Ssawki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ssawki jemioły pospolitej wrastające do gałęzi drzewa
Strzępki i haustoria Hyaloperonospora parasitica pomiędzy komórkami zainfekowanej rośliny

Ssawki, haustoria (l. poj. haustorium) – odgałęzienia strzępek pasożytniczych grzybów lub drobne korzenie boczne roślin pasożytniczych, wrastające w ciało organizmu żywicielskiego i pobierające z niego substancje pokarmowe[1]. Ssawki pasożytów łodygowych przenikają przez warstwę korową i miękiszową łodygi żywiciela, a po dotarciu to tkanki przewodzącej następuje wykształcenie elementów przewodzących i połączanie systemów przewodzących żywiciela i pasożyta. Pasożyty korzeniowe łączą się ssawkami z systemem przewodzącym rośliny żywicielskiej po wrośnięciu w jej korzenie[2]. Rozwój ssawek związany jest z odbieraniem sygnałów chemicznych od rośliny żywicielskiej oraz zmiany potencjału redoks[3]. Stwierdzono, że rozwój haustoriów roślin pasożytniczych może być hamowany przez abskularne grzyby mikoryzowe[4].

Ssawki grzybów po wrośnięciu do komórek żywiciela kończą wzrost, różniąc się tym od innych infekcyjnych strzępek wewnątrzkomórkowych kontynuujących wzrost i przenikających tkanki i komórki gospodarza[5]. Ssawki wewnątrz komórek żywicielskich w celu zwiększenia powierzchni absorbującej zwykle pęcznieją tworząc buławkowate lub kuliste zakończenie strzępki, ewentualnie się rozgałęziają[6]. Ssawki mączniakowców i rdzowców po dostaniu się do komórki (przebiciu ściany komórkowej) otaczane są przez błonę komórkową rośliny tworzącą tzw. błonę zewnątrzssawkową. Jest ona zwykle grubsza niż w pozostałych miejscach komórki. Ze względu na zmiany w niej zachodzące uznawana jest za element składowy ssawki. Pomiędzy powierzchnią ściany ssawki i błony komórki roślinnej występuje cienka warstwa płynna lub żelowa nazywana pochwą. W przypadku wroślikowców ssawki otoczone są częściowo lub całkowicie przez ścianę komórkową gospodarza tworzącą tzw. otoczkę. W reakcji na wnikanie strzępki grzyba do komórki w początkowej fazie tego procesu, w miejscu kontaktu, między ścianą komórkową komórki roślinnej a jej błoną powstaje brodawka (papilla). Zgrubienie to jest przebijane przez strzępkę grzyba i z czasem tworzy szyjkę (kołnierz) u nasady ssawki. Powiększona brodawka może otoczyć ssawkę i doprowadzić do jej zamarcia[5].

Przypisy

  1. Alicja Szweykowska: Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 101 i 235. ISBN 83-01-13953-6.
  2. K. Yoneyama, AA. Awad, X. Xie, K. Yoneyama i inni. Strigolactones as germination stimulants for root parasitic plants.. „Plant Cell Physiol”. 51 (7), s. 1095-103, Jul 2010. DOI: 10.1093/pcp/pcq055. PMID: 20403809. 
  3. S. Yoshida, K. Shirasu. Plants that attack plants: molecular elucidation of plant parasitism.. „Curr Opin Plant Biol”, Aug 2012. DOI: 10.1016/j.pbi.2012.07.004. PMID: 22898297. 
  4. AR. Li, SE. Smith, FA. Smith, KY. Guan. Inoculation with arbuscular mycorrhizal fungi suppresses initiation of haustoria in the root hemiparasite Pedicularis tricolor.. „Ann Bot”. 109 (6), s. 1075-80, May 2012. DOI: 10.1093/aob/mcs028. PMID: 22362663. 
  5. a b Józef Kochman: Zarys mikologii dla fitopatologów. Warszawa: Wydawnictwo SGGW-AR, 1986, s. 43-47. ISBN 83-0001980-4.
  6. Philip G. Miles, Shu-ting Chang: Mushroom Biology: Concise Basics and Current Developments. World Scientific, 1997, s. 25. ISBN 9810228775.