum – Dar Pomorza w Gdyni jako część ekspozycji Bractwa Kaphornowców.

Rejsy:

SY Freya[edytuj | edytuj kod]

Freya (VIII-PZ-14, od 1976: PZ-94, potem: POL-94) – zbudowany w 1968 roku w Stoczni Gdańskiej. Właścicielem jednostki był Yacht Klub Stoczni Gdańskiej, następnie przez wiele lat firma Mestwin & Freya Czartery. W 2018 roku Freya została przekazana przez osoby prywatne fundacji Kuźnia Wikingów która przeprowadzi remont i odbudowę tej jednostki.

SY Gerlach[edytuj | edytuj kod]

Gerlach (POL 5963) – stalowy kadłub został zbudowany w stoczni w Płocku w 1981 r. (J-80 Płock, numer budowy: 4) dla chorągwi łódzkiej ZHP i nigdy nie został zwodowany. Kolejnym właścicielem zostało Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni. W roku 2004 kadłub został zakupiony przez obecnego właściciela, który ukończył budowę jachtu w maju 2006 roku.

Właścicielem i armatorem jachtu jest firma Yacht Charter Poland, a jego portem macierzystym jest Puck. Nazwa jachtu Gerlach pochodzi od nazwy najwyższego szczytu w Tatrach.

SY Helius[edytuj | edytuj kod]

Helius (PZ-218, potem: POL-218) – typ J-80 Płock, numer budowy 1, rok budowy 1986. Armatorem był Klub Morski PTTK Bryza z Warszawy. Jacht został zezłomowany w 2012 roku[8].

SY Ina[edytuj | edytuj kod]

S/y Ina w Porcie Władysławowo. 28.07.2018

Ina (PZ-636, potem: POL-636) – typ J-80 Płock, numer budowy 2, rok budowy 1987. Kadłub zbudowany został w Płockiej Stoczni Rzecznej, następnie wyposażony przez Morską Stocznię Jachtową im. Leonida Teligi. Jacht powstał dla Polskiego Związku Żeglarskiego a armatorem był COŻ – PZŻ w Trzebieży, obecnie jednostka jest prywatna, a portem macierzystym jest Gdańsk. Nazwa jachtu pochodzi od dopływu Odry, rzeki Ina.

Ina ma wymiary: długość 13,76 m, szerokość 3,56 m, zanurzenie 1,95 m. Posiada pomocniczy napęd w postaci silnika Perkins AD3.152UR o mocy 34,5 kW.

Jest to już drugi jacht o tej nazwie, poprzedni, noszący na żaglu numer PZ-36, wodowany był w 1961 roku i tak samo pływał w ośrodku żeglarskim w Trzebieży. Był to jacht typu Conrad II o powierzchni ożaglowania 52 m².

SY Merkury[edytuj | edytuj kod]

Merkury (PZ-306, potem: POL-306) – stalowy kadłub „Merkurego” zbudowany został w stoczni w Płocku (typ J-80 Płock, numer budowy 5). Jacht został wykończony systemem gospodarczym w 1984 roku[9]. W 1998 roku odbył rejs z Amsterdamu wschodnia ścianą W. Brytani do Kirkwall na Orkadach, potem na Atlantyk przez Pentland Firth, na Północne, na Szetlandy, do Stavanger i do Gdyni[10].

Od 2012 roku armatorem jachtu jest Gdański Klub Morski LOK w Gdańsku. Uprzednio był nim Jach Klub Morski Gryf w Gdyni (dawniej JKM LOK Gryf).

SY Mestwin w porcie w Jastarni

SY Mestwin[edytuj | edytuj kod]

Mestwin (VIII-PZ-19, od 1976: PZ-69, potem: POL-69) – zbudowany w 1970 roku w Stoczni Gdańskiej na rejs do archipelagu Svalbard, zrealizowany w 1970 roku. Właścicielem jednostki był Yacht Klub Stoczni Gdańskiej, a obecnie jest nim firma Mestwin & Freya Czartery.

Mestwin to lokalna wersja imion gdańskich książąt, m.in. Mściwoja I gdańskiego i Mściwoja II.

SY Miracle[edytuj | edytuj kod]

Miracle uległ pożarowi 2 czerwca 2016 roku[11].

