System ocen programów telewizyjnych w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

System ocen programów telewizyjnych – system klasyfikacji programów telewizyjnych pod względem przeznaczenia wiekowego.

Obowiązek wyświetlania oznaczeń wiekowych w audycjach i przekazach telewizyjnych został wprowadzony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji[1]. 23 czerwca 2005 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała rozporządzenie dostosowujące prawo medialne do wymogów znowelizowanej ustawy[2]. Rozporządzenie obowiązuje od 15 sierpnia 2005 roku i nakazuje nadawcom umieszczanie na ekranie jednego z pięciu znaków systemu oceniania, w zależności od negatywnych treści zawartych w audycji. Rozporządzeniem z 12 lipca 2011 zmieniona została forma graficzna oznaczeń[3]:

Oznaczenie od 28 sierpnia 2011 r. Oznaczenie od 15 sierpnia 2005 r. Od lat Ograniczenia czasowe Możliwe zawartości
Polish tv rating system bo 2011.svg
Polish tv rating system bo.svg
0 b.o. Pozytywny lub neutralny obraz świata w łagodnym klimacie emocjonalnym; postawy prospołeczne, pozytywne nastawienie do ludzi; nasycenie emocjami pozytywnymi (radość, zachwyt, szczęście, życzliwość); rywalizacja prowadzona w duchu sportowym bez scen drastycznych; ukazywanie pozytywnych wzorów miłości bez obrazów seksualnych (miłość romantyczna, opiekuńcza, przyjacielska).
Polish tv rating system 7 2011.svg
Polish tv rating system 7.svg
7 b.o. Obraz świata budzący silne emocje negatywne (lęk, strach, złość, obrzydzenie); negatywne nastawienie do otoczenia (niszczenie, znęcanie się, przemoc, poniżanie, ignorowanie cierpienia, usprawiedliwianie zła) także przedstawione w sposób nierealistyczny lub humorystyczny; treści, w których ocena moralna zachowania wymaga wnikliwości oraz różnicowania przyczyn, intencji i motywacji; obrazy o charakterze seksualnym (nagość, gesty); zachowania stanowiące niewłaściwy wzorzec postępowania dzieci.
Polish tv rating system 12 2011.svg
Polish tv rating system 12.svg
12 b.o. Nagromadzenie przemocy, wulgarności, wizja świata wrogiego, kontakty międzyludzkie przedstawione jako walka i rywalizacja; sceny przemocy i seksu obrazujące niezrozumiałą dla dziecka ideę lub wywołujące silne podniecenie; obrazy nagości i zbliżeń intymnych; zło budzące chęć naśladowania, przemoc bez konsekwencji, usprawiedliwiona lub sprowadzona do konwencji zabawy; negatywne formy zachowania w postaci atrakcyjnej.
Polish tv rating system 16 2011.svg
Polish tv rating system 16.svg
16 20:00 – 6:00 Wypaczone formy współżycia społecznego, wizja świata jako przemoc i erotyka; uproszczona wizja dorosłości, prezentacja siły fizycznej, przemocy zwłaszcza demonstrowanej w rolach społecznych (nauczyciel, rodzice itp.); moralnie naganne zachowania i postawy bez ocen etycznych oraz moralne obwinianie ofiary za to, że została skrzywdzona; nadmierna koncentracja na posiadaniu pieniędzy i dóbr materialnych; obrazy agresji i okrucieństwa dostarczające silnych wrażeń i emocji; postacie atrakcyjne będące wzorcem zachowań negatywnych (picia alkoholu, zażywania narkotyków, wulgarności, brutalności, przemocy itp.).
Polish tv rating system 18 2011.svg
Disc Plain red.svg
18 23:00 – 6:00 Jednostronne pokazywanie korzyści życia dorosłego pomijające obowiązki (np. praca); społeczne usprawiedliwianie agresji, wulgarności, uprzedzeń i negatywnych stereotypów społecznych; wadliwy obraz natury ludzkiej polegający na szukaniu tylko egoistycznych przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z wykorzystaniem innych osób do własnych celów; obrazy naturalistycznego seksu, patologicznych form życia seksualnego, agresji przedstawionej w sposób brutalny; nieuczciwość, wulgarność, postępowanie moralnie naganne osób atrakcyjnych bez oceny niewłaściwości tego zachowania, nagradzanie przejawów społecznej patologii.

