Sprzężniaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sprzężniaki
Ilustracja
Pleśniak biały (Mucor mucedo)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada sprzężniaki
Nazwa systematyczna
Zygomycota Moreau
Les Champignons 2: 2035 (1954)
Cykl rozwojowy sprzężniowców na przykładzie pleśniaka białego
Dojrzała zarodnia rozłożka czerniejącego z rozsypanymi wkoło zarodnikami (sporami)

Sprzężniaki, sprzężniowe, sprzężniowce (Zygomycota Moreau) – gromada jądrowców należąca do królestwa grzybów (Fungi)[1].

Charakterystyka[edytuj]

Sprzężniowce (Zygomycota) to niewielka grupa (ok. 300 gat.) grzybów saprofitycznych (wyjątki to pasożyty owadów). Grzyby saprofityczne rozwinęły się w połowie karbonu. Ich szczątki są bardzo rzadko spotykane z powodu braku elementów szkieletowych. Wyróżniamy trzy główne linie rozwojowe: skoczkowce, sprzężniowce oraz grzyby wyższe: workowce i podstawczaki. Sprzężniaki posiadają grzybnię zbudowaną ze strzępek wielojądrowych (tzw. komórczaki), zwykle bez przegród. W ścianie komórkowej znajduje się chityna.

Występuje zarówno rozmnażanie płciowe, jak i bezpłciowe. Rozmnażanie płciowe zachodzi na drodze zygogamii (jest to rodzaj gametangiogamii). Sprzężniaki są heterotaliczne, to znaczy, że wytwarzają dwa rodzaje strzępek, które morfologicznie zupełnie nie różnią się od siebie, są jednak zróżnicowane płciowo, co oznacza się jako (+) i (-).

Cykl rozwojowy[edytuj]

Gdy zetkną się dwie odmienne płciowo strzępki (+) i (-), ich ściany rozpuszczają się, zawartość cytoplazmy zlewa się, co nazywa się plazmogamią. W jądrach komórkowych pochodzących od obydwu gametangiów następują podziały mitotyczne, a po nich następuje zlewanie się jąder pochodzących od różnych gametangiów, czyli wielokrotna kariogamia. Powstaje wielojądrowa zygospora o diploidalnej liczbie chromosomów. Otacza się ona grubą ścianą o ciemnej barwie i przechodzi w okres spoczynku. W tym okresie pełni więc funkcję przetrwalnika. Gdy zaczyna kiełkować, zaraz w jej jądrach zachodzi mejoza i powstają jądra haploidalne[2].

Z kiełkujących zygospor rozwijają się strzępki powietrzne oraz sporangiofory z zarodniami. W zarodniach na drodze bezpłciowej wytwarzane są zarodniki. Roznosi je wiatr, ale prawdopodobnie także woda, owady i niektóre inne drobne zwierzęta[3].

Znaczenie w gospodarce człowieka[edytuj]

Większość gatunków to saprotrofy odżywiające się martwą materią organiczną. Są sprawcami wielu przypadków pleśnienia artykułów spożywczych, tekstyliów, zawilgoconego papieru itp. Pleśniak biały rozwija się zwłaszcza na produktach mlecznych, a rozłożek czerniejący tworzy czarne naloty pleśni zwykle na owocach. Niektóre gatunki są jednak pasożytami innych grzybów oraz owadów. Niektóre gatunki rozłożków są wykorzystywane do przemysłowej produkcji kwasu mlekowego.

Systematyka[edytuj]

Według Index Fungorum klasyfikacja Zygomycota nie jest dokończona. Nie określono podziału na klasy, zaliczono natomiast do Zygomycota następujące rzędy i rodzaje incertae sedis[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-05-03].
  2. Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
  3. Zygomycota. [dostęp 2016-10-20].
  4. CABI databases (ang.). [dostęp 2016-05-04].

Bibliografia[edytuj]

  1. Jacek Balerstet, Waldemar Lewiński, Jan Prokop, Karol Sabath, Grażyna Skirmuntt, Biologia 1 zakres rozszerzony. Rumia, Wyd. Operon, 2002.
  2. Leszek Trząski, Szkolny słownik biologiczny. Katowice, Wyd. Videograf II, 2000.
  3. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczenie. Warszawa, Wyd. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985.
  4. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010. ISBN 9788309010630.