SY Nitron[edytuj | edytuj kod]

Nitron (PZ-1305, potem: POL-1305) – zbudowany w latach 1975 - 1984, w ZTS „Nitron-Erg” w Krupskim Młynie, które były jego właścicielem; armator: YC „Hals” Kr. Młyn; chrzest: 25.05.1985; obecnie w rękach prywatnych właścicieli: maszoperii „Moana”. Jedyna ze śląskich „jotek”, która pływa do dziś. Na swoim koncie ma między innymi rejs dookoła świata, dwukrotną trawersatę Atlantyku, rejs do Islandii, Jan Mayen i Tromso oraz udział w szeregu „Tall Ships”. Był też pierwszym jachtem, który w 2004 roku zamknął pętlę dookoła półwyspu Skandynawskiego z przejściem przez kanał Białomorsko-Bałtycki[12].

SY Odkrywca[edytuj | edytuj kod]

Odkrywca (VIII-PZ-27, od 1976: PZ-16, potem: POL-16) – zbudowany systemem gospodarczym w 1972 r. Armatorem było Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni. Odbył m.in. rejs na Kubę w 1974 r.[13].

SY Piana[edytuj | edytuj kod]

Piana (PZ-634, potem: POL-634) – typ J-80 Płock, numer budowy 10, rok budowy 1987. Właścicielem jednostki jest Polski Związek Żeglarski a armatorem jest COŻ - PZŻ w Trzebieży. 1.10.1989 jacht dowodzony przez Macieja Szczepańskiego (byłego Prezesa Radiokomitetu) wysztrandował na plaży w Brzeźnie. Nazwa jachtu – Piana, pochodzi od cieśniny łączącej Zalew Szczeciński z Bałtykiem. Jacht co sezon pływał w rejsach stażowo-szkoleniowych po Morzu Bałtyckim, od kilku lat wyłączony z eksploatacji. Od 2018 r. w prywatnych rękach, szykowany jest do remontu.

Od 1961 roku pod polską banderą pływał jacht o tej samej nazwie – Piana (V-PZ-24, PZ-124). Był to jacht typu Conrad II o powierzchni ożaglowania 52 m². Armatorem jachtu był COŻ PZŻ w Trzebieży.

SY Rega[edytuj | edytuj kod]

Rega (PZ-637, potem: POL-637) – typ J-80 Płock, numer budowy 7, rok budowy 1988. Właścicielem jednostki jest Polski Związek Żeglarski a armatorem jest COŻ - PZŻ w Trzebieży. Nazwa jachtu – Rega, pochodzi od rzeki. Jacht obecnie jest wyslipowany.

SY Siemion[edytuj | edytuj kod]

Siemion (PZ-1055, potem: POL-1055) – zbudowany systemem gospodarczym w latach 1976-1978 w P. M. „Kotłomontaż” w Siemianowicach Śląskich dla miejscowego jachtklubu „Siemion” pod nadzorem kapitana Mieczysława Millera i kierownictwem inżyniera Henryka Powrosło, przetransportowany transportem kołowym do Gliwic, a dalej barką „Żeglugi na Odrze” do macierzystego portu w Szczecinie, gdzie w stoczni jachtowej przeprowadzono prace wykończeniowe. Długość po pokładzie 13,6 m; szerokość 3,6m; maszty aluminiowe; 9 koi; silnik pomocniczy Hydromarine 25KM, 5 ton ołowiu zalane w kilu jako stały balast, oryginalny kolor granatowy. W stosunku do typowego projektu J-80 powiększono otwory w grodziach i przestrzeń pod pokładem, kadłub śrutowany i metalizowany, pokryty farbami chemoutwardzalnymi, aluminiowa nadbudówka z wejściem po prawej stronie, pokład wyłożony drewnem tekowym sprowadzonym z Afryki, rzeźbione drewniane koło sterowe. Chrzest w Szczecinie w maju 1979 r.; świadectwo morskie otrzymał 25 czerwca 1979 r. i jeszcze tej samej nocy wypłynął pod dowództwem kapitana Jerzego Kisielewskiego w dziewiczy rejs na Islandię przez cieśniny duńskie. Był to pierwszy rejs śląskiego jachtu na Islandię, w którym wziął udział m.in. reżyser Antoni Halor[14], twórca filmu dokumentalnego „Jacht” przedstawiającego historię i okoliczności budowy tej jednostki. W kolejnych sezonach jacht „Siemion” pływał m.in. po Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym. Oficjalnie został zezłomowany pomiędzy 1990 i 1992 rokiem, jakkolwiek istnieją poszlaki, że mógł zostać sprzedany nieznanemu armatorowi.

