Septa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schemat strzępki z septami
Schemat budowy doliporu: 1 – parentosom, 2 – otwór przegrody, 3 – ściana komórkowa, 4,5 – cytoplazma sąsiednich komórek

Septa (l. mn. septy, łac. septum), czyli przegroda – u grzybów jest to poprzeczna ściana dzieląca strzępkę na komórki. Strzępki z przegrodami nazywane są strzępkami septowanymi, strzępki bez przegród to strzępki nieseptowane[1]. Przegrody występują również w niektórych zarodnikach[2].

Ze względu na budowę dzieli się septy na[2]:

  • septy proste. Posiadają w środku jeden otwór o średnicy 0,05-0,5 μm. Przez otwór ten mogą przedostawać się między sąsiednimi komórkami organella komórkowe, łącznie z jądrem. Tego typu septy są charakterystyczne dla workowców.
  • septy złożone. Mają kanał o średnicy 50-150 nm, otoczony sferycznie błoniastą i porowatą struktura zwaną doliporem. Są charakterystyczne głównie dla podstawczaków

Septy wzmacniają i stabilizują konstrukcję strzępek. Ważnym zadaniem, jakie spełniają, jest zamknięcie odcinka plechy w przypadku uszkodzenia niektórych komórek, lub w przypadku stressu biotycznego lub abiotycznego. Eliminacja części komórek pozostaje bez większego wpływu na pozostałą część grzybni. Stwierdzono, że grzyby posiadające w strzępkach septy są bardziej odporne na brak wody (stress wodny), niż grzyby o strzępkach nieseptowanych[2]. W zamknięciu otworów przegrody biorą udział ciałka Woronina. Ich średnica jest większa od średnicy porów w przegrodzie[2].

Septy występują u przedstawicieli workowców (Ascomycota) i podstawczaków (Basidiomycota). U innych grup grzybów septy nie występują, między fragmentami strzępek tworzą się natomiast pełne przegrody, które odcinają zamierający fragment, lub służą do rozmnażania[2].

Przegrody występują również w zarodnikach. Wyróżnia się ich tutaj dwa rodzaje:

  • przegrody właściwe, czyli eusepty. Zbudowane są podobnie jak przegrody w strzępkach z obydwu warstw ściany zarodnika,
  • pseudosepty, czyli distosepty. Zbudowane są tylko z wewnętrznej warstwy ściany[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Janusz Błaszkowski, Mariusz Tadych, Tadeusz Madej, Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii, Szczecin: Wyd AR w Szczecinie, 1999, ​ISBN 83-87327-23-9
  2. a b c d e zbiorowe: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, s. 220,221. ISBN 978-83-09-01-063-0.
  3. Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL, 2012. ISBN 978-83-09-01048-7.