Smotrawa okazała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Smotrawa okazała
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj smotrawa
Gatunek smotrawa okazała
Nazwa systematyczna
Telekia speciosa (Schreb.) Baumg.
Enum. stirp. Transsilv. 3:150. 1817
Synonimy

Telekia cordifolia DC., Buphthalmum speciosum Schreb.

Ilustracja

Smotrawa okazała (Telekia speciosa) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Opisana została przez niemieckiego botanika Johanna Ch. G. Baumgartena. Łacińska nazwa rodzaju nadana została dla uczczenia węgierskiego arystokraty z Siedmiogrodu, hrabiego Sámuela Telekiego (1739-1822), który wspierał badania J. Ch. G. Baumgartena[2]. Drugi człon nazwy "speciosa" oznacza "nadobna, okazała".

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Azji Zachodniej i na Kaukazie oraz we wschodniej, środkowej i południowej Europie[3]. W Polsce dziko rośnie tylko w Bieszczadach Zachodnich po Lesko, poza tym jest uprawiana i często dziczejąca[4]. We florze Polski jest kenofitem[5]. W Tatrach jako zdziczała z uprawy występuje np. w dolnej części Doliny Kościeliskiej[2].

Kwiat smotrawy okazałej jest symbolem wschodniosłowackiego Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyhorlat (słow. CHKO Vihorlat) i widnieje w jego znaku.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona, gruba, o wysokości 1-2 m, górą rozgałęziająca się. Jest krótko i miękko owłosiona, czasami czerwonawo-brunatno nabiegła[4].
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście pojedyncze, bardzo duże, pojedynczo lub podwójnie piłkowane. Dolne i średnie wyrastają na krótkich ogonkach i są sercowatojajowate, ostro zakończone, górne mają jajowaty lub podłużny kształt i są siedzące lub prawie siedzące. Na wierzchniej stronie są nagie, na spodzie miękko owłosione[4].
Kwiaty
Zebrane w 2-8 bardzo dużych koszyczków (o średnicy 5-6 cm). Listki okrywy mają odgięty szczyt i dachówkowato zachodzą na siebie. Kwiaty w koszyczkach są ciemnożółte. Brzeżne kwiaty języczkowe mają szerokość ok. 1 mm i są dwukrotnie dłuższe od okrywy[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Liczba chromosomów 2n = 20[3]. Rośnie nad potokami, w zaroślach, na zrębach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty, do obsadzania zbiorników wodnych lub do ogrodów naturalistycznych[6]. Rozmnaża się ją przez podział bryły korzeniowej jesienią lub wiosną, albo przez wysiew nasion. Może rosnąć w pełnym słońcu, jednak wówczas podczas kwitnienia wymaga podlewania, gdyż mogą jej na upale więdnąć kwiaty, lepiej uprawiać ją w półcieniu[6]. Jest odporna na choroby i szkodniki i jest rośliną ekspansywną[6].
  • Roślina lecznicza. Ma własności lecznicze[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. a b Zbigniew Mirek: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Halina Piękoś-Mirkowa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
  4. a b c d Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  5. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  6. a b c Encyklopedia roślin ogrodowych. Smotrawa okazała. [dostęp 2010-01-21].
  7. dr Henryk Różański. Smotrawa okazała. [dostęp 2010-01-21].