SY Solanus[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Solanus.

SY Syrenka[edytuj | edytuj kod]

Syrenka (PZ-2311, potem: POL-2311) – typ J-80 Płock, numer budowy 8, rok budowy 2002. Armatorem jest Żeglarski Klub Turystyczny PTTK Rejsy z Warszawy. W bogatym dorobku pływań „Syrenki” można znaleźć min. wyprawę poza Północny Krąg Podbiegunowy na Spitzbergen w Archipelagu Svalbard (2004 r.). W 2006 r. odbył rejs na Wyspy Owcze i Norwegii z załogą Klubu Morskiego HORN z Kielc, prowadzącym był kapitan Adam Rogaliński, a w 2007 r. na Islandię, pod tym samym dowództwem[15].

SY Śniadecki[edytuj | edytuj kod]

Śniadecki (PZ-2144, potem: PZ-2144) – typ J-80 Płock, numer budowy 3, rok budowy 1990. Armatorem jest Żeglarski Ośrodek Morski AWF w Gdańsku.

SY Tropiciel[edytuj | edytuj kod]

Tropiciel (VIII-PZ-26, od 1976: PZ-15, potem: POL-15) – zbudowany systemem gospodarczym w 1972 r. Armatorem było Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni, a od lat 80. - HOM Kołobrzeg. W latach1984-86 roku odbył rejs dookoła świata szlakiem Władysława Wagnera, zdobywając nagrodę Rejs Roku – Srebrny Sekstant. Jacht przepłynął 33840 mil morskich odwiedzając 45 wysp, 16 mórz, 3 oceany, oraz 85 portów i kotwicowisk[16].

SY Wołodyjowski[edytuj | edytuj kod]

Wołodyjowski (PZ-1056) – to konstrukcyjnie dopracowana Jka (z szeroką rufą i aluminiową nadbudówką). Jacht zbudowano w 1979 roku w Stoczni Północnej dla Yacht Klubu Stal Stoczni Północnej (obecnie YK Północny) w Gdańsku. SY Wołodyjowski projektowano z myślą o żegludze w najcięższych warunkach pogodowych oraz o sprawnym przemierzaniu północnych rejonów globu (kierunek Spitsbergen). Dzięki 10 cm izolacji kadłuba i dodatkowemu balastowi jacht jest cichy, ciepły i stabilny na fali. W sezonie 2014 jacht doposażono i rozpoczęto prace modernizacyjno-remontowe.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Numer na żaglu
  2. www.portalzeglarski.com
  3. Jarosław Marszałł, Mój przyjaciel s/y „ALF” (PZ-66), http://kulinski.navsim.pl/art.php?id=3324
  4. Gdzie jesteś - "Asterias"? "Pokłon Hornowi" nr 5, marzec 1997, Bractwo Kaphornowców, s. 11
  5. Dykcjonarz Mesy Kaprów Polskich, MEGAS, Warszawa 2011, s. 114
  6. Piotr Schutta „Polskie regaty wokół Hornu”, Express Bydgoski 21 czerwca 2013
  7. Na stronie internetowej muzealnej wystawy na Darze Pomorza w IX 2013 r., w opisie wystaw wystawy Kaphornowców i rufy nie ma
  8. [https://www.pttk.pl/ks3/dok/k17_u334_20120526.pdf Uchwała ZG PTTK w sprawie wykreslenia jachtu Helius z PRS
  9. Gdański Klub Morski im. Gen. M. Zaruskiego - s/y Merkury
  10. Wyczyny sportowo-morskie członków klubu "Gryf"
  11. Nine rescued from burning yacht off Shetland | Shetland News, www.shetnews.co.uk [dostęp 2018-02-10] (ang.).
  12. Oficjalna strona jachtu „Nitron”
  13. Historia żeglarstwa pomorskiego
  14. Północny rejs Siemiona. „Wieczór”. nr 269 (tygodniowy dodatek „Kalejdoskop Młodych” nr 47), s. 3, 1979-12-01. 
  15. 20 lat Klubu Morskiego HORN z Kielc, Kielce 2012, ​ISBN 978-83-935650-0-9
  16. Leszek Walkiewicz - Tropicielem wokół globu w latach 1984-1986