Znowelizowana ustawa medialna nakazuje wyświetlanie symboli graficznych oznaczeń przez cały czas trwania audycji i przekazów telewizyjnych. Wyjątek stanowią programy informacyjne, sportowe, reklamy, telesprzedaż i przekazy tekstowe, które są ustawowo wyłączone z klasyfikacji. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może regulować wzory graficzne symboli i stopnie kategorii wiekowych. Nie może natomiast decydować o tym, jakie audycje podlegają znakowaniu i czasie długości wyświetlania symboli. Obowiązek kwalifikacji programów do określonej kategorii wiekowej należy bezpośrednio do nadawcy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jedynie czasami dokonuje badań sprawdzających poprawność znakowania. Nadawcy nieustanowieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, także ci emitujący program w polskiej wersji językowej, nie muszą stosować oznaczeń[4]. Niektórzy z takich nadawców stosują swój własny system oznaczeń, np. telewizja HBO przed każdą audycją wyświetla planszę z informacją, dla jakiej grupy wiekowej jest ona przeznaczona (dla wszystkich, od 12 lat, od 15 lat lub tylko dla dorosłych).

Wcześniejsze systemy[edytuj | edytuj kod]

Do 2000 w Polsce oficjalnie nie funkcjonował żaden wspólny system klasyfikacji programów telewizyjnych wszystkich nadawców. W większości telewizji nie było czegoś takiego jak znakowanie wszystkich audycji różnymi kategoriami, istniał tylko jeden próg – tylko dla dorosłych. Jednak były i takie stacje, które stosowały systemy oznaczeń własnego autorstwa. W Telewizji Polskiej przed filmami od 18 lat wyświetlano autorską planszę „film tylko dla dorosłych”[5]. Podobny system stosowała telewizja Canal+ – przed filmem wyświetlała planszę z kluczykami zielonym, żółtym, czerwonym w zależności od ilości negatywnych treści zawartych w audycji. Natomiast w TVN logo stacji podczas filmów dla dorosłych przez kilkadziesiąt sekund pulsowało czerwonym kolorem, dodatkowo logo pulsowało przed, jak i po wznowieniu filmu, również lektor informował, że aby chronić dzieci przed nieodpowiednimi obrazami szczególnej brutalności stacja znakuje film, później wyjaśniał, co oznacza tzw. "Czerwone koło"[6]. 25 lutego 1999 z inicjatywy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji podpisane zostało porozumienie „Przyjazne media”, mające na celu wprowadzenie w Polsce wspólnego dla wszystkich nadawców porozumienia. Członkami porozumienia zostało 9 nadawców telewizyjnych: Telewizja Polska, Polsat, TVN, Nasza TV, Canal+, Wizja TV, Polska Telewizja Kablowa i TV Niepokalanów. Mieli oni czas do 31 marca 2000 na wprowadzenie oznaczeń. 1 marca 2000 zaczęło istnieć formalnie porozumienie, a także ich symbole. Symbole funkcjonowały w Telewizji Polskiej i Naszej TV, w TVN system pojawił się w połowie marca 2000, a w pozostałych stacjach po 20 marca 2000. System ten składał się z trzech oznaczeń wyświetlanych w prawym dolnym rogu ekranu:

Tv Program tv
Grafika-Polish tv rating system old green.svg
Dla wszystkich
Grafika-Polish tv rating system old yellow.svg
Za zgodą rodziców
Grafika-Polish tv rating system old red.svg
Tylko dla dorosłych

Oznaczenia były wyświetlane przez 3 minuty na początku audycji i po reklamach, zaś w przypadku telewizji nieprzerywających audycji reklamami co 20 minut. Canal+ wyświetlał dodatkowo oznaczenia w formie planszy przed audycją z wyjaśnieniem co dany znak oznacza. Większość nadawców po pewnym czasie lub na samym początku funkcjonowania systemu zrezygnowała z używania oznaczenia "Dla wszystkich". Nadawcy mogli sobie pozwolić na poprawianie systemu według własnego uznania, gdyż nie był on umocowany prawnie, lecz był dobrowolnym porozumieniem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W artykule 18 zmieniono treść ustępu 4 i 5 oraz dodano ustęp 5a i 5b (Dz.U. z 2004 r. Nr 91, poz. 874)
  2. Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1089), tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2014 r. poz. 311
  3. Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 12 lipca 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 923)
  4. Nadawców tych nie obowiązują przepisy Ustawy o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1414).
  5. DAWNA TELEWIZJA – Pani Edyta Wojtczak zapowiada film "Pluton" – TVP 1 – 1992 rok – YouTube
  6. Stary system klasyfikacji programów pod względem przeznaczenia wiekowego na TVN – YouTube