Stød

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozłożenie dialektowe w Danii. Stød występuje w regionach zaznaczonych na różowo. W regionach zielonych stød zastąpiony jest akcentem tonicznym. W regionach niebieskich nie występuje ani stød ani akcent toniczny.

Stød - charakterystyczna dla języka duńskiego cecha artykulacji polegająca na niepełnym zwarciu więzadeł głosowych (niepełne zwarcie krtaniowe). Stød nie jest zaznaczany w piśmie.

Stød, w odróżnieniu od zwarcia krtaniowego, nie jest samodzielną głoską i nie stanowi w języku duńskim fonemu. Jest jednak cechą fonologiczną relewantną, por. następujące pary minimalne: and’en ~ anden, tænd’er ~ tænder, lø’ber ~ løber.

Wysłuchaj pary minimalnej hun ~ hund (stød występuje w hund) i

Wystąpienie stød zależy od konstrukcji danej sylaby. Aby wystąpił, sylaba musi być:

  1. akcentowana (akcent główny lub poboczny)
  2. długa (zawierać długą samogłoskę, rzadziej krótką samogłoskę i grupę spółgłosek)
  3. kończyć się dźwięczną głoską.

Zjawisko to nie występuje w języku polskim, jego przybliżeniem może być zakończenie emfatycznie, silnie, krótko wymówionego słowa Nie!; podobne zjawisko wystąpić może między głoskami /e/ w przeciągniętym Nie-e...

Stød jest cechą charakterystyczną języka duńskiego, w pokrewnych mu językach nordyckich (szwedzkim i norweskim) w jego miejscu występuje akcent toniczny. Realizacja stødu różni się w zależności od regionu Danii, w niektórych regionach nie występuje (zob. mapkę).