Samuel Auguste Tissot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Simon-Auguste Tissot

Samuel Auguste André David Tissot także Szymon Andrzej Tyssot (ur. 20 marca 1728 w Grancy w kantonie Vaud, zm. 13 czerwca 1797 w Lozannie) – szwajcarski lekarz, neurolog, popularyzator wiedzy medycznej. Wyznawca kalwinizmu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył akademię medyczną w Genewie w 1745 roku, następnie na Uniwersytecie w Monpellier w wieku 22 lat uzyskał stopień doktora. Praktykował w Lozannie. W 1766 r. stanął na czele wydziału medycznego miejscowego uniwersytetu. Publikacje, pisane zrozumiałym językiem przyniosły mu poczytność i sławę. Za osiągnięcia otrzymał pensję od władz kantonu genewskiego. Został przyjęty w poczet członków Brytyjskiego Towarzystwa Królewskiego. Opowiedział się za wprowadzeniem szczepień jako metodą zwalczania epidemii. Dzięki swym publikacjom stał się wziętym lekarzem. Został profesorem medycyny w Lozannie w 1766 r. Opublikował 25 książek i monografii. Jako lekarz był zapraszany na dwory europejskich władców między innymi do Augusta III. Na prośbę cesarza Józefa II, w latach 1780-1783 został profesorem katedry medycyny klinicznej uniwersytetu w Pawii.

W swoich poglądach mieszał zabobonny tradycjonalizm z nowoczesnością. W zwalczaniu chorób stawiał na ziołolecznictwo i aromaterapię. Podkreślał znaczenie samopoczucia i psychiki dla zdrowia. Podejmował kwestię śmiertelności pacjentów i zajmował się statystyką medyczną. Był przeciwnikiem rozpowszechnionego w owym czasie ponad miarę puszczania krwi. Zamiast tego zalecał chininę oraz kamforę. Polecał też środki uspokajające podawane w maśle, mleku, winie lub wodzie. Nakazywał ćwiczenia gimnastyczne i zabraniał leżenia w łóżku w innym celu niż spanie. Chorym zalecał spokój oraz świeże, czyste powietrze pozbawione szkodliwych miazmatów, będących przyczyną chorób. Uważał, że życie w zdrowiu zapewniają umiar w jedzeniu oraz równowaga w działaniu i emocjach. W poglądach doktora Tissota pobrzmiewają poglądy Kartezjusza uważającego organizm za skomplikowaną maszynę.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

L'Onanisme, mongrafia Tissota, która wpłynęła na rozpowszechnienie się poglądu o szkodliwości masturbacji
Gorset zapobiegający onanizmowi (1815)

Największą sławę przyniósł mu opublikowany w 1760 r. L'onanisme et l'Avis au peuple sur sa santé, oryginalny, oparty na własnych obserwacjach klinicznych, obszerny traktat medyczny w którym przedstawił zgubne skutki masturbacji. Publikacja ta między rokiem 1760 a 1905 miała 63 wydania. Według traktatu, sperma jest źródłem siły życiowej stąd jej nadmierna, sprzeczna z naturą utrata, powoduje niepowetowane szkody - spadek siły życiowej, osłabienie, otępienie, utratę pamięci, wzroku, nadmierną chudość (wyniszczenie organizmu) przez utratę apetytu, podagrę, reumatyzm, zanik rdzenia kręgowego, bóle głowy i wszelkiego rodzaju choroby psychiczne.[1]. Traktat ten a właściwie płynące z niego wnioski stały się na ponad dwa wieki powszechnie obowiązujące. W dużym stopniu przyczyniły się do tego wzmianki na temat skutków onanizmu w pracach takich sław jak Kant oraz Voltaire. Odkrycie ratujące siły życiowe żołnierzy docenił Napoleon Bonaparte. 1 kwietnia 1787 r. przesłał doktorowi Tissot słowa uznania za to odkrycie, o wielkim dla ludzkości znaczeniu. Zwłaszcza w placówkach oświatowych, ochronkach, internatach, zazwyczaj podlegających władzy kościelnej do powszechnego zwyczaju wszedł obowiązek spania na wznak, z rękami na kołdrze. Za przykładem, takiego samego zachowania u swych dzieci pilnowali troskliwi rodzice.

Ważną publikacją okazał się też Traite des nerfs et de leur maladies (Traktat o nerwach i ich chorobach) z 1778 r. w którym Tissot poświęcił wiele miejsca takim chorobom jak migrena oraz epilepsja (zwana dotychczas wielką chorobą, wcześniej już opisana w jego Traite de l'epilepsie (1770)). Był to jeden z pierwszych wyczerpujących i naukowych opisów bólów głowy. Wywarł duży wpływ na badania migreny przez następne około 75 lat.[2]. Praca ta jest wciąż uznawana za pionierską i wzorcową w tej dziedzinie[3]

Dzieła Tissota w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Po polsku ukazały się[4]:

Tytułowa strona jednego z polskich tłumaczeń


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. Singy, "Friction of the Genitals and Secularization of Morality," Journal of the History of Sexuality, Volume 12 (2003):345-64. T. Laqueur, Solitary Sex (Zone Books, 2003)
  2. E. Flatau, Migrena, 1912, Warszawa, Nakładem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, E. Wende i Ska (strona 6)
  3. K. Karbowski, Samuel Auguste Tissot His research on migraine, Journal of Neurology, Tom 233 nr 2 (1986, kwiecień) s. 123-125, ISSN 0340-5354
  4. Estreicher Karol, Bibliografia polska. Stólecie XV-XVIII w. w układzie abecadłowym.