Sklepienie krzyżowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sklepienie krzyżowe
Sklepienie krzyżowe – rysunek poglądowy
Santa Maria Maggiore w Guardiagrele w Abruzzo

Sklepienie krzyżowesklepienie zbudowane na planie kwadratu z dwóch krzyżujących się pod kątem prostym sklepień kolebkowych o tej samej średnicy, nie posiadających żeber. Podparte jest na czterech filarach lub słupach usytuowanych w wierzchołkach kwadratu (planu pomieszczenia). Podpory znajdują się pod przekątnymi powstającymi przez przecięcie się kolebek. Wzdłuż nich przenoszone są obciążenia. Sklepienie stosowane znacznie częściej niż klasztorne, pozwalało na swobodniejsze kształtowanie wnętrza. Budowy sklepienia krzyżowego zawsze wymaga szalowania na całej powierzchni, ponieważ sklepienie obciąża się dopiero po całkowitym stwardnieniu[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy sklepienie krzyżowe zostało użyte przez króla Pergamonu Attalosa I między 241 a 197 rokiem p.n.e., które były następnie szeroko stosowane przez starożytnych Rzymian. Dawało ono możliwość budowania bez masywnych podpór i pozwalało na lepsze doświetlenie wnętrza niż sklepienie kolebkowe, dzięki możliwości użycia większych okien. Doprowadzone do perfekcji sklepienia krzyżowe przetrwały w niektórych budowlach do dzisiaj, np. Bazylika Matki Bożej Anielskiej i Męczenników w Rzymie, która została zbudowana z wykorzystaniem ruin term Dioklecjana, czy Bazylika św. Ambrożego w Mediolanie. W okresie gotyku wyparte zostało przez dające jeszcze większe możliwości sklepienie krzyżowo-żebrowe[1][2].

W XX w. po przebadaniu sił w projekcie sklepienia krzyżowego zminimalizowano zużycie materiałów przy dużej rozpiętości konstrukcji. Nowoczesnym projektem tego typu jest budynek dworca głównego w Berlinie posiadający przeszklone sklepienie krzyżowe[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b SKLEPIENIE KRZYŻOWE. medievalheritage.eu. [dostęp 2022-07-08].
  2. Santa Maria degli Angeli. romanchurches.fandom.com. [dostęp 2022-07-08].
  3. Hans Schober: The Berlin Connection. Civil Engineering Magazine/Volume 76 Issue 8 - August 2006. Civil Engineering Magazine. [dostęp 2022-07-08].